III SA/Wa 578/08

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Referendarz sądowy zauważa, ze w wyniku wniesienia skargi, jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie jest obowiązek zapłaty wpisu od tej skargi w wysokości 500,- zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, wnioskowane przez stronę, czyli zwolnienie od kosztów sądowych, obejmuje zwolnienie od opłat sądowych, czyli wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrot wydatków (art. 211, art. 212 oraz art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2. Wnioskiem zawartym w skardze z 20 lutego 2008 r., uzupełnionym następnie, nadesłanym w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 14 kwietnia 2008 r., wypełnionym formularzem PPF z 28 kwietnia 2008 r. B. S., dalej jako skarżąca, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że w dniu 23 lutego 2007 r. została wezwana Przez Naczelnika Urzędu Skarbowego do złożenia korekty zeznania PIT-37 za 2007 r.. Skarżąca poinformowała, że w trakcie postępowania wyjaśniła przyczyny skorzystania z oferty kredytowej jednego z banków oraz uiściła wpis sądowy w wysokości 500,- zł. Nadto zaznaczyła, że wspólnota mieszkaniowa wezwała ją – pismem z 11 marca 2008 r. – do zapłaty zaległych zaliczek. Zdaniem skarżącej, przepis, który spowodował korektę zeznania za 2005 r. był niejasny i działał na szkodę obywatela. Wskazała, ze posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni 92,22 m.kw., dysponuje emerytura w wysokości 1600,- zł oraz dochodami z pracy dorywczej ok. 1000,- zł. miesięcznie netto. 3. Pismem referendarza sądowego z 14 kwietnia 2008 r. skarżąca została nadto wezwana przez referendarza sądowego o nadesłanie deklaracji podatkowych i wskazanie wysokości dochodów, wskazanie wszystkich źródeł utrzymania, nadesłanie odpisów wyciągów z rachunków bankowych, dokładne zestawienie należności i zobowiązań oraz o wskazanie innych powodów, dla których skarżąca ubiegała się o prawo pomocy. 4. Referendarz sądowy zauważa, że skarżąca nie ustosunkowała się do doręczonego jej wezwania z 27 kwietnia 2008 r., czym uniemożliwiła ocenę jej sytuacji majątkowej. Stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia jest zobowiązana na danym etapie postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., II FZ 781/05), co było niemożliwe z przywołanych wyżej powodów. Pojęcia środków nie można przy tym ograniczać wyłącznie do środków pieniężnych. Ciężar wykazania przesłanek, o których mowa wyżej spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (por. postanowienie z dnia 5 września 2005 r., II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., II FZ 575/05). 5. Niezależnie od uwag poczynionych powyżej referendarz sądowy zauważa, że w treści formularza PPF nie zostały wskazane żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać przyznanie skarżącej prawa pomocy, zatem przy braku tych okoliczności wniosek skarżącego jest bezzasadny. W szczególności skarżąca zawarła w treści formularza PPF wiele informacji o toczącym się postępowaniu podatkowym, lecz żadna z tej informacji nie dotyczyła jej stanu majątkowego i niewystarczającej zdolności zaspokajania potrzeb życiowych. Okolicznościami uzasadniającymi przyznanie prawa pomocy nie jest ani fakt posiadania mieszkania o pow. ok. 90 m.kw., ani miesięczne dochody w wysokości wskazanej powyżej. Z przytoczonych danych nie wynika też usprawiedliwione przekonanie o niemożności ponoszenia kosztów sądowych w przyszłości, co jest kolejną przesłanką podjęcia rozstrzygnięcia wyrażonego w sentencji. 6. Nadto referendarz sądowy zauważa, że w sprawie nie występują obecnie wymagalne koszty sądowe, ponieważ jedyny koszt sądowy występujący w sprawie na tym etapie – wpis od skargi – skarżąca uiściła, co wynika z treści przelewu z 7 kwietnia 2008 r., dołączonego do akt sądowych sprawy. Fakt uiszczenia przez skarżącą wpisu od skargi nie uniemożliwia wprawdzie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na przyszłość (art. 246 § pkt 2 u.p.p.s.a.), jednakże rozstrzygnięcie to jest uzależnione od uprawdopodobnienia przez stronę jej złej sytuacji majątkowej, czego strona nie dopełniła w sprawie. W ocenie referendarza sądowego, jeżeli osoba fizyczna wniosła do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a jednocześnie uiściła wszelkie wymagalne koszty sądowe, to w procesie badania zasadności wniosku strony szczególną uwagę należy zwrócić na treść dokumentów źródłowych przedstawiających jej sytuację życiową – jak zeznania podatkowe, wyciągi z rachunków bankowych, deklaracje o podejmowanej działalności zarobkowej – tak, by rozstrzygnięcie nie naruszało zarówno prawa strony do Sądu (art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284; art. 45 ust. 1 Konstytucji RP Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483), przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz reguł racjonalnego myślenia. 8. Z tych powodów referendarz sądowy, uznał zdolność skarżącej do ponoszenia kosztów sądowych, jak też kosztów postępowania w ogóle i na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.