III SA/Wa 510/21
WyrokWSA w Warszawie2021-08-24
Skład orzekający: Maciej Kurasz, Jacek Kaute, Beata Sobocha - Holc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracodawca może obniżyć wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, a tym samym wpłaty na PFRON, na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jeśli nie posiada odrębnego zaświadczenia potwierdzającego przewlekły charakter schorzenia wymienionego w rozporządzeniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pracodawca nie może obniżyć wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych i tym samym wpłat na PFRON, opierając się wyłącznie na orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności, jeśli nie posiada odrębnego dokumentu (np. zaświadczenia lekarza specjalisty) potwierdzającego przewlekły charakter schorzenia wymienionego w rozporządzeniu. Kluczowe jest udokumentowanie wystąpienia konkretnego schorzenia w momencie obliczania wskaźnika, a nie późniejsze uzyskanie dokumentów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi spółki z restrukturyzacji na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymującą w mocy decyzję Prezesa PFRON. Organy określiły wysokość zobowiązania spółki z tytułu wpłat na PFRON za lata 2014-2015 oraz odmówiły stwierdzenia nadpłaty. Spółka kwestionowała wysokość zobowiązania i odmowę stwierdzenia nadpłaty, argumentując, że powinna móc uwzględnić pracownika z przewlekłą chorobą przy obniżeniu wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej z uwagi na niedoręczenie decyzji nadzorcy sądowemu. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute, sędzia WSA Beata Sobocha - Holc, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedziba w K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne miesiące 2014 r. i 2015 r. oddala skargę
Decyzją z [...] grudnia 2020 r. Minister Rodziny i Polityki Społecznej – po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowego "R." Sp. z o.o. w restrukturyzacji (dalej: "Skarżąca", Spółka", "Strona") od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] lutego 2020 r. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z [...] lutego 2020 r. określił wysokość zobowiązań Skarżącej z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON za okres od grudnia 2014 r. do listopada 2015 r. w kwocie 35.063,00 zł. W ww. decyzji organ stwierdził również wysokość nadpłaty za 12/2014, 01/2016, 06/2016, 07/2016, 08/2015, 09/2015 w kwocie 7.359,00 zł oraz odmówił stwierdzenia nadpłaty za 02/2015, 03/2015, 04/2015, 05/2015, 10/2015, 11/2015, z tytułu wpłat na PFRON. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, wnosząc o zmianę decyzji w zakresie ustalenia wysokości zobowiązania i odmowy stwierdzenia nadpłaty poprzez uwzględnienie w całości nadpłaty w wysokości wynikającej z korekt deklaracji za okres 2014/12 - 2017/04 pracownika p. W. A. (dalej jako W.A.) jako osoby niepełnosprawnej ze szczególnymi schorzeniami Strona zarzuciła naruszenie art. 277 ust. 1 i ust. 4 prawa restrukturyzacyjnego w związku z art. 120, art. 121, art. 122, art. 123 i art. 187 z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm. dalej "O.p"), z uwagi na niedoręczenie zaskarżonej decyzji nadzorcy sądowemu, który w tych postępowaniach ma prawo strony, co oznacza w szczególności prawo do doręczeń, jak również prawo do samodzielnego zaskarżania zapadających w postępowaniu decyzji i postanowień.
W uzasadnieniu wymienionej na wstępie zaskarżonej decyzji Minister Rodziny i Polityki Społecznej powołał się na przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej jako ustawa o rehabilitacji; § 1 i § 2 oraz § 32 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzaju schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz. U. Nr 124, poz. 820 ze zm., dalej "rozporządzenie") i stwierdził, że Spółka przedstawiła orzeczenia o stopniu niepełnosprawności W.A. wystawione przez Miejski Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 20 sierpnia 2014 r. (wydane do 31 sierpnia 2015 r.) oraz z 12 maja 2015 r. (wydane do 31 maja 2017 r.) wystawione z symbolem [...] co oznacza choroby [...], oraz zaświadczenie lekarskie z 7 kwietnia 2017 r. wydane przez lekarza [...], z którego wynika wystąpienie szczególnego schorzenia. Zaświadczenie to jednak zgodnie z art. 2a ust 1 oraz ust. 4 ustawy o rehabilitacji nie może zostać uwzględnione, podobnie jak zaświadczenie z 7 czerwca 2017 r., czy też późniejsze orzeczenia W.A. z 14 czerwca 2017 r., 3 lipca 2019 r. i 6 września 2019 r., gdyż przedmiotowe postępowanie dotyczy wcześniejszego okresu tj. od 12/2014 do 11/2015. Zgodnie z ww. przepisem dopiero od przedstawienia pracodawcy dokumentów potwierdzających wystąpienie schorzeń szczególnych pracodawca może wliczyć taką osobę do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych z tego typu schorzeniami. Minister Rodziny i Polityki Społecznej nie kwestionował stanu zdrowia stwierdzonego przez lekarza specjalistę, a jedynie fakt nieudowodnienia posiadania takiego zaświadczenia przez pracodawcę, w czasie którego dotyczy decyzja. Pracodawca winien zatem w momencie obliczania wysokości wskaźnika zatrudnienia dysponować wiedzą, opartą na dowodach, że u pracownika stwierdzono jedno ze schorzeń, uprawniających do obniżenia wskaźnika. Niewątpliwie wiedzę taką może czerpać z zaświadczeń, wystawionych przez lekarza uprawnionego do ich wydawania bądź orzeczeń komisji lekarskich. Należy zauważyć, iż pracodawca przed złożeniem korekt deklaracji w dniu 9 maja 2017 r. sam nie był przekonany o charakterze choroby skoro pierwotne deklaracje DEK-I-0, złożone w wymaganym terminie, nie uwzględniały, że ww. pracownik posiada schorzenia szczególne. W przedmiotowej sprawie brak było zatem podstaw, aby Spółka w okresie objętym decyzją mogła skorzystać z obniżenia wskaźnika zatrudnienia na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy o rehabilitacji w zw. z § 2 wskazanego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 1998 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; w przypadku nieuwzględnienia żądania z pkt. 1: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ II instancji; zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 2a ust 1 i 4 w związku z art. 21 ust. 1 i 2 oraz niezastosowanie do stanu faktycznego przepisu ust. 4 art. 21 ustawy o rehabilitacji oraz naruszenie materialnego przepisu art. 72 § 1 ust 1 , oraz przepisów postępowania art. 73 § ust.2, art. 74a O.p. zakresie orzeczenia wysokości nadpłaty z uwagi na naruszenie przepisów postępowania zawartych w art. 121, art. 122, art. 187§1 i 191 O.p.
W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny i Polityki Społecznej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy prawidłowe jest zaliczenie do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych o szczególnych schorzeniach pracownika Skarżącej spółki – p. W. A. (W.A.) za poszczególne okresy rozliczeniowe od grudnia 2014 r. do listopada 2015 r. W konsekwencji, czy prawidłowo, w związku z zatrudnianiem tego pracownika, Skarżąca prawidłowo skorygowała zobowiązanie za ww. okres uwzględniając go przy obniżeniu wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, od którego liczone są wpłaty pracodawcy na PFRON. Kwestia sporna de facto dotyczy ustalenia jakie dokumenty winien posiadać podmiot, na którym ciąży obowiązek wpłat na PFRON, w celu wykazania występowania u swoich pracowników schorzeń wymienionych w § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz.U. z 1998 r. Nr 124, poz. 820, dalej: "rozporządzenie"), uprawniających do stosowania preferencyjnego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy o rehabilitacji.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Ustęp 2 powyższego artykułu stanowi natomiast, że z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%. Przy czym wskaźnik ten może zostać obniżony w razie zatrudnienia osób niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy (art. 21 ust. 4), a rodzaj takich schorzeń określony został w powoływanym już rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Zgodnie z treścią § 1 rozporządzenia do schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych zalicza się: 1) chorobę Parkinsona; 2) stwardnienie rozsiane, 3) paraplegię, tetraplegię, hemiplegię, 4) znaczne upośledzenie widzenia (ślepotę) oraz niedowidzenie; 5) głuchotę i głuchoniemotę, 6) nosicielstwo wirusa HIV oraz chorobę AIDS, 7) epilepsję; 8) przewlekłe choroby [...], 9) upośledzenie umysłowe, 10) miastenię, 11) późne powikłania cukrzycy.
Zatem w świetle przywołanych wyżej przepisów wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych pozwalający na zwolnienie pracodawcy od obowiązku wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji może zostać obniżony wyłącznie w sytuacji, gdy pracodawca ten zatrudnia osoby posiadające schorzenia wymienione w rozporządzeniu. Jednym z rodzajów schorzeń, o których wyżej mowa są przewlekłe choroby [...] (§ 1 pkt 8). Zgodnie natomiast z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dokumentów potwierdzających wystąpienie schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji (art. 2a ust. 4 tej ustawy).
