III SA/Wa 517/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędziowie Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.),, Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Emilia Kasperowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2006 r. sprawy ze skargi Z. B. i K. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2005 r. nr [...] , 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości. K. i Z. B. wnioskiem z 10 sierpnia 2005 r. wystąpili do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) Oddział w R. o umorzenie dwóch rodzajów należności: 1) z tytułu odsetek wraz z kosztami egzekucyjnymi za zatrudnionych pracowników spółki cywilnej "Z." oraz 2) z tytułu odsetek wraz z kosztami egzekucyjnymi własnych. W uzasadnieniu oświadczyli, iż znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej. Wyjaśnili, iż nie byli w stanie płacić składek, gdyż zetknęli się niesolidnymi kontrahentami. Zmuszeni byli także zakończyć działalność gospodarczą prowadzoną pod nazwą "Z."s.c. W wyniku tego stan zdrowia Z. B. uległ pogorszeniu, cierpi on na nerwicę i jest w stanie przedzawałowym. Jest jednak jedyną osoba w rodzinie, która osiąga dochody zarówno z tytułu renty, jak i umowy o pracę. Nieruchomość posiadana przez strony, co do której można prowadzić egzekucję, stanowi spadek po rodzicach, więc Z. B. jest skory nawet nie pobierać renty w wysokości 661,81 zł na czas spłaty zadłużenia i spłacać zadłużenie w formie ratalnej, nawet po 600zł miesięcznie, za cenę nie licytowania domu. Zobowiązani stwierdzili też, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika [...] Rewiru w W. umorzono, ze względu na brak uzyskania w toku egzekucji sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. ZUS decyzją z [...] października 2005r., wydaną na podstawie art. 83 ust 1 pkt 3, art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm., zwanej dalej: u.s.u.s.) odmówił "Z." spółce cywilnej w P. umorzenia należności z tytułu składek w postaci odsetek za zwłokę na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy w wysokości [...] zł oraz ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy w wysokości [...]zł oraz ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wyjaśniono kiedy wpłynął wniosek strony i o jakie dokumenty została ona wezwana w celu jego uzupełnienia oraz kiedy wpłynęło "Oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym płatnika składek. Stwierdzono również, iż wniosek strony w części dotyczącej umorzenia odsetek został załatwiony odmownie w dniu 11 października 2005r., z uwagi na brak przesłanek do umorzenia odsetek za zwłokę, w związku z art. 23 ustawy u.s.u.s. Podano też, iż odsetki stanowią należność ściśle związaną z należnością główną i nie istnieje prawem przewidziana możliwość odstąpienia przez ZUS od ich naliczenia. W myśl art. 28 ust. 4 u.s.u.s. umorzenie składek powoduję także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 4 listopada 2005r. małżonkowie B. zwrócili się o pozytywne rozpoznanie ich sprawy, podtrzymując stanowisko w zakresie powodu nie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Wyjaśnili, iż nie czują się winni powstania zadłużenia wobec ZUS, gdyż to niesolidny kontrahent - Zakłady [...] S.A. w R. nie wywiązywał się z zapłaty za wykonane usługi, co spowodowało konieczności zaprzestania prowadzenia działalności przez spółkę cywilną oraz doprowadziło do powstania zadłużenia także wobec Urzędu Skarbowego, jak i pracowników spółki. Podkreślono, iż licytacja nieruchomości, na której stoi ich dom już raz nie doszła do skutku, a egzekucja została umorzona. Obecnie ich "koszmar" zaczyna się od początku, a wysokość comiesięcznych odsetek, które narastają od zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej jest przerażający i wynosi średnio ponad [...] zł miesięcznie. Spłata odsetek w wysokości [...] zł przekracza możliwości finansowe zobowiązanych, ale są skłonni zapłacić podstawowe zadłużenie w całości, poprzez zaciągnięcie kredytu bankowego. Prezes ZUS decyzją z [...] grudnia 2005r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., utrzymał w mocy zaskarżona decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu ograniczył się do stwierdzenia w jakiej dacie strona zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy oraz, iż do sprawy nie zostały wniesione żadne nowe fakty oraz okoliczności przemawiające za umorzeniem zadłużenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona podtrzymała propozycję spłaty zadłużenia w drodze zaciągnięcia kredytu i wyjaśniła, iż nie może uczynić więcej ze względu na obecną sytuację finansową. Stwierdziła ponadto, iż nie może zgodzić się, iż przez rok prowadzenia małej firmy usługowej można stracić cały majątek. Prezesa ZUS w odpowiedzi na skargę