III SA/Wa 552/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2014 r., Nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne p o s t a n a w i a: odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy Skarżący – R.G. zwrócił się o w skardze do Sądu z dnia 2 marca 2015r., a następnie w formularzu PPF, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 30 marca 2015 r - o przekazanie formularza PPF, wykazanie dochodów osiągniętych przez stronę i osoby ze wspólnego gospodarstwa domowego w 2014 i 2015 r, odpisów zeznań podatkowych, kalkulacji kosztów życia, wyciągu z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące – skarżący przekazał wypełniony formularz PPF, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Pozostałych informacji nie przekazał. W uzasadnieniu formularza PPF Skarżący powołał się na: brak środków finansowych. Wyjaśnił, że ma na utrzymaniu siebie, żonę, trójkę dzieci (ur. [...] r, [...] r, [...] r) oraz pomaga teściom. Ponadto wyjaśnił, że przeciwko niemu toczy się postępowanie egzekucyjne na kwotę ok 500 tys. zł, jest zadłużony wobec ZUS na kwotę ok 150 tys. zł, w wyniku kilkunastu postępowań podatkowych został zajęty jego majątek, a ponadto wyjaśnił, że nie jest w stanie przedstawić wyciągu z banku z uwagi na zajęcie rachunku bankowego. Zgodnie z oświadczeniem Skarżącego na wspólny dochód jego gospodarstwa domowego składają się dochody miesięczne brutto, osiągane z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w wysokości, odpowiednio, około 8.900 zł. Nadto Skarżący wskazał, iż nie posiada żadnego majątku ruchomego, żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Postanowieniem z 17 kwietnia 2015 r. Referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 22 maja 2015 r. Skarżący złożył sprzeciw na to postanowienie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zestawienie wysokości dochodu, którym dysponuje na zaspokojenie swoich potrzeb życiowych, a także jego żony, trojga dzieci, teściowej oraz dwojga wnuków prowadzi do wniosku, że z posiadanych środków pieniężnych nie jest w stanie, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym swojej rodziny, ponieść koszty opłat sądowych. Skarżący wyjaśnił, że co prawda uzyskuje z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej relatywnie wysoki przychód, jednakże koszty jego uzyskania były także bardzo wysokie. Skarżący wyjaśnił, że posiada również liczne zaległości w podatku od nieruchomości. Skarżący wskazał ponadto, że organy celne w toku prowadzonych przez siebie postępowań zajęły jego majątek oraz rachunki bankowe. Ponadto wyjaśnił, że wobec niego toczą się dwa postępowania komornicze, w toku których zostały zajęte wierzytelności z rachunku bankowego w [...] oraz [...] S.A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 17 kwietnia 2015 r. Jest ono traktowane - pod względem skutków prawnych - jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 ww. ustawy, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy zarówno w zakresie całkowitym, jak i w zakresie częściowym jest możliwe w sytuacji, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść odpowiednio: jakichkolwiek kosztów postępowania bądź pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy). Przedmiotem badania przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Oznacza to, że pod uwagę bierze się nie tylko wysokość uzyskiwanego dochodu, czy też zasoby materialne, lecz również sytuację osobistą strony oraz stan zdrowia, które rzutują lub mogą rzutować na sytuację materialną strony. Ocena sytuacji materialnej skarżącego prowadzi do wniosku, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż zachodzą okoliczności wskazane w hipotezie przywołanego przepisu. Stąd też jego wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Badanie możliwości finansowych strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych dokonywana jest poprzez porównanie uzyskiwanego przez nią dochodu z wydatkami, które będzie zobowiązana ponieść w toczącym się postępowaniu sądowym. W realiach rozpoznawanej sprawy brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego albowiem istnieje zbyt wiele wątpliwości odnoszących się do jego rzeczywistej sytuacji materialnej, aby można było z całym przekonaniem stwierdzić, że wnioskodawca rzeczywiście nie jest w stanie samodzielnie ponieść tego rodzaju wydatku. Przede wszystkim nic nie wiadomo na temat struktury i poziomu wydatków, które są przeznaczane przez wnioskodawcę na utrzymanie się. Jest to zaś kwestia o kluczowym znaczeniu, albowiem porównanie wysokości dochodów ze wspomnianymi wydatkami pozwala ustalić, czy strona rzeczywiście jest pozbawiona możliwości zdobycia środków na ten cel. Dalej wskazać trzeba, że w żaden sposób nie uprawdopodobniono ani wysokości dochodów Skarżącego ani też faktu, że jego żona jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku. Również Skarżący nie nadesłał żadnych dokumentów z których wynikałoby, że jego dzieci nie osiągają żadnego dochodu. Są to zaś kwestie istotne z punktu widzenia oceny zdolności finansowych rodziny Skarżącego. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności powoływanie się przez stronę na trudną sytuację materialną, podczas gdy zadeklarowany dochód w jego rodzinie wynosi około 8900 zł nie może zostać uznane za zasadne, a co za tym idzie złożony wniosek nie mógł być uwzględniony. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.