III SA/Wa 590/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. M. zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w całości decyzji ostatecznej określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do sierpnia oraz od października do grudnia 2000 r. oraz kwotę różnicy do przeniesienia za wrzesień 2000 r. postanawia 1. zwolnić stronę od opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku 2. odmówić przyznania stronie prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżący T. M., w odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o ściągnięciu od Skarżącego kwoty 100 zł tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku pismem z dnia 6 października 2014r. zatytułowanym "zażalenie" wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku złożonym na formularzu PPF podniósł, że jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna od 20 sierpnia 2012 r. Skarżący oświadczył, że w utrzymaniu pomaga mu syn oraz przyjaciele z zagranicy, Skarżący nie jest obciążony kredytami, nie posiada rachunków bankowych. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej. Skarżący oświadczył, że w 2013 r. nie uzyskał dochodów. Skarżący nie ponosi kosztów mediów itp. ponieważ mieszka w mieszkaniu syna w na podstawie umowy dożywocia. Skarżący przebył operację [...]. Wskazał też na koszty związane z zakupem leków nasercowych (55 zł). Skarżący pomimo wezwania Sądu nie przedłożył ani zestawiania posiadanych dochodów, ani kalkulacji kosztów życia, ani oświadczenia w zakresie prowadzonych rachunków bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kwoty opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony w całości. W sprawie należało wziąć również pod uwagę, iż na dzień rozpoznania wniosku do wymagalnych kosztów sądowych zaliczyć trzeba koszt opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł w niniejszej sprawie. Z oświadczeń Skarżącego nie wynika, by zamierzał podejmować jakiekolwiek czynności generujące dodatkowe koszty postępowania. W ocenie Sadu zdolność do uiszczenia pozostałych kosztów sądowych, tj. potencjalnie wymagalnych, należy badać z każdorazowym uwzględnieniem sytuacji finansowej strony w momencie wystąpienia kosztów, ponieważ sytuacja majątkowa strony może zmieniać się w czasie (choćby w wyniku podjęcia zatrudnienia). Stąd rozstrzygnięcie o zakresie wniosku wyrażone w sentencji. Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że Skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Skarżący jest osobą bezrobotną i od półtora roku poszukuje zatrudnienia. Jako główne przyczyny trudności w znalezieniu pracy Skarżący wskazał wiek (62 lata). Przebył operację [...]. Skarżący oświadczył, że w 2013 r. nie uzyskał dochodów. Skarżący nie ponosi kosztów mediów itp., gdyż mieszka w mieszkaniu syna na podstawie umowy dożywocia. Ponadto Skarżący nie posiada dochodów i majątku. Zdaniem Sadu, nieprzekazanie informacji, o które strona była wzywana na podstawie zarządzenia z dnia 17 listopada 2014 r., np. kalkulacji kosztów życia, wyczerpuje wprawdzie znamiona niewykonania wezwania, lecz skutki owego "niewykonania wezwania" należy miarkować tym, że skarżący, jak wskazał, nie dysponuje źródłem stałych dochodów oraz majątkiem. Ponadto z uwagi na okoliczność, iż prawo zapoznania się strony z uzasadnieniem rozstrzygnięcia sprawy zawiera się w prawie strony do uzyskania informacji o powodach oddalenia skargi, tj. w prawie do Sądu, nie został oceniony negatywnie fakt niezłożenia przez nią wszystkich wymaganych w wezwaniu informacji. Konsekwencją przyznania stronie prawa dostępu do Sądu, zarówno w art. 45 Konstytucji RP jak też w postanowieniach wydanych w sprawie, implikuje (powoduje) zabezpieczenie zapoznania się strony z powodami wydania przez Sąd wyroku. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, orzekł, jak w sentencji.