W ocenie Sądu, brzmienie przepisu art. 2a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, nie pozostawia wątpliwości, że datą początkową, od której pracodawca może wliczać pracownika do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych o szczególnych schorzeniach jest dzień przedstawienia pracodawcy dokumentu potwierdzającego występowanie u pracownika takiego szczególnego schorzenia.
Zdaniem Sądu, z powyższych regulacji wynika zatem, że: - posiadanie przez pracownika schorzeń wymienionych w § 1 rozporządzenia, uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, winno zostać udokumentowane stosownym orzeczeniem lub zaświadczeniem lekarza specjalisty, - obniżenie tego wskaźnika następuje począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy tego orzeczenia. - należy odróżnić należy udokumentowanie niepełnosprawności pracowników celem wliczania do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych od udokumentowania wystąpienia u pracowników schorzeń pozwalających pracodawcy na obniżenie wskaźnika, o którym mowa w art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji. Przy czym z treści powołanych przepisów Sąd wywodzi także, że dla samego obniżenia wskaźnika, pracodawca musi dysponować dokumentami potwierdzającymi wystąpienie konkretnych schorzeń i może być to dowolny dokument, który takie schorzenie wiarygodnie potwierdzi (vide prawomocne wyroki WSA w Warszawie z dnia: 22 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 2752/18 oraz 22 marca 2019 r. III SA/Wa 1630/18, CBOSA).
Sąd zauważa w tym miejscu, że zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 8 oraz ust. 2 pkt 9 rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2003 r. Nr 139, poz. 1328) orzeczenie o niepełnosprawności oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawierają między innymi symbol przyczyny niepełnosprawności, w tym także wymieniony w § 32 ust. 2 pkt 2 symbol [...] oznaczający choroby [...]. Zatem orzeczenie o niepełnosprawności i jego stopniu winny wskazywać jako jedną z przyczyn niepełnosprawności chorobę psychiczną. Natomiast uzasadnieniem obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji jest między innymi udokumentowanie posiadania przez pracownika schorzenia w postaci przewlekłej choroby [...]. W ocenie Sądu, użycie przez prawodawcę w przywołanych przepisach odpowiednio terminów "choroba [...]" oraz "przewlekła choroba [...]" oznacza, że nie są to pojęcia tożsame, a drugi z nich jest pojęciem zakresowo węższym, niż pierwszy. Odnosząc powyższe rozważania do oceny niniejszej sprawy Sąd zauważa, że w znajdujących się w aktach sprawy orzeczeniach o niepełnosprawności pracownika (między innymi orzeczeniu z dnia 20 sierpnia 2014 r. została wskazana jako przyczyna niepełnosprawności choroba [...] (symbol [...]). Jednakże w orzeczeniu tym (podobnie jak i w orzeczeniu z dnia 12 maja 2015 r.) brak oceny, czy wskazana choroba ma charakter przewlekły. Dlatego też, zdaniem Sądu orzeczenie to, samo w sobie nie mogło być podstawą obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych i nie stanowiło podstawy do złożenia skutecznej korekty miesięcznych deklaracji na PFRON za poszczególne okresy rozliczeniowe 2016 i 2017 roku.
W takiej sytuacji należało przedstawić inny dokument potwierdzający wystąpienie u pracownika schorzenia szczególnego. Takim dokumentem, w ocenie Sądu, powinno być choćby zaświadczenie lekarza specjalisty, z którego jednoznacznie powinno wynikać, że mamy do czynienia ze schorzeniem o którym mowa w § 1 rozporządzenia.
Sąd nie podziela zatem stanowiska Skarżącej, co do wadliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organy. W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że Skarżąca, forsuje pogląd, że do dokonania obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, wystarczyło dysponowanie przez nią jedynie orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności p. W. A., bowiem pracownik ten jest chory na chorobę [...] od lutego 2013 r., zatem korekta deklaracji dokonana w okresie późniejszym jest zasadna i prawidłowa. Sąd zauważa, że zarówno Prezes Zarządu PFRON jak i Minister kierowali w tym zakresie do Skarżącej stosowne wezwania. Na etapie postępowania odwoławczego Skarżąca złożyła orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (20 sierpnia 2014 r., 12 maja 2015 r., 14 czerwca 2017 r. oraz 3 lipca 2019 r.) wydane w różnych okresach na rzecz pracownika p. W. A. W ocenie Sądu, o tym, że pracownik nie przedstawił Skarżącej, za okres składania pierwotnych deklaracji, innych dokumentów (niż orzeczenie o stopniu niepełnosprawności) świadczą same wyjaśnienia Skarżącej, która wskazuje i potwierdza, że tenże pracownik dopiero w 2017 r., przedłożył stosowne zaświadczenia lekarskie lekarza specjalisty odpowiednio z dnia 7 kwietnia 2017 r. oraz 7 czerwca 2017 r. Z kolei z załączonych do odwołania dokumentów - orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 3 lipca 2016 r. wydanego wobec pracownika Skarżącej wynikała informacja, że wpłynęło one do Strony w dniu 19 marca 2018 r. Zarówno z akt sprawy ani z wyjaśnień Skarżącej nie wynika zatem aby takowe zaświadczenie zostało wydane w okresie wcześniejszych lub W.A. przedstawił pracodawcy dokumentację potwierdzającą, że posiada schorzenie szczególne i wpływ tych dokumentów został wiarygodnie potwierdzony.