przedstawił stan faktyczny sprawy oraz treść przepisów, które mają zastosowanie w sprawie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wyjaśniono też, że skarżący posiada stałe przychody z tytułu zatrudnienia i renty, więc brak jest podstaw do przyjęcia, że zachodzą okoliczności z tych przepisów. Długotrwałość nieopłacenia należnych składek stanowi szczególny przypadek naruszenia dyscypliny płatniczej, a zobowiązania wobec ZUS oraz funduszy ubezpieczenia zdrowotnego nie powinny być traktowane jako zobowiązania o charakterze drugorzędnym. Organ rentowy jest płatnikiem świadczeń zasiłkowych oraz emerytalno-rentowych i brak ściągalności należnych składek powoduje jego trudności płatnicze. W związku z tym organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd zauważa na wstępie, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działań podejmowanych przez administrację publiczną, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które nie zostały w niej podniesione. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest bowiem na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego (uchylić) akt wydany przez organ administracyjny, wystarczające jest stwierdzenie przez Sąd, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Sąd, na mocy art. 135 P.p.s.a., podejmuje też środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, dopatrzył się naruszeń prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowały usunięciem z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej, jak też poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z [...] października 2005r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Sąd zauważa, że art. 180 § 1 K.p.a. stanowi, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się między innymi sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych (art. 180 § 2 K.p.a.). Według zaś art. 1 pkt 1 K.p.a. Kodeks ten normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Organami administracji publicznej, jak stanowi art. 5 § 2 K.p.a., są między innymi centralne organy administracji rządowej, w tym także ZUS i Prezes ZUS. Oznacza to, iż zarówno organ wydający decyzję w pierwszej instancji, jak też organ, do którego w sposób prawidłowy złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (wydający decyzję o charakterze odwoławczym), obowiązane są przestrzegać zasad postępowania administracyjnego, do których należą: podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), wydanie decyzji zawierającej, poza elementami formalnymi, wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, przyczyn, z powodu których, innym dowodom odmówił wiarygodności, jak też sporządzenie uzasadnienia prawnego z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 K.p.a.). Przestrzeganie powyższych norm jest szczególnie istotne, gdy decyzje wydawane są w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Kontrola sądowa decyzji uznaniowej sprowadza się bowiem do zbadania, co wielokrotnie podnoszono w judykaturze, czy w sprawie nastąpiło wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego, czy dokładnie wyjaśniono okoliczności faktyczne oraz czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dokonano prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie przepisów materialnoprawnych, w których unormowano kwestię przesłanek do umarzenia należności. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, doszło do naruszenia wyżej przytoczonych przepisów K.p.a. Po pierwsze ze względu na to, iż organ ponownie rozpatrujący sprawę nie dostrzegł, iż organ pierwszej instancji nie przedstawił w uzasadnieniu swej decyzji pełnego stanu faktycznego sprawy, który pozwalałby na dokonanie oceny czy wzięto pod uwagę całokształt materiału dowodowego sprawy i czy uczyniono to w sposób zgodny z obowiązującymi unormowaniami prawnymi. Uwadze organu odwoławczego, który stosownie do zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.) oraz zgodnie z art. 138 K.p.a., ma obowiązek ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę już raz rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji, uszło też, iż z decyzji ZUS skierowanej do spółki cywilnej "Z.", a nie także do obojga małżonków, którzy ją zawiązali, nie wynika dlaczego organ dwukrotnie odmówił umorzenia należności z tytułu składek w postaci odsetek za zwłokę w identycznej wysokości za ten sam okres na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy, a ponadto odmówił umorzenia należności z tytułu składek w postaci odsetek za zwłokę z tytułu ubezpieczenia społecznego i Funduszu Pracy za ten sam okres w innej wysokości. Przeczy to zarówno dyspozycji art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 K.p.a., jak również treści art. 11 K.p.a., który odwołuje się do zasady