III SA/Wa 546/15
WyrokWSA w Warszawie2016-01-12
Skład orzekający: Marta Waksmundzka-Karasińska, Agnieszka Krawczyk, Dariusz Kurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ kontroli skarbowej może żądać od Narodowego Banku Polskiego danych dotyczących działalności kantorowej przedsiębiorców na podstawie art. 7c ustawy o kontroli skarbowej, mimo że dane te są objęte tajemnicą bankową i ograniczeniami w ich wykorzystaniu wynikającymi z ustawy o NBP?Ratio decidendi
Organ kontroli skarbowej ma prawo żądać od Narodowego Banku Polskiego danych dotyczących działalności kantorowej przedsiębiorców na podstawie art. 7c ustawy o kontroli skarbowej. Przepis ten, w połączeniu z art. 23 ust. 7 pkt 3 ustawy o NBP, umożliwia NBP udostępnienie tych informacji organom kontroli skarbowej, nawet jeśli dane te są objęte tajemnicą bankową. Ograniczenia w wykorzystaniu danych przez NBP, określone w art. 23 ust. 5 ustawy o NBP, nie dotyczą podmiotów trzecich, którym dane te mogą być udostępniane na podstawie odrębnych przepisów, takich jak ustawa o kontroli skarbowej.Stan faktyczny
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej (DUKS) zwrócił się do Prezesa NBP o przekazanie sprawozdań z działalności kantorowej przedsiębiorców. Po zażaleniu, Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej (GIKS) uchylił postanowienie, wskazując, że żądane dane znajdują się w posiadaniu NBP, a nie Prezesa NBP. Następnie DUKS wystąpił do Narodowego Banku Polskiego (NBP) o te same dane. NBP złożył zażalenie, podnosząc m.in. brak uzasadnienia "niezbędności" żądanych informacji i naruszenie przepisów o ochronie danych. GIKS utrzymał w mocy postanowienie DUKS. NBP złożył skargę do WSA w Warszawie, która została oddalona.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi N. w W. na postanowienie Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia informacji niezbędnych do realizacji zadań kontroli skarbowej oddala skargę
Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w G. (dalej: "DUKS"), zwrócił się, na podstawie art. 7c ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. - o kontroli skarbowej (Dz.U. z 2011 r., Nr 41, poz. 214 ze zm.; dalej: "u.k.s."), do Prezesa Narodowego Banku Polskiego (dalej: "Prezes NBP") z żądaniem przekazania, w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia, kserokopii sprawozdań obejmujących okres od IV kwartału 2012 r. do chwili obecnej, sporządzonych przy użyciu formularzy PZ-KAN, przez przedsiębiorców wskazanych w ww. postanowieniu, wykonujących działalność kantorową na terenie województwa pomorskiego.
Organ kontroli skarbowej powołał się na treść art. 23 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. z 2013 r., poz. 908, ze zm.; dalej: "ustawa o NBP") oraz wyjaśnił, iż żądane dane pozwolą na zweryfikowanie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków stanowiących dochód budżetu państwa przez podatników wskazanych w postanowieniu, którzy ze względu na adres siedziby podlegają właściwości miejscowej DUKS.
Pismem z dnia 21 marca 2013 r., P. W.- Pierwszy Zastępca Prezesa NBP złożył do Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej (dalej: "GIKS") zażalenie na ww. postanowienie DUKS w G.
W uzasadnieniu zażalenia Skarżący wskazał, iż zaskarżone postanowienie skierowane zostało do Prezesa NBP, chociaż w jego treści nie powołano Prezesa NBP ani innego podmiotu, który miałby być zobowiązany. Jednocześnie, w zażaleniu przedstawione zostało stanowisko, iż przepisy u.k.s. nie mogą uchylać, wynikającej z regulacji zawartej w art. 23 ustawy o NBP, ochrony otrzymywanych przez NBP danych jednostkowych.
