III SA/Wa 511/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.), Asesor WSA Hieronim Sęk, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2007 r. sprawy ze skargi [...] Domu Pomocy Społecznej z siedzibą w L. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę III SA/Wa 511/07 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] wydaną podstawie art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o rehabilitacji" i na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] września 2006 r., [...], określającą [...] Domowi Pomocy Społecznej w L. wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okres od kwietnia 2001 r. do grudnia 2001 r. Organ odwoławczy powołał się na art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, jeżeli wskutek wszczętego postępowania podatkowego, organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku nie zapłacił w całości lub w części podatku albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania. Organ wyjaśnił, że decyzja określająca nie jest decyzją uznaniową i została wydana ponieważ strona nie wywiązała się z zapłaty należności wobec Funduszu. Organ podkreślił, że strona nie kwestionuje samej wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON. Ponadto w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, w innym postępowaniu strona będzie miała możliwość ubiegania się o umorzenie zaległości w całości lub części. Jednakże postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania i postępowanie w sprawie umorzenia należnego zobowiązania są dwoma od rębnymi postępowaniami, które nie mogą być prowadzone jednocześnie. Odnośnie zarzutu strony, że jest zwolniona z wpłat na PFRON z tytułu spełniania wymogów art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji, organ wyjaśnił, że zgodnie z tym przepisem z wpłat zwolnione są publiczne i niepubliczne jednostki organizacyjne niedziałające w celu osiągnięcia zysku, których wyłącznym przedmiotem prowadzonej działalności jest rehabilitacja społeczna i lecznicza, edukacja osób niepełnosprawnych lub opieka nad osobami niepełnosprawnymi. Zatem podstawą skorzystania z tego zwolnienia jest świadczenie wymienionych usług wyłącznie na rzecz osób niepełnosprawnych, posiadających orzeczenie o niepełnosprawności. W myśl art. 1 ustawy o rehabilitacji za osoby niepełnosprawne należy uznać osoby, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności, o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów lub orzeczeniem o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, aby [...] Dom Pomocy Społecznej prowadził działalność wyłącznie na rzecz osób niepełnosprawnych posiadających orzeczenia o niepełnosprawności. Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez [...] Dom Pomocy Społecznej w L., który zarzucił jej: 1) błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę decyzji przez uznanie, że skarżący nie spełnia wymogów określonych w art.21 ust.2e ustawy o rehabilitacji, 2) sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału przez przyjęcie, że o prowadzeniu działalności na rzecz osób niepełnosprawnych w zakresie opieki nad osobami niepełnosprawnymi decyduje wyłącznie orzeczenie o niepełnosprawności. 3) błędne przyjęcie, że w nie można zastosować przepisu art.67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej i w umorzyć postępowanie ze względu na uzasadniony ważny interes podatnika lub interes publiczny. Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu wskazano, że [...] Dom Pomocy Społecznej w L. został zakwalifikowany jako Dom dla kobiet przewlekle somatycznie chorych. Zatem przebywają tam wyłącznie osoby niepełnosprawne, bowiem wszystkie osoby przewlekle somatycznie chore są niepełnosprawne. Dla osób tych całkowicie zbędne są stopnie niepełnosprawności, zaś gdyby istniał taki wymóg, każda z podopiecznych uzyskałaby orzeczenie o ciężkim i trwałym stopniu niepełnosprawności. Jednakże ani ustawa o pomocy społecznej, ani rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej w sprawie domów pomocy społecznej nie wymaga tego do zakwalifikowania osoby do domu pomocy społecznej. Osoby przewlekle somatycznie chore - a tylko takie przebywają w [...] Domu Pomocy Społecznej - są całkowicie niezdolne do samodzielnej egzystencji. Dla osób, tych nie ma już powrotu, ze względu na biologicznie postępujące zmiany. Dalej skarżący szczegółowo wyliczył wykonywane przez niego rodzaje działań wymienionych w punkcie E rubryka 39 druku INF-1 Informacja miesięczna o zatrudnieniu, kształceniu lub o działalności na rzecz osób niepełnosprawnych, składanym do PFRON, w którym wymienia się działania uprawniające do zwolnień z wpłat na podstawie art. 21 ust 2e ustawy o rehabilitacji. Działania te są również zapisane w statucie skarżącego i innych przepisach regulujących zakres świadczonych przez niego usług. Wymóg realizacji tych usług jest warunkiem funkcjonowania 2 DPS. Skarżący powołał się na uchwałę Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 sierpnia 1997 r. wprowadzającą Kartę Praw Osób Niepełnosprawnych, w której za niepełnosprawne uznaje się osoby, których sprawność fizyczna, psychiczna lub umysłowa trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza lub uniemożliwia życie codzienne, naukę, pracę oraz pełnienie ról społecznych zgodnie z normami prawnymi i zwyczajowymi. Skarżący podkreślił, że wyłącznie takie osoby zamieszkują w [...] Domu Pomocy Społecznej. Wszystkie jego mieszkanki są emerytkami, rencistkami lub posiadają zasiłek stały. Ponad 50 % mieszkanek to osoby leżące. Spośród osób poruszających się 80% korzysta z wózków inwalidzkich, balkoników i kul. Około 75 % mieszkanek jest zaopatrywanych w pampersy. Średni wiek podopiecznych wynosi około 80 lat. W dniu 10 lipca 2006 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o umorzenie postępowania, który nie został w ogóle rozpoznany. Tymczasem wobec [...] Domu Pomocy Społecznej w L. decyzją z dnia [...] maja 2005 r. postępowanie zostało umorzone. Skarżący podkreślił, że nie można wybiórczo stosować prawa, innego dla [...] Domu Pomocy Społecznej, a innego dla [...] Domu Pomocy Społecznej, gdy w ich własnym i publicznym interesie leży pełnienie służebnej roli dla słabszych, niezdolnych do samodzielności osób. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest bezzasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na podstawie art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji z wpłat na PFRON zwolnione są publiczne i niepubliczne jednostki organizacyjne nie działające w celu osiągnięcia zysku, których wyłącznym przedmiotem prowadzonej działalności jest rehabilitacja społeczna i lecznicza, edukacja osób niepełnosprawnych lub opieka nad osobami niepełnosprawnymi. Zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm) dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających. Art. 56 ustawy o pomocy społecznej określa rodzaje domów pomocy społecznej, w zależności od tego, dla kogo są przeznaczone, dzieląc je na domy dla: 1) osób w podeszłym wieku; 2) osób przewlekle somatycznie chorych; 3) osób przewlekle psychicznie chorych; 4) dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie; 5) dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie; 6) osób niepełnosprawnych fizycznie. Natomiast art. 56a ust. 1 przewiduje możliwość łącznego prowadzenia domów dla: 1) osób w podeszłym wieku oraz osób przewlekle somatycznie chorych; 2) osób przewlekle somatycznie chorych oraz osób niepełnosprawnych fizycznie; 3) osób w podeszłym wieku oraz osób niepełnosprawnych fizycznie; 4) osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie oraz dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie. Z powołanych przepisów wynika zatem, że wymogi z art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji, uprawniające do zwolnień z wpłat na PFRON, spełniają domy pomocy społecznej, które w całości lub w części zostały utworzone do prowadzenia usług opiekuńczych i specjalistycznych dla osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym w 2001 r., za niepełnosprawne uważa się osoby, których stan fizyczny, psychiczny lub umysłowy trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza bądź uniemożliwia wypełnianie ról społecznych, a w szczególności zdolności do wykonywania pracy zawodowej, jeżeli uzyskały orzeczenie: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3, 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy - na podstawie odrębnych przepisów lub 3) o rodzaju i stopniu niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia - na podstawie odrębnych przepisów. W myśl ustawy o rehabilitacji o zakwalifikowaniu osoby do grona osób niepełnosprawnych przesądza więc orzeczenie o niepełnosprawności, które jest wymagane do realizacji uprawnień wynikających z tej ustawy. Zatem stwierdzić należy, że skarżący jako dom dla osób przewlekle somatycznie chorych, nie spełnia ustawowych wymogów uprawniających do zwolnienia z wpłat na PFRON, chyba, że udowodniłby, że przedmiotem jego działalności jest rehabilitacja społeczna i lecznicza, co jednak nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego. Wpłaty na rzecz PFRON są rodzajem daniny publicznej, zaś zgodnie z art. 217 Konstytucji nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. W tej sytuacji podstawą do zwolnienia nie może być druk składany do PFRON, bez względu na to jakie informacje zawiera, a także uchwała Sejmu RP wprowadzająca Kartę Praw Osób Niepełnosprawnych, bowiem zwolnienie takie wynikać może wyłącznie z ustawy, którą w omawianym przypadku jest ustawa o rehabilitacji. Również umorzenie zaległości dla jednego podmiotu nie stanowi podstawy do umorzenia podobnych zaległości dla podmiotu innego, chociaż podkreślić należy, że przedmiotem niniejszej sprawy nie jest umorzenie zaległości, a określenie zobowiązania, co myli skarżący, powołując się na art.67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. W tej sytuacji wniosek skarżącego o umorzenie zaległości będzie mógł być rozpatrzony w odrębnym postępowaniu. Ponieważ skarżący nie kwestionuje prawidłowości określenia samej kwoty zobowiązania, zaś Sąd nie dopatrzył się, aby organy obu instancji naruszyły prawo w stopniu skutkującym uchylenie zaskarżonych decyzji lub stwierdzenie ich nieważności - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.