III SA/Wa 556/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz - Szyjko, , po rozpoznaniu w dniu 25 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący J. M. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku wskazał, iż organy skarbowe doprowadziły do zablokowania jego konta firmowego oraz prywatnego. W efekcie już kilka wpłat ze strony kontrahentów przekazanych zostało na konto organu egzekucyjnego. Skarżący przedstawił zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, tytuły wykonawcze, listę blokad na rachunku, wyciągi bankowe, postanowienie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Postanowieniem z 23 sierpnia 2011 r. Referendarz Sądowy odmówił mu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 5 września 2011 r. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym w szczególności wskazał, iż jego środki finansowe zostały zajęte i są w całości przekazywane na konta organów skarbowych. Wyjaśnił ponadto, iż pozostaje w faktycznej separacji z żoną a w Sądzie toczy się już sprawa o rozwód. Wskazał, iż zarówno on jak i jego żona prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 591 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący będąc zobowiązany do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację majątkową, przesłał jedynie zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, tytuły wykonawcze, listę blokad na rachunku, wyciągi bankowe, postanowienie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Skarżący nie przesłał natomiast – mimo, że był do tego zobowiązany – innych dokumentów i oświadczeń, a w szczególności: zeznań podatkowych, deklaracji VAT -7 za ostatnie 6 miesięcy, a także nie udzielił informacji o wysokości przychodu oraz kosztach jego uzyskania. Co więcej nie wykazał wysokości wydatków składających się na jego bieżące utrzymanie oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Zdaniem Sądu na podstawie wybiórczo przedstawionych informacji nie można ustalić czy Skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie. Skarżący nie przedstawił bowiem pełnych informacji o swojej sytuacji materialnej. Nie można zatem stwierdzić jakimi środkami dysponuje ani jakie koszty miesięcznego utrzymania ponosi. Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 260 oraz 255, P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.