GIKS postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., uchylił zaskarżone postanowienie DUKS i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż informacje określone w postanowieniu DUKS znajdują się w posiadaniu NBP, nie zaś Prezesa NBP, do którego zostało skierowane ww. postanowienie.
GIKS podkreślił, iż na gruncie ustawy o NBP ustawodawca wyraźnie rozdzielił, które informacje zostają udostępnione przez Prezesa NBP, a które przez NBP. Norma prawna zawarta w art. 23 ust. 7 pkt 3 ustawy o NBP, na którą powołał się organ kontroli skarbowej w zaskarżonym postanowieniu, stanowi, iż dane indywidualne, o których mowa w ust. 2, 2a i 3, oraz zestawienia, opracowania i oceny, o których mowa w ust. 6, NBP udostępnia innym podmiotom, niż wymienione w pkt 1 i 2 - na podstawie odrębnych przepisów.
Mając na uwadze powyższe, jak również fakt, iż NBP, stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy o NBP, posiada osobowość prawną, GIKS stwierdził, iż postanowienie DUKS powinno zostać skierowane do NBP, jako podmiotu gromadzącego żądane dane, a nie do Prezesa NBP.
Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. DUKS, na podstawie art. 7c ust. 1 i ust. 2 u.k.s., wystąpił do Narodowego Banku Polskiego (dalej: "Bank" lub "Skarżący") z żądaniem przekazania, w terminie 7 dni od dnia otrzymania ww. postanowienia, danych wynikających ze sprawozdań oznaczonych symbolem PZ-KAN "Zagraniczne środki płatnicze w postaci banknotów i monet w kantorach", których wzór został określony w załączniku nr 36 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 października 2009 r. w sprawie przekazywania Narodowemu Bankowi Polskiemu danych niezbędnych do sporządzenia bilansu płatniczego oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej (Dz. U. nr 184, poz. 1437) obejmujących okresy sprawozdawcze od I kwartału 2010 r. do IV kwartału 2013 r. włącznie i dotyczących przedsiębiorców wskazanych w postanowieniu, wykonujących działalność kantorową na terenie woj. pomorskiego.
W uzasadnieniu DUKS wskazał, iż działalność kantorowa wykonywana przez przedsiębiorców stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu ustaw podatkowych, a wysokość nabytych i sprzedanych walut ma bezpośrednie przełożenie na wysokość deklarowanych przez nich podstaw opodatkowania oraz prawidłowość obliczania i wpłacania podatków stanowiących dochód budżetu państwa. Mając na uwadze powyższe, zdaniem organu, dane żądane w postanowieniu z dnia 8 września 2014 r. stanowią informacje, o których mowa w art. 7c ust. 1 u.k.s.
Pismem z dnia 19 września 2014 r., Skarżący złożył do GIKS zażalenie na ww. postanowienie DUKS, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz umorzenie postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu zażalenia Skarżący stwierdził, iż postanowienie DUKS zawiera zbyt krótkie i lakoniczne uzasadnienie w zakresie wskazania okoliczności, z których wynika konieczność pozyskania żądanych informacji. W opinii Banku organ kontroli skarbowej powinien wykazać, iż wnioskowane dane są niezbędne do dalszego prowadzenia postępowania, zaś ustalenie stanu faktycznego w inny sposób nie jest możliwe.
Uzasadniając zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego Bank podkreślił, że przepis art. 23 ust. 7 pkt 3 ustawy o NBP jest jedynie wyjątkiem od zakazu udostępniania danych indywidualnych, dlatego należy interpretować go ściśle. Skoro zatem art. 23 ust. 7 pkt 1 i 2 wskazuje konkretne podmioty, którym ustawodawca zezwolił na udostępnianie tych danych, to za "odrębne przepisy" należy uznać tylko te przepisy, które wskazują na konkretny podmiot uprawniony do uzyskania danych jednostkowych oraz NBP jako udostępniającego dane indywidualne. W opinii Skarżącego nie mogą to być ogólne przepisy zezwalające na zbieranie i wykorzystywanie określonych informacji lecz przepisy, w których NBP został imiennie wskazany.
Skarżący zauważył ponadto, iż na gruncie poprzedniej ustawy prawo dewizowe, dane uzyskane przez NBP w związku z obowiązkiem sporządzenia bilansu płatniczego oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej były chronione na zasadzie tajemnicy bankowej (art. 104 i 105 Prawa bankowego). Z uwagi na brzmienie art. 105 prawa bankowego, który zawiera katalog instytucji, które mogą żądać udzielenia informacji objętej tajemnicą bankową, możliwość uzyskiwania danych od NBP w przedmiotowym zakresie została ograniczona.
GIKS postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie DUKS. Zdaniem GIKS, art. 23 ust. 7 pkt 3 ustawy o NBP umożliwia NBP udzielenie informacji w przedmiocie żądania określonego w postanowieniu z dnia 8 września 2014 r., w związku z koniecznością wykonania uprawnienia DUKS, określonego odrębnym przepisem, jakim jest art. 7c ust. 1 u.k.s.
Kompetencje organu kontroli skarbowej do pozyskania i przetwarzania ww. informacji, w opinii GIKS, wynikają bezpośrednio z przedmiotowej normy prawnej, która stanowi jednocześnie podstawę prawną do przekazania tych informacji przez podmiot znajdujący się w ich posiadaniu. Katalog adresatów przedmiotowej normy prawnej ograniczony został do wskazania poszczególnych grup tych adresatów, nie zaś konkretnych podmiotów. Co więcej, we wskazanym przepisie art. 23 ust. 7 pkt 3 ustawy o NBP, brak jest wskazania, iż w "odrębnych przepisach" musi znajdować się wyraźny zapis, że regulacje dotyczą konkretnie, np. NBP.
Odnosząc się do argumentacji Skarżącego, kwestionującej żądanie przez organ przedmiotowych danych bez wszczętego postępowania kontrolnego, GIKS wyjaśnił, iż w poprzednim stanie prawnym (na gruncie ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. Prawo dewizowe - Dz. U. z 1998 r., Nr 160, poz.1063) dane uzyskiwane przez NBP w związku z obowiązkiem sporządzania bilansu płatniczego oraz narodowej pozycji inwestycyjnej objęte były tajemnicą bankową. Wówczas, stosownie do art. 33a ust. 1 w związku z art. 33 ust. 1-5 ustawy o kontroli skarbowej, organy kontroli skarbowej mogły pozyskiwać informacje objęte tajemnicą bankową jedynie w związku z postępowaniem kontrolnym.
Natomiast, na gruncie obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2002 roku Prawo dewizowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 826, ze zm.) przedmiotowe dane wyłączone zostały z tajemnicy bankowej (co zauważyła również Strona w zażaleniu), nie ma zatem przeszkód do pozyskiwania ww. danych także w trakcie czynności analitycznych przez wszczęciem postępowania kontrolnego, w trybie art. 7c ust. 1 u.k.s.
W ocenie GIKS, nie ma również wątpliwości, iż dane określone w zaskarżonym postanowieniu DUKS stanowią informacje, o których mowa w art. 7c ust. 1 u.k.s.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 217 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze zm.; dalej: "O.p."), poprzez niewłaściwe wskazanie w uzasadnieniu postanowienia, które dane mają zostać przekazane, GIKS wskazał, że organ precyzyjnie określił, jakich danych oczekuje. Organ określił, iż żądanie dotyczy danych przekazywanych, przez podmioty określone w postanowieniu, na formularzach PZ-KAN.
Ponadto, w opinii GIKS, bezpodstawny okazał się zbyt krótkiego i lakonicznego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, gdyż organ kontroli skarbowej nie mógł wskazać, że wnioskowane dane są niezbędne do dalszego prowadzenia postępowania, jako że w przedmiotowej sprawie nie jest prowadzone postępowanie, czy postępowania kontrolne.
Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym go postanowieniem DUKS z dnia [...] września 2014 r., zarzucając:
1) naruszenie art. 217 § 2 O.p., poprzez niepełne odniesienie się do zarzutów NBP zgłoszonych w zażaleniu na postanowienie Dyrektora UKS w Gdańsku, w szczególności co do możliwości żądania od NBP, na podstawie art. 7c ustawy o kontroli skarbowej, wskazanych przez organ informacji, braku uzasadnienia "niezbędności" żądanych przez organ informacji, jak też nie odniesienie się do zarzutów naruszenia przez organ norm Konstytucji RP;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 31 ustawy Prawo dewizowe i art. 23 ustawy o NBP w związku z art. 7c ust. 1 u.k.s., poprzez przyjęcie, iż przepis ustawy o kontroli skarbowej upoważnia organ do żądania od NBP danych, otrzymywanych przez NBP od podmiotów gospodarczych na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy Prawo dewizowe.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że przepisy art. 7c do 7e u.k.s. ingerują w konstytucyjnie chronioną sferę praw i wolności obywateli. Strona zwróciła uwagę, iż zarówno na etapie przygotowywania nowelizacji ustawy (w opiniach biura analiz sejmowych) jak i po uchwaleniu ustawy (w komentarzach do ustawy) wskazywano na niedoskonałości nowej regulacji, w tym w odniesieniu do wzorca ochrony zawartego w art. 51 Konstytucji RP.
BANK wskazał na treść art. 51 ust. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym). Zdaniem Skarżącego, w uzasadnieniu postanowienia DUKS nie wskazano na "niezbędność" otrzymania informacji, co jest konstytucyjnym wymogiem z art. 51 ust. 2 Konstytucji RP.
Ponadto podkreślił, iż z treści uzasadnienia postanowienia DUKS wynika, że w sprawie nie jest prowadzone żadne postępowanie, a organ tylko próbuje badać, czy takiego ewentualnego postępowania nie wszcząć. W opinii Skarżącego, w świetle art. 51 ust. 2 Konstytucji RP, argumentacja zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia GIKS, jak i postanowienia DUKS, nie przekonuje, że istotnie konieczne jest uzyskanie od NBP danych, i to takich danych, które NBP, stosownie do ustawy, ma zachować w tajemnicy.
Skarżący, podniósł jednocześnie, iż ocena udostępnienia informacji, o których mowa w art. 23 ust. 2, 2a, 3 ustawy o NBP, podmiotom określonym w art. 23 ust. 7 tej ustawy, nie może być dokonana w oderwaniu od treści przepisu art. 23 ust. 5 ustawy o NBP, zgodnie z którym dane indywidualne, o których mowa w ust. 2, 2a i 3, mogą być wykorzystywane wyłącznie do sporządzania zestawień statystycznych, opracowań, ocen i bilansów oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej i, z zastrzeżeniem ust. 6-8 i 10, nie mogą być udostępniane osobom trzecim.
W opinii Banku, zastrzeżenie wyrażone w przepisie art. 23 ust. 5 ustawy o NBP oznacza, że podmiot występujący z wnioskiem o udostępnienie danych indywidualnych, o których mowa w art. 23 ust. 2, 2a i 3 ustawy o NBP, może je wykorzystywać wyłącznie do sporządzania zestawień statystycznych, opracowań, ocen i bilansów oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej. Zdaniem Skarżącego, przeciwna interpretacja prowadziłaby do niesłusznego wniosku, iż beneficjent informacji może wykorzystywać je w szerszym zakresie niż przekazujący informacje NBP, którego uprawnienia w tym zakresie ukształtowane zostały nie przez ogólne odwołanie do wykonywanych zadań, ale poprzez konkretne wskazanie celu wykorzystania. W konsekwencji powyższego należy przyjąć, że w przypadku gdy podmiot wnioskujący wskazuje inny cel pozyskania, a w konsekwencji wykorzystania ww. danych - ich udostępnienie nie jest dopuszczalne.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem Strony, cel pozyskania danych, określony w przepisie art. 7c u.k.s., jest szerszy/inny i pozostaje w sprzeczności z dyspozycją art. 23 ust. 5 ustawy o NBP, której przepisy muszą tu być uznane za stanowiące lex specjalis.
Skarżący podniósł jednocześnie, iż w świetle konstytucyjnej zasady niezależności NBP obejmującej przede wszystkim sferę jego konstytucyjnych zadań, niedopuszczalne jest władcze ingerowanie przez jakikolwiek inny organ państwa w sferę uprawnień banku centralnego. Wydane postanowienie narusza nie tylko regulacje ustawowe, lecz także konstytucyjne.
W odpowiedzi na skargę GIKS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór między stronami dotyczy postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G., utrzymanego w mocy przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, wydanego w trybie określonym w art. 7c ustawy o kontroli skarbowej, na podstawie którego zwrócono się do Narodowego Banku Polskiego o przekazanie danych wynikających ze sprawozdań sporządzonych przy użyciu formularzy PZ-KAN, dotyczących wskazanych przedsiębiorców, wykonujących działalność kantorową na terenie województwa pomorskiego. Istota sporu koncentruje się wokół zakresu pozyskiwania przez organy kontroli skarbowej informacji na podstawie art. 7c ustawy o kontroli skarbowej, w zw. z art. 23 ust. 5-7 ustawy o Narodowym Banku Polskim. Nie jest natomiast sporne, że NBP znajdował się w posiadaniu informacji żądanych przez Dyrektora UKS w G.
W ocenie Skarżącej, postanowienie Dyrektora UKS w G. narusza prawo, w szczególności przepis art. 31 ustawy Prawo dewizowe i art. 23 ustawy o NBP, poprzez przyjęcie, że przepis art. 7c ustawy o kontroli skarbowej upoważnia organ do żądania od NBP danych otrzymywanych przez NBP od podmiotów gospodarczych na podstawie art. 30 ust.1 ustawy Prawo dewizowe. Skarżący wskazywał także na brak uzasadnienia "niezbędności" żądanych danych oraz nieodniesienie do zarzutów naruszenia Konstytucji RP.
Sąd wskazanych zarzutów nie podziela.
Dokonując oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia, na wstępie zauważyć należy, że kontrola skarbowa, jako instytucja szczególnego zaufania społecznego i pozyskiwania wpływów do budżetu państwa, koncentruje się na podejmowaniu działań zmierzających do zapewnienia właściwego wywiązywania się z obowiązków podatkowych i stanowczego przeciwdziałania wszelkim zachowaniom pejoratywnym, m.in. ujawnianiu i zwalczaniu zjawiska "szarej strefy" oraz przestępstw skarbowych i nadużyć podatkowych. Działalność kontroli skarbowej skupia się głównie na walce ze zjawiskami przestępczości podatkowej i na ujawnianiu tych podmiotów, które nie uiszczają zobowiązań podatkowych. Z tego też względu w przepisach ustawy o kontroli skarbowej szczegółowo wskazano zasady, zgodnie z którymi organy kontroli skarbowej mogą zbierać i wykorzystywać informacje, w tym dane osobowe, od enumeratywnie określonych podmiotów, tj. osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość zobowiązania podatkowego.
Podkreślić przy tym trzeba, że aby nie dochodziło do nadużyć w zakresie obowiązku udostępnienia danych przez wskazane wyżej podmioty, ustawodawca wprowadził zasadę, że udostępnianiu, a następnie zbieraniu i wykorzystywaniu podlegać będą tylko te informacje, które są niezbędne, a nie "wygodne" dla organu kontroli skarbowej oraz przy zachowaniu określonej formy prawnej i możliwości ich kontroli, tak w drodze administracyjnej, jak i sądowej. I tak zgodnie z przepisem art. 7c ust. 1 komentowanej ustawy, organy kontroli skarbowej w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1-3, mogą zbierać i wykorzystywać informacje, w tym dane osobowe, od osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, ale tylko o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość zobowiązania podatkowego oraz przetwarzać je w rozumieniu przepisów o ochronie danych osobowych (także bez wiedzy i zgody osoby, której dane te dotyczą). Informacje takie, są udostępniane na podstawie postanowienia organu kontroli skarbowej, w terminie i formie określonej przez ten organ. W uzasadnieniu postanowienia należy wskazać okoliczności, z których wynika konieczność pozyskania żądanych informacji, stosownie do normy prawnej art. 7c ust. 2 wskazanej ustawy.
Redakcja normy prawnej art. 7c ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej nie pozostawia zatem wątpliwości, iż organ kontroli skarbowej ma prawo żądać, od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, znajdujących się w posiadaniu informacji dotyczących innych podmiotów gospodarczych, przekazania ww. danych.
Organy kontroli skarbowej mogą zbierać i wykorzystywać wyżej wymienione informacje wyłącznie w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1-3 u.k.s., a więc:
1) kontroli rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków stanowiących dochód budżetu państwa, a także innych należności pieniężnych budżetu państwa lub państwowych funduszy celowych,
2) ujawniania i kontroli niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej,
3) kontroli źródeł pochodzenia majątku oraz przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych.
W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor UKS w G. stwierdził, że na podstawie art. 2 ust.1 pkt 1 ustawy o kontroli skarbowej, do zakresu kontroli skarbowej należy kontrola rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków stanowiących dochód budżetu państwa, a także innych należności budżetu państwa. Organ wyjaśnił, że działalność kantorowa wykonywana przez przedsiębiorców stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu ustaw podatkowych, a wysokość nabytych i sprzedanych walut ma bezpośrednie przełożenie na wysokość deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków stanowiących dochód budżetu państwa. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu prawidłowo organ uznał, że dane żądane w postanowieniu stanowią informacje, o których mowa w art. 7c ust.1 ustawy o kontroli skarbowej.
Wbrew zarzutom skargi, do odmiennych w tym zakresie wniosków nie może doprowadzić analiza przepisów art. 23 ust.5-7 ustawy o Narodowym Banku Polskim.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że w aktualnie obowiązującej ustawie dewizowej przyjęto standard ochrony danych zgromadzonych w banku centralnym, w wyniku realizacji przez rezydentów i banki ich obowiązków określonych w art. 31 ust. 1 komentowanej ustawy, wyznaczony przez przepisy art. 23 ust. 5-7 ustawy o NBP.
Zgodnie z powołanym przepisem art. 23 ust. 1-11 ustawy o Narodowym Banku Polskim:
Prezes NBP w imieniu Rady:
1) przedstawia Sejmowi i Radzie Ministrów:
a) kwartalne informacje o bilansie płatniczym,
b) roczne zestawienie międzynarodowej pozycji inwestycyjnej;
2) przekazuje Radzie Ministrów i Ministrowi Finansów projekty założeń polityki pieniężnej, opinie w sprawie projektu ustawy budżetowej, prognozy bilansu płatniczego oraz ustalenia Rady;
3) opracowuje okresowe informacje o wpłatach (wypłatach) z zysku.
2. Naczelne organy państwowe, organy administracji rządowej i samorządu terytorialnego, banki i inne osoby prawne, jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi oraz inni przedsiębiorcy:
1) przekazują NBP dane niezbędne do ustalania polityki pieniężnej i okresowych ocen sytuacji pieniężnej państwa;
2) uczestniczący w obrotach z zagranicą - przekazują NBP dane niezbędne do sporządzenia bilansu płatniczego oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej.
2a. Podmioty uczestniczące w rozliczeniach pieniężnych i rozrachunkach międzybankowych przekazują, na żądanie NBP, dane niezbędne do dokonywania ocen funkcjonowania rozliczeń pieniężnych i rozrachunków międzybankowych.
2b. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, po zasięgnięciu opinii Prezesa NBP, określa, w drodze rozporządzenia, sposób, zakres i terminy realizacji obowiązku, o którym mowa w ust. 2a, kierując się potrzebą zapewnienia NBP dostępu do informacji niezbędnych do wykonywania jego obowiązków wynikających z ustawy oraz odrębnych przepisów.
2c. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, po zasięgnięciu opinii Prezesa NBP i Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego, określi, w drodze rozporządzenia, uwzględniając pozycję, udział w rynku finansowym oraz znaczenie dla analizy zjawisk monetarnych działalności podmiotów, o których mowa w ust. 2, innych niż banki, sposób, szczegółowy zakres i terminy przekazywania przez te podmioty danych niezbędnych do ustalania polityki pieniężnej i okresowych ocen sytuacji pieniężnej państwa, kierując się potrzebą zapewnienia NBP dostępu do informacji niezbędnych do wykonywania jego obowiązków wynikających z ustawy oraz zadań wynikających z uczestnictwa w Europejskim Systemie Banków Centralnych.
3. Banki przekazują ponadto na żądanie NBP dane niezbędne do oceny ich sytuacji finansowej oraz stabilności i ryzyka systemu bankowego.
4. Tryb i szczegółowe zasady przekazywania danych, o których mowa w ust. 2 i 3, określa Zarząd NBP w drodze uchwały.
4a. Obowiązek przekazywania do NBP danych niezbędnych do wykonywania zadań NBP wynikających z ustawy oraz uczestnictwa w Europejskim Systemie Banków Centralnych, obejmuje również dane objęte ochroną na podstawie odrębnych ustaw, w tym informacje objęte tajemnicą bankową.
5. Dane jednostkowe, o których mowa w ust. 2, 2a i 3 ( w tym niezbędne do sporządzenia bilansu płatniczego oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej) mogą być wykorzystywane wyłącznie do sporządzania zestawień statystycznych, opracowań, ocen i bilansów oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej i, z zastrzeżeniem ust. 6-8 i 10, nie mogą być udostępniane osobom trzecim.
6. Zestawienia statystyczne, opracowania i oceny zawierające dane indywidualne, o których mowa w ust. 2, 2a i 3, umożliwiające powiązanie ich z konkretnym podmiotem lub zidentyfikowanie konkretnego podmiotu - w szczególności, jeżeli do sporządzenia zestawienia, opracowania lub oceny wykorzystano dane dotyczące mniej niż trzech podmiotów lub gdy udział danych dotyczących jednego podmiotu, wykorzystanych w zestawieniu, opracowaniu lub ocenie jest większy niż trzy czwarte całości - nie mogą być udostępniane osobom trzecim.
7. Dane indywidualne, o których mowa w ust. 2, 2a i 3, oraz zestawienia, opracowania i oceny, o których mowa w ust. 6, NBP udostępnia:
1) Europejskiemu Bankowi Centralnemu - w wykonaniu obowiązków związanych z uczestnictwem NBP w Europejskim Systemie Banków Centralnych;
2) innym podmiotom zagranicznym - w wykonaniu zobowiązań międzynarodowych Rzeczypospolitej Polskiej;
3) innym podmiotom, niż wymienione w pkt 1 i 2 - na podstawie odrębnych przepisów.
8. Dane indywidualne, o których mowa w ust. 3, mogą być udostępniane Ministrowi Finansów i Komisji Nadzoru Finansowego w zakresie niezbędnym dla realizacji celu działalności i zadań Komitetu Stabilności Finansowej.