przekonywania stron o prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia, jak również jednej z naczelnych zasad procedury administracyjnej, wyrażonej w art. 8 K.p.a. - pozyskiwania zaufania do organów administracji publicznej. Sąd zwraca uwagę, iż znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy (w tym także informacje o zadłużeniu samych skarżących, jak i o zadłużeniu spółki cywilnej z tytułu odsetek za zwłokę z tytułu niezapłaconych należności wobec ZUS, o ich sytuacji finansowej i rodzinnej, wiadomości pozyskane od strony skarżącej w wyniku wezwania, jak i te znane organowi z urzędu), który ma przyczynić się do dokonania zarówno prawidłowych ocen przez organy administracyjne, jak również pozwolić Sądowi na ocenę, czy w sposób zgodny z prawem organy te postępowały przy wydawaniu decyzji i w postępowaniu je poprzedzającym, powinien być uwzględniony przy opisywaniu stanu faktycznego sprawy. Wyżej wskazane informacje składają się bowiem na całokształt materiału dowodowego sprawy oraz pozwalają, mają przyczynić się do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniach decyzji organów obu instancji nie uwzględniono wyżej wskazanych, podstawowych informacji. Organ drugiej instancji usiłował naprawić swe błędy z tego zakresu w odpowiedzi na skargę, niemniej jednak nie ma to wpływu na prawidłowość zapadłego wcześniej rozstrzygnięcia jak również nie jest prawidłowe z uwagi na moment i miejsce, w którym tego dokonywał. Organ odwoławczy, na co wielokrotnie zwracał uwagę w swym dotychczasowym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny rozpatruje sprawę w jej całokształcie, co oznacza, że ma obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji (por. wyrok NSA z 14 sierpnia 1987r., sygn. akt IV SA 385/87). Dowodzi to, iż przed organami administracyjnymi nie uczyniono zadość wyżej przywołanym przepisom, a w szczególności art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. Uchybienia ta w ocenie Sądu miały istotny wpływ na wynik sprawy. Skład orzekający stwierdza bowiem, że decyzje organów obu instancji, mimo wniosku skarżących małżonków o umorzenie odsetek od nieuregulowanych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zarówno spółki cywilnej, jak i jej wspólników - małżonków B., zostały wyłącznie skierowane do spółki cywilnej. Nie wyjaśniono też, które z wskazanych w sentencji należności są należności spółki, a które poszczególnych małżonków. Spowodowało to błędne oznaczenie strony, niejasne sformułowania sentencji decyzji organu pierwszej instancji oraz skierowanie decyzji jedynie do jednej a nie wszystkich stron wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Należało bowiem odrębną decyzję wydać wobec spółki cywilnej oraz odrębne decyzje wobec jej wspólników - skarżących małżonków. W tym zakresie warto zwrócić uwagę organów na dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z 17 września 1999r. sygn. akt V SA 100/99, z 2 lipca 1998 r. sygn. akt. SA/Bk 940/97, z 2 lutego 2000r. sygn. akt. II SA/Kr 298/00). Zdaniem składu orzekającego błędne jest ponadto stanowisko organu pierwszej instancji, iż niemożliwe jest umorzenie samych odsetek bez jednoczesnego umorzenia należności głównej. Przeczy temu treść art. 24 ust. 2 u.s.u.s., który zawiera definicję "należności z tytułu składek", o których mowa w art. 28 ust. 1 u.s.u.s. Z przepisu art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wynika, iż "należności z tytułu składek" to zarówno składki, jak i odsetki za zwłokę, oraz koszty egzekucyjne, koszty upomnienia oraz dodatkowa opłata. Natomiast powołany przez organ przepis art. 28 ust. 1 u.s.u.s. stanowi ogólnie, iż ZUS może umarzać należności z tytułu składek w całości lub w części. W związku z tym, gdy strona zwraca się do organu administracyjnego o umorzenie samych odsetek od zaległości z tytułu składek, niewystarczające jest wskazanie treści art. 28 ust. 4 u.s.u.s. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji, ustanawiał bowiem zasadę, iż obligatoryjne jest umorzenie odsetek za zwłokę, jak też kosztów upomnienia oraz dodatkowej opłaty, gdy umarzane są składki. Nie oznacza to jednak, iż ZUS nie ma podstaw prawnych do wydania rozstrzygnięcia w zakresie umorzenie odsetek za zwłokę z tytułu nieuiszczonych w terminie składek, a tak wynika z uzasadnienia decyzji ZUS z [...] października 2005r. Podstawę do umorzenia ww. należności z tytułu odsetek stwarza art. 28 ust. 1 u.s.u.s. w związku z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. Ważne jest więc, aby organ, który wydaje rozstrzygnięcie o umorzeniu lub o odmowie umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rozważył przesłanki wynikające z ustawy w odniesieniu do konkretnej strony postępowania. W tym miejscu warto zwrócić uwagę, iż inna może