III SA/Wa 509/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. T. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie oddalenie skargi na czynność egzekucyjną postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący A. T., na urzędowym formularzu PPF, wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W skardze skierowanej do Sądu, Skarżący podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, synem i dwiema córkami oraz, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni 1,2 hektara, działkę zabudowaną [...]o powierzchni 0,4 hektara. Żona Skarżącego posiada natomiast mieszkanie M5 w bloku oraz samochód [...], rok produkcji 2002 r. Z oświadczenia wynika także, iż Skarżący z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 1.500 zł brutto, a jego żona z tego samego tytułu dochód w kwocie 1.300 zł brutto. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedstawienie dokumentów obrazujących stan majątkowy, Skarżący oświadczył, że ani on ani nikt z jego rodziny nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej ani nie posiada kont i lokat bankowych. Ponadto oświadczył, że jego dzieci studiują. Jako koszty miesięcznego utrzymania Skarżący wskazał: czynsz - 700 zł, energia - 400 zł oraz pozostałe 700 zł. Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty wynika, że w 2007 r. Skarżący z pozarolniczej działalności gospodarczej osiągnął przychód w kwocie 3.065.462,85 zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości 3.209,202,38 zł oraz poniósł stratę w kwocie 143.739,53 zł, w 2006 r. natomiast w 2006 r. osiągnął przychód w kwocie 4.316.643,63 zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości 4.316.486,94 zł oraz osiągnął dochód w kwocie 156,69 zł. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 26 maja 2009 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący od powyższego postanowienia wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał, że nieruchomość 1,2 hektara oraz stacja paliw nie przynoszą żadnego dochodu. Natomiast dochody uzyskane z tytułu wynagrodzenia nie wystarczają na utrzymanie mieszkania i rodziny. Skarżący nadmienił, że dwoje jego dzieci studiuje poza miejscem zamieszkania, co pochłania bardzo dużo pieniędzy. W związku z powyższym stwierdził, że: "poniesienie kosztów celem opłaty sądowej nie obejdzie się bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla mojej rodziny". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zważywszy powyższe w przypadku wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, postanowienie przez niego wydane traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przede wszystkim złożyć stosowny wniosek na urzędowym formularzu - w tym przypadku PPF (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w tej formie wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie kondycji finansowej wnioskodawcy. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że on i jego żona z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskują łączny miesięczny dochód w kwocie 2.800 zł (brutto). Wydatki natomiast miesięczne rodziny kształtują się na poziomie 1.800 zł. Ponadto skarżący posiada nieruchomość rolną oraz działkę zabudowaną stacją paliw, z których uzyskuje lub ma możliwość uzyskiwania dochodów. Wskazać ponadto należy, że przedstawionych zeznań o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty wynika, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu i usług budowlanych. Z informacji tej wynika również, iż Skarżący w 2007 r. poniósł stratę natomiast w 2006 r. uzyskał niewielki dochód, przy jednoczesnym przychodzie 3.065.462,85 zł w 2007 r. (4.316.643,63 zł w 2006 r.) i kosztach uzyskania tego przychodu w wysokości 3.209.202,38 zł w 2007 r. (4.316.486,94 zł w 2006 r.). Zeznania natomiast za 2008 r. (mimo wezwania) Skarżący nie przedstawił. Sąd uznaje za gołosłowne argumenty podniesione przez Skarżącego na etapie sprzeciwu, iż dochody uzyskane z tytułu wynagrodzenia nie wystarczają na utrzymanie mieszkania i rodziny, a dwoje jego dzieci studiuje poza miejscem zamieszkania, co pochłania bardzo dużo pieniędzy. Sąd zwraca uwagę, że Skarżący do sprzeciwu nie dołączył jakichkolwiek dokumentów, które pozwalałyby zweryfikować jego oświadczenia. Sąd nie jest więc w stanie oszacować kwoty, jaką skarżący musi przeznaczyć na potrzeby studiujących dzieci. Skarżący nie może oczekiwać, iż przy orzekaniu o przyznaniu prawa pomocy Sąd poprzestanie na oświadczeniu, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami Skarbu Państwa (por. art. 212 § 2 p.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tymże postępowaniu. Stąd też - jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Tymczasem Skarżący nie wykazał w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości, że sytuacja materialna uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., 254 § 1 p.p.s.a., 260 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.