III SA/Wa 566/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, , po rozpoznaniu w dniu 10 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku V. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata sprawy ze skargi V. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. postanawia przyznać V. D. prawo pomocy zakresie w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata Skarżąca V. D. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wskazała, że zamieszkuje wraz z mężem i trzema synami. Do majątku zaliczyła dom o pow. 91 m2 i działkę o pow. 645 m2. Źródłem utrzymania Skarżącej jest umowa o pracę, z której uzyskuje 1.700 zł, zaś męża emerytura w kwocie 3.300 zł. Wśród okoliczności uzasadniających wniosek Skarżąca wymieniła kredyt hipoteczny (3.500 zł), opłaty związane z utrzymaniem domu (850 zł), koszty nauki dzieci (300 zł), koszty leczenia rodziny (200 zł). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała pismo z 31 marca 2013 r., w którym wyjaśniła, że synowie nie pracują. Jeden kończy szkołę zawodową, drugi gimnazjum. Do wydatków zaliczyła bilet miesięczny (98 zł), obiady (80 zł), wycieczki, wyjazdy do kina itp. (100 zł), książki, przybory, ubrania, opłaty za gaz (350 zł miesięcznie, w okresie zimowym 550 zł), wodę (100 zł miesięcznie), energię elektryczną (280 zł miesięcznie), wywóz śmieci (200 zł na kwartał), telefony (250 zł miesięcznie), kredyt hipoteczny (3.500 zł), kredyt [...] (2.500 zł), [...] (130 zł tygodniowo). Skarżąca uzyskuje 1.700 zł dochodu i dodatkowo 970 zł z nowej pracy, zaś mąż obok emerytury otrzymuje także wynagrodzenie w kwocie 1.700 zł. Skarżąca przedłożyła zeznania podatkowe, decyzję o waloryzacji emerytury wraz z dowodem potwierdzającym jej wysokość, harmonogram spłat kredytu hipotecznego oraz pożyczki, umowy pożyczki, wyciągi bankowe. Postanowieniem z 30 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, uznając iż Skarżąca nie wykonała w pełni w/w wezwania, a przedłożone przez nią dokumenty nie dają całości obrazu jej sytuacji finansowej. Pismem z 14 maja 2013 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. Wskazała, że przedstawione przez nią zeznania podatkowe za rok 2011 i 2012 odzwierciedlają faktyczne dochody rodziny oraz iż dochód na osobę w jej rodzinie uprawnia do korzystania z zapomóg z opieki społecznej. Wyjaśniła również, że syn L. D. przebywa poza domem, zaś przelew z jego konta był dokonany tytułem zwrotu udzielonej mu przez Skarżącą pożyczki. Zarządzeniem z 18 czerwca 2013 r. WSA w Warszawie wezwał Skarżącą do udokumentowania wysokich wydatków miesięcznych (w szczególności za gaz, wodę, energię elektryczną, leki, śmieci, telefony komórkowe itp.) za ostatni kwartał oraz do przedstawienia kalkulacji kosztów utrzymania składających się na bieżące utrzymanie Skarżącej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatni kwartał. W odpowiedzi na ww. wezwanie Skarżąca pismem z dnia 1 lipca 2013 r. udokumentowała następujące operacje finansowe: wynagrodzenia S. i V. D. za miesiące od stycznia do marca 2013 r., opłaty za telefony, spłaty zadłużenia kart kredytowych, opłaty za abonament telewizyjny, opłaty za wodę i odprowadzenie ścieków, opłaty za wywóz odpadów, opłaty za energię elektryczną, opłaty składek na ubezpieczenie domu oraz samochodu, spłaty kredytu hipotecznego, kredytu [...], kredytu [...] oraz wezwania do zapłaty pod rygorem wstrzymania dostawy energii elektrycznej. W zakresie kalkulacji kosztów utrzymania Skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, Skarżąca wniosła o przyjęcie kosztów wyżywienia, odzieży i higieny wg danych GUS dla najbiedniejszych dla osób czterech. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.), - dalej jako: "P.p.s.a." stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje tylko i wyłącznie gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyjętą zasadą postępowania sądowego jest bowiem, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Skarżąca wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, tj. w zakresie całkowitym. W wykonaniu wezwania Sądu Skarżąca wykazała, iż w okresie od stycznia do marca 2013 r. dochody rodziny z tytułu wynagrodzeń i emerytur wyniosły 19 950,10 zł, podczas gdy same opłacone raty kredytu hipotecznego i kredytu [...] wyniosły 14 990 zł. Wydatki bieżące za ten okres kształtują się następująco: ok. 400 zł opłaty za telefony, ok. 800 zł spłaty zadłużenia kart kredytowych, ok. 300 zł opłaty za telewizję (z umowy zrezygnowano w marcu br.), ok. 670 zł opłaty za wodę i odprowadzenie ścieków, ok. 470 zł opłaty za wywóz odpadów, ok. 680 opłaty za składki na ubezpieczenie, ok. 1700 zł opłaty za energię elektryczną oraz 1560 zł spłaty kredytu [...]. Dostarczono również kopię wystawionego Skarżącej i jej mężowi wezwania do zapłaty za dostarczone paliwo gazowe na kwotę ok. 4000 zł. Ponadto, wyciągi z rachunku bankowego wskazują, iż Skarżąca wraz mężem zaciągali kolejne pożyczki (3000 zł i 8000 zł), z których pokrywano bieżące wydatki. Z danych zgromadzonych w toku postępowania wynika więc, iż ponoszone przez Skarżącą i jej rodzinę wydatki pozostają bardzo wysokie w stosunku do osiąganych przez nią dochodów. W świetle tych danych Sąd doszedł do przekonania, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadne jest zatem przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozstrzygnięcie to podyktowane jest realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji prawa do sądu. Ograniczenia natury finansowej Skarżącej nie mogą uniemożliwiać kontroli, przez niezawisły sąd, działalności organów administracji publicznej. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.