III SA/Wa 587/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Hanna Kamińska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Dariusz Dudra,, sędzia WSA Jakub Pinkowski, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. W dniu 15 grudnia 2003 r. J. M. zwrócił się z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjny w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz.968 ze zm. ) w związku z wydaną przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] listopada 2003r. Nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] stycznia 1998r. Nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. załatwił odmownie wniosek. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji stwierdził, że wydatki egzekucyjne nie przewyższają kwoty do wyegzekwowania, a ponadto zobowiązany nie jest uprawniony do żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy. W zażaleniu na to postanowienie strona zarzuciła organowi podatkowemu naruszenie następujących przepisów: art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 27, art. 33 pkt 10 i art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. . Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2004r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 5 ust. 7 pkt 2 ustawy z 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. Nr 106, poz. 489 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. KPA (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), art. 18, art. 59 § 1 i 2 oraz art. 33 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz.968 ze zm.), utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zobowiązany nie jest uprawniony do żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w trybie tym może żądać umorzenia postępowania wyłącznie wierzyciel. Zarzut skarżącego określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych, tj. z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] listopada 2003 r. Nr [...] uznany został za bezzasadny. Bowiem decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] stycznia1998 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług, co oznacza, że decyzja ta pozostaje nadal w obrocie prawnym i wobec tego została wskazana jako podstawa prawna do wystawienia tytułów wykonawczych z dnia [...] lutego 1998 r. i z dnia [...] marca 1998 r.. Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę na fakt, że na etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie jest uprawniony do ustalenia, czy obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych nadal istnieje. Jeżeli tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony, to twierdzenie o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku powinno być zweryfikowane poza postępowaniem egzekucyjnym, a nie w toku tego postępowania. Natomiast wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, na które powołała się strona w zażaleniu, nie są źródłem prawa i mają zastosowanie w indywidualnych sprawach. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 27, art. 33 pkt 1 i pkt 2, art. 33 pkt 10 i art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 6, art. 7, art. 8, art.11 Kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze ponowiono zarzuty zawarte w zażaleniu i wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Pełnomocnik strony zwrócił w uzasadnieniu skargi uwagę na fakt, że Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu wniosku z 27 października 2003 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] stycznia 1998 r. Nr [...] stwierdził, że "decyzja Urzędu Skarbowego wydana została z naruszeniem art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej". Odmowa stwierdzenia nieważności decyzji nastąpiła ze względu na to, że wydanie decyzji nastąpiłoby po okresie wskazanym w art. 70 Ordynacji podatkowej (art. 247 § 2 Ordynacji podatkowej). Prowadzenie egzekucji na podstawie aktu wydanego z rażącym naruszeniem prawa jest niezgodne z zasadą praworządności (art. 6 K.p.a.). Skarżący powołał się na orzeczenia NSA z 24stycznia 2001r. sygn. akt II SA 55/00 oraz z 4lipca 2001 r. sygn. akt I SA 301/00. Zdaniem skarżącego, organ egzekucyjny jest zobowiązany badać, na każdym etapie postępowania, czy nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny jest z urzędu zobligowany do uwzględnienia w toczącym się postępowaniu terminów przedawnienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Dyrektor Izby Skarbowej ustosunkowując się do zarzutów skargi zwrócił przede wszystkim uwagę na fakt, że postępowanie w sprawie zarzutów ustawodawca ograniczył do badania wyłącznie tych okoliczności, które zostały podniesione przez zobowiązanego w terminie przewidzianym do ich wniesienia (7 dni). Organ egzekucyjny nie jest również uprawniony do rozpatrywania zarzutów podnoszonych przez zobowiązanego, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, a dotyczą istnienia lub nie istnienia obowiązku w podatku od towarów i usług. Przepis art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozwala na umorzenie postępowania egzekucyjnego tylko w