III SA/Wa 585/09

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1. W skardze Skarżący W. W. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (z sugestią iż może to być adwokat K. S. która "zna i prowadzi sprawy" Skarżącego). Wniosek ten umotywował złą sytuacją finansową, materialną, gospodarczą i zdrowotną swoją i swojej rodziny. 2. Wykonując wezwanie referendarza sądowego z 17 kwietnia 2009 r. Skarżący złożył formularz PPF, w którym podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem. Źródłem utrzymania rodziny jest renta-emerytura wypłacana wnioskodawcy w wysokości około 500 zł, emerytura wypłacana żonie w wysokości około 490 zł oraz renta socjalna przyznana synowi w wysokości 420 zł. Skarżący ujawnił również, że posiada majątek w postaci mieszkania o powierzchni 30 m2, oraz ugorującej nieruchomości rolnej o powierzchni 0,96 ha przeliczeniowego. Dodał, że uzyskiwane dochody w całości przeznacza na zakup żywności, leków, odzieży oraz opłacenie mediów i innych. Skarżący powołał się także na fakt długotrwałej choroby i operacji kręgosłupa, wskutek których gospodarstwo rolne ugoruje i nie przynosi dochodów, zaś Skarżący nie może podjąć dodatkowego zatrudnienia. Do formularza załączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego, kopie decyzji w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). 5. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. 6. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.). 7. Tymczasem jedynymi udokumentowanymi przez Skarżącego okolicznościami są: stan zdrowia oraz fakt wydania w stosunku do niego decyzji w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego, jak również wysokość tego zobowiązania. Skarżący nie przesłał natomiast zeznań podatkowych (czy też odcinków przekazów pocztowych obrazujących wysokość otrzymywanej renty-emerytury). Nie wskazał, a nadto nie udokumentował wysokości bieżących wydatków. Nie nadesłał także wyciągów z rachunków bankowych (nie wyjaśnił też czy takowe w ogóle posiada). 8. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. 9. Wobec niedostosowania się przez Skarżącego do całości wezwania z 17 kwietnia 2009 r., należy stwierdzić, iż niemożliwa jest rzetelna analiza jego zdolności płatniczych, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazł wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 p.p.s.a., Sąd może wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.