Tym samym niezasadne są podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 121, art. 122, art. 187 i art. 191 O.p. Ponadto Sąd nie dopatrzył się również innych istotnych uchybień. Nie są również zasadne zarzuty naruszenia art. 72 § 1 ust. 1, art. 73 § 1 ust. 2 i art. 74a O.p. w zakresie częściowego nieuwzględnienia nadpłaty, gdyż organy dokonały prawidłowej wykładni przepisów art. 21 w związku z art. 2 a ust. 1 i 4 ustawy o rehabilitacji.
Odnosząc się natomiast do przedłożonych zaświadczeń lekarza specjalisty z 7 kwietnia 2017 r. i 7 czerwca 2017 r., które w istocie potwierdzają przewlekły charakter choroby [...] pracownika Spółki, zauważyć należy, że zaświadczenia te zostały wystawione dopiero w 2017 r. Podobnie przedstawione przy odwołaniu orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia lipca 2016 r. wydane wobec W. A. (data wpływu do Strony 19 marca 2018 r.). W konsekwencji dokumenty te nie mogły być przedstawione pracodawcy w okresie, za który dokonywano obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Tym samym, z uwagi na jednoznaczne brzmienie art. 2a ust. 1 i ust. 4 ustawy o rehabilitacji, zaświadczenie te nie mogły stanowić podstawy do obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w okresach, których dotyczy decyzja. Na podkreślenie zasługuje to, że rozstrzygnięcia organów dotyczą okresów rozliczeniowych do kwietnia 2017 r.
Ustosunkowując się do argumentacji skargi dotyczącej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt SK 19/17 (opublikowanym w Dzienniku Ustaw z 27 czerwca 2018 r. pod pozycją 1241), w zakresie oceny przedstawionych przez pracownika Skarżącej w okresie jego zatrudnienia i dokonywania wpłat dokumentów, wskazać należy, że w wyroku tym, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 13 ust. 2 pkt 9 w związku z § 32 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2015r. poz. 1110 oraz z 2017 r. poz. 1541) jest niezgodny z art. 47 oraz art. 51 ust. 1, 2 i 5 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok dotyczył zbadania zgodności § 13 ust. 2 pkt 9 w związku z § 32 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2015 r. poz. 1110) "w zakresie, w jakim przewiduje obligatoryjne zamieszczenie symbolu przyczyny niepełnosprawności, a w konsekwencji rodzaju choroby, w szczególności choroby [...], jako przyczyny niepełnosprawności w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności", z art. 47 w związku z art. 51 ust. 1, 2 i 5 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Z uzasadnienia wyroku wynika, że: sentencja wyroku nie odnosi się do całego § 32 ust. 2 rozporządzenia z 2003 r., lecz wyłącznie do jego punktu 2 zawierającego symbol ". To znaczy, że – z wyłączeniem symbolu "[...] " – moc prawną zachowuje nadal przewidziany w rozporządzeniu z 2003 r. system symboli określających przyczyny niepełnosprawności. Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją § 13 ust. 2 pkt 9 w związku z § 32 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2003 r. tylko ze względu na naruszenie zasady wyłączności ustawowej ingerencji w konstytucyjne prawa i wolności jednostki. Naruszenie polega na tym, że obowiązek umieszczania w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności symbolu "[...]" powinien być przewidziany w ustawie, a nie wyłącznie w rozporządzeniu. Wyroki Trybunału Konstytucyjnego, co do zasady, działają na przyszłość. Dlatego też niniejszy wyrok, powodujący uchylenie § 13 ust. 2 pkt 9 w związku z § 32 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2003r., oznacza zakaz zamieszczania w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności symbolu "[...]". Niniejszy wyrok nie ma natomiast bezpośredniego znaczenia dla już wydanych orzeczeń zawierających taki symbol. Orzeczenia te pozostają w mocy i można się nimi nadal posługiwać w obrocie prawnym. W praktyce, od dnia publikacji wyroku w Dzienniku Ustaw, czyli od 27 czerwca 2018 r., osoba niepełnosprawna nie otrzyma orzeczenia zawierającego symbol niepełnosprawności [...]. Stwierdzenie niekonstytucyjności zaskarżonych przepisów powinno skutkować zmianą stanu prawnego. Z niniejszego wyroku wynika, że konstytucyjnie wymagana jest zmiana polegająca na uregulowaniu w ustawie, a nie w rozporządzeniu, obowiązku zamieszczania treści dotyczących danych wrażliwych o stanie zdrowia osób niepełnosprawnych. Nadmienić należy, że w dniu 13 września 2018 r. uchwalono projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2018 poz. 1925), wykonującej ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Przepisem art. 2 ustawy wprowadzono zmiany do art. 6b ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511 z późn. zm.) wskazując wprost, że obligatoryjnym elementem orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawnością również nie więcej niż trzy symbole przyczyn niepełnosprawności. Oznacza to, że po wejściu w życie ustawy (czyli po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia), powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności będą także uprawnione do umieszczania symbolu przyczyny niepełnosprawności "[...]" w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności. Tym samym na poziomie ustawowym przesądzono merytorycznie treść orzeczenia o niepełnosprawności. Pojęcie symbolu niepełnosprawności zostało zakotwiczone w przepisie materialnym rangi ustawowej, z jednoczesnym delegowaniem sprawy określeń poszczególnych symboli do aktu wykonawczego. Ponadto ustawa w art. 5 wprowadza przepis przejściowy regulujący sytuację prawną osób niepełnosprawnych orzeczonych w okresie od dnia ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego (czyli od dnia 27 czerwca 2018 r.) do dnia wejścia w życie ustawy. Na wniosek osoby niepełnoprawnej, zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, który wydał orzeczenie w tym okresie w ostatniej instancji, po jego uprawomocnieniu, będzie wydawał zaświadczenie potwierdzające, że podstawę zaliczenia do stopnia niepełnosprawności, określonego w tym orzeczeniu, stanowiła choroba [...]. Przepisy określają również procedurę wydawania zaświadczeń, w tym tryb odwoławczy. Przedstawienie pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność oraz zaświadczenia, będzie uprawniało pracodawcę do korygowania stanów zatrudnienia, za okresy od dnia przedstawienia orzeczenia. Powyższe rozwiązanie umożliwi skorzystanie z uprawnień wynikających z przepisów art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji (udzielania ulg we wpłatach na PFRON) oraz art. 26a ust. 1b ustawy o rehabilitacji (otrzymania zwiększonego miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego) za okres od dnia 27 czerwca 2018 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy (w przypadku pracodawców posiadających odpowiedni wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, w tym osób ze schorzeniami specjalnym.
Wyrokiem tym nie jest objęte wymóg wynikający z § 1 pkt 8 rozporządzenia, gdzie schorzeniem uzasadniającym to obniżenie jest przewlekła choroba [...] i powinno być zaświadczenie lekarza specjalisty, z którego jednoznacznie powinno wynikać, że mamy do czynienia ze schorzeniem tego rodzaju. Słusznie zatem organy wskazywały, że z przedłożonego orzeczenia o niepełnosprawności nie wynika, że choroba pracownika ma charakter przewlekły. Powyższej oceny nie zmienia wskazane orzeczenie TK bowiem odnosi się ono do wydawanych orzeczeń o niepełnosprawności a nie wymogu wynikającego z § 1 pkt 8 rozporządzenia. Powtórzyć należy, że uzasadnieniem obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji jest między innymi udokumentowanie posiadania przez pracownika schorzenia w postaci przewlekłej choroby [...].
Sąd zauważa, że przedsiębiorca chcąc skorzystać z preferencji, w tym we wpłatach na PFRON, obowiązany jest zadbać o posiadanie dokumentacji uprawniającej do skorzystania z takiej preferencji. W ocenie Sądu, w tym zakresie wystarczyło wystąpić do lekarza specjalisty o zaświadczenie, czy też zwrócić się o do pracownika o przedstawienie stosownych dokumentów potwierdzających, że u pracownika stwierdzono chorobę, o charakterze zaznaczonym w rozporządzeniu. Zdaniem Sądu, pracodawca powinien zadbać o zgromadzenie dokumentów, które uprawniają go do obniżania wskaźnika zatrudniania osób niepełnosprawnych, również na wypadek ewentualnego postępowania, co do prawidłowości dokonywanych wpłat na PFRON.
Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło