III SA/Wa 55/15

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 25/5/2016 r po rozpoznaniu wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /11/2014 r., [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2013 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej powyżej 250 zł; 2. odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; A. M. (zwana dalej "Skarżącą") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (formularz z 26 kwietnia 2016 r.). W uzasadnieniu wskazała, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Skarżąca nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Prowadzona przez Skarżącą działalność gospodarcza została zawieszona, bowiem nie było możliwości jej dalszego prowadzenia wobec działań egzekucyjnych i zabezpieczających podjętych przez organy skarbowe. Majątek skarżącej został zajęty w związku z decyzjami organów podatkowych. Za 2014 r. działalność skarżącej wygenerowała stratę w wysokości 82.564,66 zł. W chwili obecnej skarżąca wraz z mężem i dwójką małoletnich dzieci utrzymuje się z wolnych od zajęć wynagrodzeń w łącznej kwocie ok. 2.400 zł oraz renty w kwocie ok. 400 zł. Łącznie dochody skarżącej i jej męża są na poziomie 2.800 – 3.000 zł. Skarżąca posiada rozdzielność majątkową z mężem. Ma dwie córki, pozostające na utrzymaniu rodziców. Skarżąca powołała się na chorobę kręgosłupa i przebytą operację. Powołała się na uprzednio przekazane dokumenty, aktualne w niniejszym postępowaniu. Wskazała też, że organy podatkowe uwzględniły jej racje i wstrzymały wykonanie decyzji. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżąca przekazała pismo z 17 maja 2016 r., w którym zadeklarowała, że z uwagi na chorobę przebywa na zwolnieniu lekarskim. Załączyła druk (ksero) zwolnienia oraz zadeklarowała, ze po zakończeniu leczenia przekaże wszystkie brakujące dokumenty. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, jak w niniejszej sprawie, tj., np. zwolnienie od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. Jedyny koszt sądowy na obecnym etapie postępowania to wpis od skargi kasacyjnej w wysokości wskazanej w aktach sprawy. Referendarz sądowy wskazuje, że sytuacja majątkowa skarżącej i jej zdolność do ponoszenia kosztów postępowania była już oceniana przez Sąd Administracyjny. W ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca powieliła argumentację wyrażoną na poprzednich etapach postępowania. Nie budzi to zastrzeżeń referendarza sądowego, ponieważ postępowania podatkowe nie zostały zakończone, a zdolność Skarżącej do partycypowania w kosztach postępowania sadowego została zmniejszona przez wykazana niezdolność do pracy i ograniczenia zdolności zarobkowych. Podobnie, nie budzi zastrzeżeń referendarza nienadesłanie całości dokumentacji, ponieważ złożone oświadczenia są spójne z uprzednio złożonymi oświadczeniami - i to pomimo upływu czasu. Stad niezłożenie wszystkich żądanych dokumentów nie będzie podstawą, w okolicznościach niniejszej sprawy, odmowy przyznania prawa pomocy, jak to niekiedy bywa (iudex proprium est prolegere quos dignos indicat). Referendarz sądowy wciąż ma w pamięci postanowienie Sądu wydane względem strony w dniu 10 czerwca 2015 r., w którym Sąd uznał zdolność skarżącej do ponoszenia kosztów sadowych w wysokości 500 zł. Sąd wskazał, że z oświadczeń złożonych przez Skarżącą wynika, że jej wszystkie rachunki bankowe są zajęte. Prowadzona jest egzekucja na kwotę ponad 11 mln zł. Rodzina Skarżącej utrzymuje się jedynie z niepodlegających zajęciu wynagrodzeń i renty w łącznej wysokości ok. 3.000 zł. Przedstawiając miesięczne zestawienie wydatków czteroosobowej rodziny Skarżąca wyliczyła je na kwotę 3.000 zł (w tym: jedzenie 900 zł, środki czystości 120 zł, opłaty mieszkaniowe 510 zł, intrernet, TV, telefony 140 zł, odzież 500 zł, zajęcia sportowe 80 zł, środki komunikacji, transport 300 zł, wydatki szkolne 150 zł, wydatki dzieci: kino, teatr 100 zł, lekarz, stomatolog, leki 100 zł). Tym samym, trafna jest, zdaniem referendarza sadowego, uwaga, ze przedstawione przez Skarżącą wydatki pochłaniają całość uzyskiwanych dochodów. Sytuacja zarysowana powyżej uległa o tyle zmianie, że czas trwania sporu sądowego przedłuża się (obecnie sprawa jest już na etapie skargi kasacyjnej), a co za tym idzie – przedłuża się ograniczenie możliwości zarobkowania przez Stronę. Nadto zmniejszeniu uległa – w wyniku choroby - zdolność strony do uzyskiwania dochodu w ogóle. Wyrazem "modyfikacji" wskazanych zmiennych jest zwolnienie skarżącej od wpisu od skargi kasacyjnej powyżej 250 zł (a nie powyżej 500 zł – jak miało to miejsce uprzednio, na etapie "skargi"). Wydaje się, że kwota ta jest możliwa do zgromadzenia przez stronę, choćby uwagi na wysokość posiadanych przez nią miesięcznych wpływów. Referendarz sądowy jest zobowiązany niekiedy uwzględniać w procesie decyzyjnym zasady racjonalnego wnioskowania i doświadczenia życiowego, czego wyrazem jest – a nie wyrazem defectio rationis - rozstrzygnięcie w sentencji, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.