być sytuacja zarówno faktyczna, jak też prawna, osoby fizycznej, która ubiega się o umorzenie swych należności, a inna jednostki organizacyjnej, którą jest spółka cywilna. Organy obu instancji w żadnej z decyzji nie wyjaśniły, w stopniu wymaganym przez prawo, przesłanek, którymi kierowały się wydając decyzję, będące przedmiotem kontroli Sądu. Nie badano w ogóle i nie wyjaśniono, z jakiego powodu można mówić o całkowitej nieściągalności składek. Nie odniesiono się też w żaden sposób do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 136). Nie przywołano go nawet w podstawach prawnych rozstrzygnięć. W decyzji organu drugiej instancji zabrakło również przywołania art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., w związku z utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Sąd zwraca też uwagę Prezesa ZUS, iż jako wypełniającego w sposób prawidłowy dyspozycję art. 107 § 1 i 3 K.p.a., nie można uznać uzasadnienia, w którym jako jedyną przesłanką wskazuje się nie przedstawienie przez stronę nowych faktów oraz dowodów przemawiających za umorzeniem zadłużenia. Organ na podstawie obowiązujących przepisów prawa, co do zasady, jest zobowiązany przeprowadzić postępowanie dowodowe we własnym zakresie, szczególnie gdy nie uczynił tego, jak wynika z akt sprawy, organ pierwszej instancji. Ma też obowiązek ustosunkować się do poszczególnych materiałów zgromadzonych w sprawie, zweryfikować i ocenić twierdzenia strony zawarte w dokumentach przez nią przedstawionych, z uwagi na istotne dla rozstrzygnięcia sprawy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne kryteria, oraz poczynić ustalenia zmierzające do załatwienia sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Powinien dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji (art. 77 § 1 w związku z art. 107 § 1 i 3 K.p.a.) Zadaniem organu jest bowiem dokładne i wszechstronne wyjaśnienie wszystkich okoliczności, które mogłyby mieć znaczenie dla sprawy, o czym organ ponowienie rozpoznający sprawę zdaje się zapominać w świetle uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Sąd podkreśla dodatkowo, iż okoliczność faktyczna może być - zgodnie z art. 81 K.p.a. - uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. W rozpoznawanej sprawie przed Prezesem ZUS strona skarżąca takiej możliwości nie miała, ponieważ organ nie wyznaczył jej odpowiedniego terminu do zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Tym samym nie uczynił zadość treści art. 10 K.p.a. Uchybienie to, jednak, choć ma znaczenie dla rozstrzygnięcia, ale z uwagi na wcześnie wskazane na prawidłowości nie miało decydującego znaczenia przy eliminowaniu z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Wezwanie przez Prezesa ZUS do ustosunkowania się w sprawie zebranych dowodów stronę postępowania toczącego się w trybie uznania administracyjnego mogło doprowadzić do uzyskania informacji koniecznych do przeprowadzenia prawidłowej analizy sytuacji materialnej i osobistej ubiegającego się o ulgę. Zdaniem Sądu niezrozumiała jest również, w świetle akt sprawy także ta część uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, w której wyjaśniono, iż "decyzją Dyrektora Oddziału wniosek części dotyczącej umorzenia odsetek za zwłokę został załatwiony odmownie, stwierdzono brak przesłanek do umorzenia odsetek za zwłokę w związku z art. 23 u.s.u.s." Z akt sprawy nie wynika, aby ww. decyzja w ogóle została wydana, a gdyby stwierdzenia ZUS okazały się prawidłowe na podstawie materiałów, które powinny znajdować się w aktach, ale ich tam nie umieszczono, Prezes ZUS powinien z urzędu podjąć działania zmierzające do usunięcia z obrotu prawnego drugiej decyzji wydanej w tej samej sprawie. Tymczasem organ ponownie rozpatrujący sprawę - Prezes ZUS wadliwości powyższych nie dostrzegł, choć miał taki obowiązek, ze względu na obowiązującą w procedurze administracyjnej zasadę dwuinstancyjności postępowania. Takie działania organów administracji państwowej nie wypełniają w sposób należyty jednej z naczelnych zasad procedury administracyjnej - pozyskiwania zaufania do organów administracji państwowej (art. 8 K.p.a.). Naruszają również wymienione wyżej przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 w związku z art. 11 K.p.a. oraz art. 15 K.p.a. i art. 138 § 1 K.p.a. Mając powyższe okoliczności na względzie zasadne było, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., wydanie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie pierwszym sentencji. Rozstrzygnięcie z punktu drugiego ma swoje uzasadnienie w treści art. 152 P.p.s.a. Skarżący nie poniósł kosztów sądowych, gdyż z mocy prawa był z nich zwolniony, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e) P.p.s.a., w związku z tym nie zapadło rozstrzygnięcie w tym przedmiocie.