III SA/Wa 521/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra Błaszczykowska, po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. Sp. z o.o. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 kwietnia 2017 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od października do grudnia 2011r. postanawia - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy - D. Sp. z o.o. (dalej – "Skarżąca", "Spółka") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka wyjaśniła, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Wskazała, że jej niezwykle trudna sytuacja finansowa powstała w związku z okolicznościami od niej niezależnymi. Skarżąca jest Spółką powiązaną i zależną od Spółki D. S.A., która również pozostaje w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Spółka D. S.A. w ciągu czterech lat całkowicie utraciła zdolność prowadzenia bieżącej działalności operacyjnej. Wobec D. S.A. prowadzonych było 5 postępowań kontrolnych, które zakończyły się wydaniem decyzji wymiarowych na kwotę przeszło 39.000.000 zł. plus odsetki. Skarżąca wskazała, że co prawda na koniec grudnia na rachunku bankowym posiadała kwotę 210.000 zł, jednakże kwota ta została w całości skonsumowana w związku z nadaniem rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że Skarżąca posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł oraz wartość środków trwałych w kwocie 495.650 zł. Skarżąca poniosła stratę w wysokości 159.000 zł. Na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że 1 lutego 2017 r. zawiesiła działalność gospodarczą, do czego została zmuszona w związku z wydaniem decyzji wymiarowych. Skarżąca wyjaśniła, że nie prowadzi jakiejkolwiek działalności operacyjnej, a jej rachunki bankowe były przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Skarżąca dołączyła wyciąg z Krajowego rejestru Sądowego potwierdzający fakt zawieszenia działalności gospodarczej. Skarżąca nadesłała również dokumentację bankową "potwierdzenia wykonanych operacji". Ponadto Skarżąca nadesłała deklaracje VAT-7 składane do stycznia 2017 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2017 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu referendarz stwierdził, że mimo trudnej sytuacji w jakiej się znajduje, Spółka dokonuje lokat terminowych. Z załączonych dokumentów wynika, że jeszcze 28 lutego 2017 r., a więc już po wniesieniu skargi do Sądu, Skarżąca posiadała lokatę w kwocie 327.492,28 zł, a więc kwotę wielokrotnie przewyższającą wpis sądowy należny w sprawie. W sprzeciwie Skarżąca wskazała, że stan finansów Skarżącej czyni niemożliwym uiszczenie wpisu od skargi. Wskazała, że na koniec trzeciego kwartału 2016 r. Spółka poniosła stratę w wysokości 159.000,31 zł. Strata ta urosła do kwoty 1.133.163,16 zł, co obrazuje sprawozdanie finansowe na koniec 2016 r. Skarżąca wskazała, że strata przewyższa sumę kapitałów zapasowego i rezerwowego oraz połowę kapitału zakładowego, a jedyną możliwością kontynuowania przez D. formalnej działalności jest pozyskanie zewnętrznego źródła finansowania na pokrycie straty z roku 2016r. Skarżąca podniosła, że zawiesiła działalność gospodarczą i nie prowadzi działalności operacyjnej. Zgromadzone środki na rachunkach bankowych przeznacza natomiast na pokrycie, zaciągniętych przed złożeniem skargi, wymagalnych zobowiązań administracyjno oraz cywilnoprawnych (zwłaszcza do zwrotu zaciągniętej w przyszłości pożyczki). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 2 pkt 2 tego przepisu osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu referendarz sądowy prawidłowo uznał, że wniosek Skarżącej o zwolnienie od kosztów sadowych, nie zasługuje na uwzględnienie. Na obecnym etapie postępowania kosztem, którego poniesienie jest niezbędne do rozpoznania skargi wniesionej przez Spółkę jest wpis w wysokości 5.186 zł. Trafnie zatem referendarz sądowy ocenił, że z oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji finansowej spółki wynika, iż w obecnej sytuacji jest ona w stanie uiścić należny w sprawie wpis sądowy. Zauważyć bowiem należy, że mimo trudnej sytuacji w jakiej znajduje się Skarżąca, dokonuje ona lokat terminowych. Z załączonych wyciągów bankowych wynika bowiem, że jeszcze 28 lutego 2017 r., a więc już po wniesieniu skargi do Sądu, Skarżąca posiadała lokatę w kwocie 327.492,28 zł., a więc kwotę wielokrotnie przewyższającą wpis sądowy należny w sprawie. Zdaniem Sądu, powyższe wielkości w porównaniu z wysokością wymaganych na tym etapie postępowania kosztów sądowych, nie pozwalają stwierdzić, że Skarżąca wykazała przesłankę z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Ponadto jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 sierpnia 2013 r. (I FZ 327/13) wydatki na spory sądowe są, obok wydatków o charakterze cywilnoprawnym, co do zasady, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jednakże, wydatki związane z prowadzeniem tej działalności o charakterze cywilnoprawnym nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Zatem argumenty podnoszone przez Skarżącą w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, że posiadane środki na rachunkach bankowych, są przeznaczane na spłatę innych zobowiązań (w szczególności pożyczki) nie mogły zostać uwzględnione. W ocenie Sądu, również powoływany przez Skarżącą fakt poniesienia straty nie może być powodem przyznania prawa pomocy. W tym miejscu należy wyjaśnić, że dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczą istotny jest osiągany przychód (jak wynika z nadesłanego rachunku zysków i strat Skarżąca w 2016 r. uzyskała przychód 246.958.518,88 zł), nie zaś dochód. Kategoria przychodu wskazuje bowiem na to, z jakim efektem prowadzona jest działalność gospodarcza. Jak podkreśla się w orzecznictwie, fakt odnotowania straty nie przesądza jeszcze faktu, że podmiot utracił płynność finansową, a co za tym idzie, powstanie straty nie warunkuje automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r., II GZ 172/14, CBOSA). Stąd w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r., II FZ 1843/14, CBOSA). Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Niewykazane bowiem zostały przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.