III SA/Wa 587/13

Dnia 15 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, , po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Syndyka masy upadłości G. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości G. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2013 r., Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 rok postanawia: 1. przyznać Syndykowi masy upadłości G. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. prawo pomocy poprzez zwolnienie od części wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1000 zł (tysiąc złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżący - Syndyk masy upadłości G. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W., na urzędowym formularzu PPPr wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazał, że łączna kwota znajdująca się w masie upadłości spółki w upadłości likwidacyjnej na dzień 8 kwietnia 2013 r. wynosi 15.121,28 zł, w tym w kasie znajduje się 4.634,10 zł, a na rachunku bankowym 10.487,18 zł. Tymczasem stałe miesięczne koszty masy upadłości wykoszą około 2.000 zł, w tym koszty wynajęcia i prowadzenia biura, księgowości, koszty związane z wymaganymi przepisami prawa upadłościowego i naprawczego, ogłoszeniami w prasie oraz w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Ponadto, Syndyk oświadczył, że 28 czerwca 2012 r. złożył do Sądu wniosek o ustalenie wstępnego wynagrodzenia w wysokości 20.000 zł. Wniosek ten nie został jeszcze rozpoznany przez Sąd. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że Spółka posiada środki finansowe w kwocie 15.121,28 zł, nie posiada środków trwałych, a według bilansu za rok obrotowy 2012 Spółka osiągnęła stratę w wysokości 20.561,77 zł. Z oświadczenia wynika również, że na rachunku bankowym Spółka posiada środki w kwocie 11.762,18 zł. Syndyk wskazał również, ze Spółka posiada należności przypadające od urzędu skarbowego oraz należność od J. S.p. z o.o. (aktualnie w upadłości likwidacyjnej). Natomiast na dzień 9 kwietnia 2013 r. spółka posiada zobowiązania w wysokości 1.355.214,08 zł, a spłaty nie były dokonywane. Na wezwanie referendarza sądowego Syndyk przedłożył również zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-8), rachunek zysków i strat oraz bilans, zestawienie obrotów i sald kont analitycznych, a także wyciąg z rachunku bankowego Spółki. Postanowieniem referendarza sądowego 22 maja 2013 r. odmówiono Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu zostało podniesione, że co prawda Skarżący dysponuje pewnymi środkami, prawidłowo wyliczonymi w postanowieniu referendarza sądowego, jednak nie wystarczą one na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. W związku z powyższym konieczność uiszczenia wpisu ograniczy Syndykowi prawo do sądu. Jednocześnie Skarżący podkreślił, że nie prowadzi przedsiębiorstwa upadłego, a co za tym idzie nie uzyskuje przychodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm.), - dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z 2 marca 2012 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zasadą jest, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W ocenie Sądu przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia z kosztów sądowych, tj. w żądanym zakresie nie jest zasadne. Podkreślić bowiem należy, że przyznanie prawa pomocy uwarunkowane jest niemożnością zgromadzenia odpowiednich środków m.in. na wpis sądowy, a nie trudnościami w ich zgromadzeniu. Założeniem tego prawa jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony racji podmiotom, które nie mają obiektywnych możliwości uiszczenia kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania kosztem, którego poniesienie jest niezbędne do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego jest wpis w kwocie 4.694 zł. Co prawda, zdaniem Sądu, Skarżący w obecnej sytuacji nie jest w stanie uiścić tego wpisu w całości, ale jest w stanie wygospodarować i uiścić kwotę 1000 zł. Jakkolwiek Skarżący jak sam podniósł nie prowadzi przedsiębiorstwa upadłego, jednak ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów w tym przede wszystkim wyciągu bankowego wynika, że dysponuje pewną kwotą pieniędzy (środki w wysokości 11.809,17 zł, Skarżący wskazał zaś, że w kasie upadłego znajduje się kwota 4.634,10 zł). W tej sytuacji Sąd za zasadne uznał zwolnienie Skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi należnego w niniejszej sprawie ponad kwotę 1000 zł. Jak już wyżej wspomniano zdaniem Sądu uiszczenie kwoty 1000 zł leży w możliwościach finansowych Skarżącego. Tym samym za spełniony Sąd uznał warunek przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym. Posiadane przez nią środki nie są dostateczne do poniesienia pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.