III SA/Wa 573/17

PostanowienieWSA w Warszawie2017-03-22

Skład orzekający: Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu powinien zostać uwzględniony, jeśli strona wykazała trudną sytuację materialną, ale sprawa nie wymaga postępowania dowodowego i nie jest skomplikowana?
Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie jest przyznawane automatycznie w przypadku trudnej sytuacji materialnej strony, jeśli charakter sprawy nie uzasadnia takiej pomocy. Sąd może odmówić ustanowienia pełnomocnika, gdy sprawa nie jest skomplikowana, nie wymaga postępowania dowodowego, a strona może otrzymać potrzebne wskazówki procesowe od sądu.
Stan faktyczny
Skarżący I.C. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Skarżący wykazał trudną sytuację materialną, utrzymując się z zasiłku i stypendium syna, posiadając jedynie udział w domu jednorodzinnym i problemy zdrowotne. Referendarz sądowy zwolnił skarżącego od wpisu od skargi, ale odmówił ustanowienia pełnomocnika z urzędu, uznając, że charakter sprawy nie wymaga pomocy profesjonalisty.
Rozstrzygnięcie
1. Zwolniono Skarżącego od wpisu od skargi; 2. Odmówiono przyznania Skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie (ustanowienia pełnomocnika z urzędu).

Pełny tekst orzeczenia

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 22/03/2016 r.. po rozpoznaniu wniosku I.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu (adwokata) w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...]/11/2016 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia p o s t a n a w i a 1. zwolnić Skarżącego od wpisu od skargi; 2. odmówić przyznania Skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (PPF z 21/2/2017 r) Skarżący I.C. podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz studiującym synem. Wskazał, że z żoną utrzymują się z zasiłku wypłacanego w kwocie 604 zł przez MGOPS, natomiast syn otrzymuje stypendium socjalne. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, przedmiotów wartościowych. Jako majątek wnioskodawca wskazał ½ domu jednorodzinnego o pow. 90 m². Do wniosku Skarżący załączył: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zaświadczenia z urzędu skarbowego świadczące o tym, że zarówno skarżący jak również jego żona oraz syn w 2015r. oraz 2014r. nie deklarowali dochodu do opodatkowania za zasadach ogólnych – brak zeznania, decyzję Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznającą skarżącemu zasiłek stały na okres od dnia 01 sierpnia 2016r. do 30 kwietnia 2017r. Zaakcentował problemy zdrowotne, na które cierpi. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego poinformował o braku rachunków bankowych, korzystaniu z pomocy społecznej, stanie inwalidztwa – etc. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) – dalej zwana p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Sytuacja majątkowa Skarżącego była już badana przez Sądy, zatem jest ona znana w zakresie wykraczającym poza informacje złożone przez Skarżącego w niniejszej sprawie. Dlatego urzędnik sądowy zadecydował o konieczności uznania, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu od skargi we wskazanym rozmiarze. Referendarz sądowy, wyważając gwarancje rzetelności postępowania, interesy Skarżącego, Skarbu Państwa oraz względy "zdrowego rozsądku" zauważa, że na obecnym etapie postępowania, tj. na etapie skargi, do toczenia sporu nie jest niezbędna pomoc profesjonalnego pełnomocnika. Także jeżeli chodzi o przedmiot sprawy i okoliczności faktyczne sporu należy uznać, że są one niesporne i w sprawie nie będzie prowadzone postępowanie dowodowe, lecz oceniane fakty zawarte w aktach administracyjnych. Do tych czynności nie jest niezbędny osobisty udział Skarżącego, pełnomocnika z urzędu czy przedstawiciela organu administracji. Dlatego, urzędnik sądowy, mając wiedzę o zakresie badania sprawy przez Sąd I instancji (art. 133 i art. 134 P.p.s.a.), jak też o obowiązku czuwania przez Sąd ten, by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.), niezależnie od niewykazania sytuacji życiowej strony, zadecydował o odmowie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z tych powodów, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 § 1, § 2 i § 3 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło