III SA/Wa 556/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sobocha po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: 1) przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnić go od wpisu od skargi kasacyjnej, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Pismem z 10 maja 2013 r. pełnomocnik Skarżącego – wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 556/13. Zarządzeniem z 10 maja 2013 r. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 1.000 zł. W odpowiedzi na ww. zarządzenie Skarżący pismem z 22 maja 2013 r. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych. Skarżący we wniosku oraz piśmie z 5 maja i 11 lipca 2013 r. wskazał na brak środków na uiszczenie wpisu sądowego z uwagi na nadanie klauzuli wykonalności nieprawomocnej decyzji dotyczącej zaległościami wobec Skarbu Państwa z tytułu działalności spółki B. Spółka z. o.o. i związanego w tym prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Oświadczył, że nie uzyskuje wraz z małżonką dochodów od 5 lat. Wykazał, iż jedyny jego majątek stanowi działka gruntu o powierzchni 850 m² położona w W., nie posiada żadnych oszczędności. Podał, iż zajęcie kont i prowadzona egzekucja uniemożliwia mu zaciągnięcie jakiegokolwiek pożyczki pozwalającej na sfinansowanie kosztów opłaty sądowej od wniesionej skargi kasacyjnej. Skarżący przedłożył dokumenty (zeznania PIT-37 za lata 2011-2012, monity z banków, wyciągi z rachunków bankowych oraz wezwanie do zapłaty z MPWiK w W. ). Wyjaśnił, iż nie korzysta z pomocy społecznej. Utrzymuje się wraz z małżonka z zaciągniętych wcześniej kredytów i korzysta w pomocy syna. Skarżący stwierdził, że korzysta w trzech kart kredytowych o łącznych limitach kredytowych 50.000 zł oraz zaciągną pożyczkę konsumpcyjną w 2011 r. na kwotę 40.000 zł. Ponadto zamieszkuje wraz z małżonką w domu syna, z którym nie pozostają jednak we wspólnym gospodarstwie domowym. Wskazał na szacunkowe przeciętne miesięczne koszty utrzymania: wyżywienie (2000 zł), leki (200 zł), energia elektryczna (420 zł), gaz (1000 zł) oraz woda (250 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym w niniejszej sprawie, który Skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 1.000 zł. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt sądowych sprawy pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Wskazać trzeba, że Skarżący wskazał, iż utrzymuje się z zaciągniętych wcześniej kredytów i korzysta w pomocy materialnej syna. Dysponuje zatem środkami finansowymi, z których pokrywa wydatki związane zarówno z codziennym utrzymaniem, jak też te przeznaczone na poratowanie zdrowia (leki). Wprawdzie w stosunku do Skarżącego, który oświadczył, że korzysta z pomocy syna i zaciągniętych kredytów bankowych, nie można mówić o zakwalifikowaniu go do grupy osób znajdujących się w "skrajnym ubóstwie", jednakże jego sytuacji majątkowej nie można uznać za umożliwiającą mu zgromadzenie środków w pełnej wysokości na potrzeby postępowania sądowego, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla podmiotów znajdujących się w jego gospodarstwie domowym. Z oświadczeń złożonych przez stronę wynika, iż posiadane środki uniemożliwiają pełne pokrycie kosztów sądowych wymagalnych we wniesionej sprawie. W ocenie Sądu, Skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, poniesienie przez Skarżącego wydatku rzędu 1.000 zł (wpis od skargi kasacyjnej w sprawie) będzie stanowiło uszczerbek w utrzymaniu koniecznym. Zasadnym było zatem przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.