przypadkach w nim określonych. Stwierdzenie przez Dyrektora Izby Skarbowej w treści decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym, że nie można wydać nowej decyzji orzekającej, co do istoty sprawy ze względu na upływ terminu wskazanego w art. 70 Ordynacji podatkowej, nie przesądza, że w chwili wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego nastąpiło przedawnienie (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), umorzenie albo wygaśnięcie (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) obowiązku. Decyzja z dnia [...] listopada 2003 r. pozostawiła w obrocie prawnym decyzję wymiarową stanowiącą podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych. Ponadto zgodnie z art. 29 § 1 ustawy, organ egzekucyjny ma obowiązek zbadania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, nie jest jednak uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Oznacza to obowiązek sprawdzenia, czy tytuł wykonawczy spełnia warunki formalne określone w art. 27 cyt. ustawy, przy jednoczesnym zakazie badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tym tytułem. Twierdzenie o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku powinno być przez skarżącego zweryfikowane poza postępowaniem egzekucyjnym, a nie w jego ramach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne może być umorzone, jeżeli zostanie stwierdzone, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Skarżący nie jest podmiotem, który może – skutecznie – domagać się umorzenia postępowania egzekucyjnego powołując się na ten przepis: dokonana przez organ egzekucyjny ocena możliwości uzyskania odpowiedniej ilości środków pieniężnych jest w tej sprawie wiążąca (§ 4 cyt. przepisu). Organ egzekucyjny, wobec lakoniczności wniosku strony z dnia 15 grudnia 2003 r., zawierającej właściwie samo żądanie umorzenia, był związany podstawą prawną powołaną we wniosku, zatem rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej, utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji, było w tym zakresie zgodne z prawem. Skład orzekający w niniejszej sprawie zwrócił uwagę na fakt, że Dyrektor Izby Skarbowej w decyzji z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...], - w wyniku wydania której - skarżący żąda umorzenia postępowania egzekucyjnego, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] stycznia 1998 r. będącej podstawą prawną do wystawienia tytułów wykonawczych. Decyzja wymiarowa Urzędu Skarbowego w S. nadal wywiera skutki prawne, bowiem nie została stwierdzona jej nieważność, a tylko takie rozstrzygnięcie wyeliminowałoby ją z obrotu prawnego. Zmiana rozstrzygnięć w postępowaniu egzekucyjnym, ze względu na wydanie decyzji, która nie zmienia stanu prawnego, oznaczałaby działanie organów podatkowych wbrew prawu. Należy również podzielić stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że na etapie postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie jest uprawniony do weryfikowania, czy obowiązek wskazany w tytułach egzekucyjnych istnieje, tym bardziej, że rozstrzygnięcia organów podatkowych na fakt istnienia tego obowiązku wskazują. Orzeczenie, jak w tym wypadku, o obowiązku podatkowym, następuje w wyniku dwuinstancyjnego postępowania podatkowego; nie ma, zatem uzasadnienia w treści przepisów prawa żądanie skarżącego, by organ egzekucyjny, właściwy tylko do egzekwowania należności, orzekał w trakcie innego postępowania o istnieniu obowiązku podatkowego lub o jego nieistnieniu. Sąd podzielił pogląd organu odwoławczego, iż w rozpatrywanej sprawie nie występuje żadna z przesłanek wymienionych w art. 59 ustawy uprawniająca organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W szczególności nie zaistniała przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 , bowiem przez cały czas prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja, w treści której został ustanowiony obowiązek będący przedmiotem egzekucji. Sąd ponadto pragnie zwrócić uwagę na okoliczność, że skutkiem zastosowania dokonanej przez pełnomocnika interpretacji zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego, byłoby naruszenie właściwości organów prowadzących określone rodzaje postępowań. Organ egzekucyjny ma wprawdzie obowiązek badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, nie jest jednak uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jeżeli tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony, to twierdzenie o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku powinno być zweryfikowane poza postępowaniem egzekucyjnym, a nie w jego ramach. Organ egzekucyjny bada wniosek o wszczęcie egzekucji tylko pod względem formalnym, a nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Nie może, więc badać ewentualnych wadliwości decyzji będącej podstawą egzekucji (por. wyrok NSA z 17 lutego 1999 r. sygn. akt III SA 5113/98, Marek Wierzbowski – red. – Postępowanie administracyjne – ogólne, podatkowe i egzekucyjne, C.H. Beck Warszawa, 1999 r., s. 386 i n.). Mając na względzie powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.