III SA/Wa 596/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2009 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L., działając jako organ egzekucyjny, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległości A. K. (dalej powoływana jako Skarżąca) z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne za miesiąc wrzesień 2005 r. dokonał 15 września 2006r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącej. Pismem z 25 listopada 2006 r., Skarżąca wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej w L. skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności. W skardze zarzuciła, iż tytuł wykonawczy stanowiący podstawę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm. - dalej "u.p.e.a."), tj. w poz. 52 brak podpisu osoby wystawiającej tytuł wykonawczy, w poz. 55 tytułu wykonawczego podano niepełny numeru rachunku bankowego podlegającego zajęciu. Według Skarżącej zajęto rachunek bankowy, który należał do jej matki. Ponadto zakwestionowała wymagalność egzekwowanego obowiązku, podnosząc, iż egzekwowana składka zdrowotna nie jest ubezpieczeniem obowiązkowym, a ponadto dotyczy okresu kiedy zlikwidowano już prowadzoną działalność gospodarczą. Postanowieniem z [...] stycznia 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. oddalił skargę, wskazując, że organ egzekucyjny pismem z 1 czerwca 2007 r. odstąpił od dokonanego zajęcia wierzytelności. Podkreślił ponadto, że nie dopatrzono się uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego, jako że druk zajęcia prawa majątkowego odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca podniosła, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 107 § 3 kpa poprzez brak wskazania w uzasadnieniu postanowienia, na jakich dowodach oparto rozstrzygniecie, jakie dowody uznano za wiarygodne, a którym wiarygodności odmówiono, art. 10 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem rozstrzygnięcia, art. 1 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 kpa, poprzez zaniechanie wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego i prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego oraz przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. art. 33 pkt 4 poprzez prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego należącego do osoby nie będącej zobowiązaną, art. 80 § 1 poprzez niezawiadomienie osoby nie będącej zobowiązaną o zajęciu rachunku bankowego, art. 34 § 1 poprzez niezasadne prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego w sytuacji, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to ten sam podmiot, art. 19 § 4 w związku z art. 34 § 4 wobec umorzenia przez Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego ZUS w L. postępowania egzekucyjnego w analogicznym stanie faktycznym i prawnym. Postanowieniem z [...] grudnia 2008 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 18, art. 33 pkt 1 oraz art. 34 § 5 u.p.e.a, Minister Finansów utrzymał w mocy, skierowane do Skarżącej postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. oddalające skargę na czynność egzekucyjną. Minister Finansów podzielił stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stwierdził, że w przedmiotowej czynności egzekucyjnej nie dopatrzono się naruszenia przepisów prawa, bowiem organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, do którego upoważniło go unormowanie zawarte w art. 1 a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego bezprawnego zajęcia rachunku bankowego należącego do matki Skarżącej, Minister Finansów powołując się na treść art. 81 § 1a u.p.e.a. wskazał, że zajęciu podlegał również ten rachunek bankowy, z uwagi na fakt, iż Skarżąca była jego współposiadaczką. Wyjaśnił, że w przypadku zajęcia rachunku bankowego, którego zobowiązany jest współposiadaczem organ egzekucyjny nie ma obowiązku informowania pozostałych współposiadaczy zajętego rachunku bankowego o zajęciu tego rachunku. Obowiązek poinformowania współposiadaczy zajętego rachunku bankowego ciąży natomiast na zobowiązanym. W odniesieniu do podniesionego braku wymagalności dochodzonego obowiązku oraz wymogów formalnych tytułu wykonawczego, Minister Finansów podkreślił, iż zarzuty te były przedmiotem odrębnego postępowania zakończonego postanowieniem Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L. dnia [...] lutego 2008 r. Ponadto organ stwierdził, iż nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania tj. art. 1 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 kpa, art. 10 § 1 kpa, art. 107 § 3 kpa, ponieważ wystawienie tytułu wykonawczego i wszczęcie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego nie wymagało wydania decyzji określającej wysokość dochodzonego obowiązku, ponadto w zaskarżonym postanowieniu nie orzekano o istocie sprawy w związku z czym nie zachodziła konieczność umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Podkreślono również, że nie zachodziła konieczność informowania strony o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, na który składał się dokument urzędowy oraz skarga pochodząca od samej Skarżącej. W skardze skierowanej do tutejszego Sądu Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Ministra Finansów. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 107 § 3 kpa poprzez brak wskazania w uzasadnieniu postanowienia, na jakich dowodach oparto rozstrzygniecie, jakie dowody uznano za wiarygodne, a którym wiarygodności odmówiono, - art. 10 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem rozstrzygnięcia, - art. 1 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 104 kpa, poprzez zaniechanie wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego i prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego - art. 33 pkt 4 u.p.e.a poprzez prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego należącego do osoby nie będącej zobowiązaną, - art. 80 § 1 u.p.e.a poprzez niezawiadomienie osoby nie będącej zobowiązaną o zajęciu rachunku bankowego, - art. 34 § 1 u.p.e.a poprzez niezasadne prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego w sytuacji, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to ten sam podmiot, - art. 19 § 4 w związku z art. 34 § 4 u.p.e.a wobec umorzenia przez Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego ZUS w L. postępowania egzekucyjnego w analogicznym stanie faktycznym i prawnym. Odpowiadając na skargę Minister Finansów podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.,sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Stosownie do art. 80 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty ( § 1 ). Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (§ 2 ). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (§ 3). W zaskarżonym postanowieniu Minister Finansów szczegółowo wykazał, że czynność egzekucyjna - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego - została dokonana zgodnie z powołanym przepisem ustawy, przy czym możliwość zastosowania tego środka egzekucyjnego nie budzi wątpliwości w świetle regulacji zawartych w u.p.e.a. W szczególności według oceny Sądu uprawnione jest stanowisko odnoszące się do zarzutu do zarzutu dotyczącego bezprawnego zajęcia rachunku bankowego należącego do matki zobowiązanej .Zarzut ten uznano za nietrafny, bowiem ,jak wyjaśniono z treści zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 15 września 2006 r. skierowanego do dłużnika zajętej wierzytelności -Banku P. I/O w L.- przedmiotem zajęcia rachunku bankowego były wierzytelności zdeponowane na rachunkach bankowych należących do Skarżącej jako zobowiązanej. Zasadnie przy tym wskazano, że zgodnie z art. 81 § 1 a ustawy zajęciu podlegał również rachunek bankowy matki zobowiązanej, jeżeli współposiadaczem tego rachunku była Skarżąca (zobowiązana), przy czym organ egzekucyjny nie ma obowiązku informowania pozostałych współposiadaczy zajętego rachunku bankowego o zajęciu tego rachunku. Obowiązek taki ciąży natomiast na zobowiązanym i osoba trzecia, jak słusznie może stosownie do art. 38 u.p.e.a. wystąpić z wnioskiem o wyłączenia spod egzekucji zajętego składnika majątkowego. Za prawidłową realizację zajęcia z rachunku bankowego, jak podkreślono, ponosi bank jako dłużnik zajętej wierzytelności. Jeżeli istnieją przeszkody związane z realizacją zajęcia, to obowiązkiem banku zgodnie z art. 81 § 1 u.p.e.a., jest poinformowanie o tym organu egzekucyjnego. Bank ,jako dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, że nie może zrealizować zajęcia z powodu braku środków na rachunku bankowym należącym do Skarżącej. W związku z pozostałymi zarzutami podniesionymi przez Skarżącą ,zasadne było wskazanie , iż przedmiotem skargi, stosownie do art. 54 § 1 u.pea, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że skarga uregulowana w art. 54 u.p.e.a. nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do innych środków prawnych przewidzianych w tej ustawie, w szczególności do zarzutów, o których mowa w art. 33 . Podkreśla się ponadto, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. Poprzez wniesienie skargi na czynności egzekucyjne można kwestionować skutecznie jedynie działania organów administracji podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. Bezskuteczne natomiast pozostaną próby wzruszania rozstrzygnięć będących podstawą postępowania egzekucyjnego, do czego zostały przewidziane inne tryby postępowania. Za uprawnione należy również uznać stanowisko o bezzasadności naruszenia w niniejszej sprawie przepisów proceduralnych ,stanowiące konsekwencję regulacji ustawowych dotyczących rozpoznawania podniesionych w trybie skargi egzekucyjnej zarzutów przez Skarżącą. Sąd podziela w całej rozciągłości stanowisko przedstawione w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.