9. Przepis ust. 8 stosuje się odpowiednio do danych zawierających informacje objęte ochroną na podstawie odrębnych ustaw, w tym informacji objętych tajemnicą bankową.
10. NBP i Główny Urząd Statystyczny przekazują sobie nieodpłatnie, na zasadzie wzajemności, będące w ich posiadaniu odpowiednio dane indywidualne i dane statystyczne, w zakresie niezbędnym dla wykonywania ich ustawowo określonych zadań.
11. Szczegółowy zakres i tryb przekazywania danych, o których mowa w ust. 10, określa umowa o wymianie informacji zawarta między Prezesem NBP i Prezesem Głównego Urzędu Statystycznego.
Z brzmienia powołanych wyżej przepisów wynika, że w art. 23 ust.7 pkt 3 ustawy o Narodowym Banku Polskim przewidziana została możliwość udostepnienia przez NBP żądnych danych innym podmiotom – niż imiennie wymienione we wcześniejszych jednostkach redakcyjnych komentowanego przepisu, na podstawie odrębnych przepisów. Zdaniem Sądu trafna jest konkluzja Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, zgodnie z którą przywołana norma prawna umożliwia NBP udzielenie informacji w przedmiocie żądania określonego w postanowieniu z dnia 11 marca 2014r., w związku z koniecznością wykonania uprawnienia Dyrektora UKS w G., określonego odrębnym przepisem, jakim jest art. 7c ust.1 ustawy o kontroli skarbowej.
Odnosząc się do argumentacji Strony opartej na treści przepisu art. 23 ust. 5 ustawy o Narodowym Banku Polskim, który wyznacza granice wykorzystywania (przeznaczenia) danych jednostkowych wskazanych w ust. 2, 2a i 3, wyjaśnić należy, że norma ta adresowana jest do NBP, jako podmiotu pozyskującego te dane, a nie do innych podmiotów, którym dane te, na podstawie art. 23 ust.7 ustawy mogą być udostępniane. Wykładnię literalną wspiera w tym przypadku wykładnia systemowa wewnętrzna (która wymaga odwołania się do kolejnych jednostek komentowanego przepisu, przede wszystkim ust. 7), a także wykładnia systemowa zewnętrzna. W tym zakresie należy odwołać się do art. 31 ustawy Prawo dewizowe, zgodnie, z którym Narodowy Bank jest obowiązany przestrzegać tajemnicy w zakresie danych uzyskanych od banków i rezydentów, w wykonaniu obowiązków określonych w art. 30 ust. 1, na zasadach określonych w art. 23 ust. 5-7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o Narodowym Banku Polskim.
Reasumując, w ocenie Sądu zakres wykorzystania danych określony w przepisie art. 7c ustawy o kontroli skarbowej nie stoi w sprzeczności z przepisem art. 23 ust. 5 ustawy o Narodowym Banku Polskim, gdyż ten ostatni dopuszcza przekazywanie przez NBP danych innym podmiotom, na podstawie odrębnych przepisów.
Mając powyższe na uwadze, jako niezasadny ocenić należy zarzut naruszenia art. 31 ustawy Prawo dewizowe oraz art. 23 ustawy o NBP. Chybione są także pozostałe zarzuty skargi, w tym zarzut niewykazania "niezbędności" pozyskania informacji, którą to przesłankę Strona odnosi do konieczności prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie. Jak trafnie wyjaśniono w zaskarżonym postanowieniu, uprawnienie wynikające z art. 7c ust.1 ustawy o kontroli skarbowej przysługuje nie tylko w toku prowadzonego postępowania, ale także przed jego wszczęciem, w trakcie czynności analitycznych związanych z badaniem zdarzeń mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość zobowiązania podatkowego określonych podmiotów. W przedmiotowej sprawie zdarzeniami tymi są ilości nabytych i sprzedanych walut przez podmioty świadczące działalność kantorową.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło