III SA/Wa 60/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Pinkowski, asesor WSA Artur Kot (spr.), asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Konrad Aromiński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 maja 2006 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Postanowieniem z [...] listopada 2005 r., działając na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "Kpa" oraz art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), Minister Finansów stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez S. S. od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w R. z [...] czerwca 2005 r., odmawiającej wznowienia postępowania w przedmiocie odmowy wyłączenia spod egzekucji zajętych ruchomości. Uzasadniając swoje stanowisko, Minister Finansów wyjaśnił, że pismem z 21 marca 2005 r. skarżący wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej w R. z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem z [...] czerwca 2001 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia spod egzekucji zajętych ruchomości. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z [...] czerwca 2005 r., Dyrektor Izby Skarbowej w R. odmówił skarżącemu wznowienia postępowania w sprawie. S. S. złożył bowiem wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 148 § 1 i § 2 Kpa, tj. po upływie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o okolicznościach stanowiących przesłankę do wznowienia postępowania. Niezadowolony z powyższej decyzji, S. S. złożył drogą elektroniczną odwołanie do Ministra Finansów. Pismem z 15 lipca 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych odwołania, gdyż nie zostało opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Odwołanie nie spełniało zatem warunków formalnych przewidzianych w art. 63 § 2 i § 3 Kpa w związku z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 130, poz. 1450 ze zm.). Jako podstawę prawną wezwania organ egzekucyjny wskazał przepis art. 64 § 2 Kpa. Pomimo prawidłowego doręczenia wezwania, S. S. nie usunął wskazanych braków pisma zawierającego odwołanie. W związku z powyższym, po dokonaniu analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie Minister Finansów występujący w sprawie jako organ odwoławczy zauważył, że Dyrektor Izby Skarbowej w R. wydając zaskarżone rozstrzygnięcie zatytułował je "decyzją" oraz pouczył skarżącego o prawie i terminie do wniesienia odwołania. Powinien natomiast wydać postanowienie, zgodnie z art. 126 Kpa mającym zastosowanie w sprawie na podstawie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Minister Finansów stwierdził jednak, że uchybienie to nie ma wpływu na istotę sprawy, którą jest niedopuszczalność odwołania (zażalenia) nieopatrzonego podpisem. W ocenie Ministra Finansów, zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej wezwał skarżącego pismem z 15 lipca 2005 r. do usunięcia braków formalnych odwołania, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Wniesione za pomocą poczty elektronicznej odwołanie nie czyni bowiem zadość wymaganiom określonym w art. 63 Kpa oraz art. 3 pkt 2 ustawy o podpisie elektronicznym, gdyż nie zostało opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Skoro zatem skarżący nie usunął braków formalnych odwołania (zażalenia) w przewidzianym terminie, pomimo prawidłowo doręczonego wezwania, to należało stwierdzić niedopuszczalność odwołania. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się S. S. i pismem z 28 listopada 2005 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Finansów. Postawił zarzuty naruszenia art. 134 w związku z art. 19, art. 20, art. 64 § 2, art. 127 § 2, art. 129 i art. 133, a także art. 156 § 1 pkt 2 Kpa oraz stwierdził, że spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając skargę podniósł, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Organ, za pośrednictwem którego wniesione zostało odwołanie, obowiązany jest przesłać odwołanie w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania. Zdaniem skarżącego, żaden przepis prawa nie uprawnia jednak organu, który wydał decyzję, do podejmowania innych czynności, jak tylko te, które obejmuje art. 133 Kpa. Badanie przesłanek skutecznego wniesienia odwołania w postępowaniu administracyjnym zastrzeżone jest dla organu odwoławczego, zgodnie z art. 127 § 2 i art. 134 Kpa. Skarżący wywiódł z tego, że tylko organ odwoławczy może na podstawie art. 64 § 2 Kpa wzywać do usunięcia braków formalnych odwołania, jeżeli braki takowe występują. Organ egzekucyjny nie miał zatem uprawnień do wstępnego badania dopuszczalności odwołania i "wzywania skarżącego do czegokolwiek". Wzywając do usunięcia braków formalnych odwołania powołał się przy tym na nieobowiązujące przepisy (art. 63 § 3a Kpa). Ponieważ wezwanie wystosował organ nieuprawniony, to skarżący nie był zobowiązany do respektowania wezwania. W konsekwencji, stwierdzenie przez organ odwoławczy niedopuszczalności odwołania, bez uprzedniego wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych odwołania, stanowi w ocenie skarżącego takie naruszenie prawa, które skutkować winno nieważnością zaskarżonego postanowienia. Skarżący przedstawił następnie swoje wątpliwości co do tego, czy stroną postępowania jest S. S., czy też S. S. jako pełnomocnik P. W.J. s. c., a może P. W. J. s. c. reprezentowana przez S. S. Nie jest bowiem przekonany, do kogo powinna być skierowana decyzja organu egzekucyjnego i komu przysługiwało odwołanie. Odpowiadając na skargę, Minister Finansów podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie. Zauważył nadto, że z art. 64 § 2 Kpa nie wynika, który organ uprawniony jest do podjęcia działań w celu usunięcia braków formalnych odwołania. Dyrektor Izby Skarbowej w R. nie dokonywał przy tym oceny wniesionego odwołania pod względem jego dopuszczalności. Oceny takiej dokonał Minister Finansów. Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 128 Kpa). Bez względu na to, czy skarżący występuje jako wspólnik P. W. J. s. c., czy też jako pełnomocnik tej Spółki, uznany został za stronę niniejszego postępowania. Minister Finansów zauważył dodatkowo, że niedopuszczalność odwołania stwierdza się również wtedy, gdy odwołanie wnosi osoba nie posiadająca przymiotu strony. Podniósł nadto, że skarżący osiągnął już zamierzony cel. Uzyskał bowiem orzeczenie sądu powszechnego o zwolnieniu spod egzekucji zajętych ruchomości, co oznaczało pozbawienie dokonanego zajęcia mocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów, niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku postanowienia) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Dokonując kontroli legalności postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia, Sąd zauważył, że skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych odwołania z naruszeniem art. 64 § 2 Kpa. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli podanie (żądanie, wyjaśnienie, odwołanie, zażalenie) nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W piśmie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z 15 lipca 2005 r., zawierającym wezwanie skarżącego do podpisania odwołania, nie zostało zamieszczone pouczenie o skutkach niedokonania czynności wymienionej w wezwaniu. Z dyspozycji art. 64 § 2 Kpa wynika natomiast, że na organy administracji publicznej nałożony został bezwzględny obowiązek informowania stron postępowania o skutkach nieusunięcia braków formalnych podania (odwołania, zażalenia) w przewidzianym terminie. Wzywając do usunięcia braków formalnych odwołania, organ egzekucyjny powołał się nadto na przepis art. 63 § 3a Kpa, który obowiązuje od 21 listopada 2005 r., a dodany został na mocy art. 36 pkt 5 lit. b) ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565). Słusznie zatem skarżący zauważył, że w piśmie z 15 lipca 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w R. powołał się na nieobowiązujący przepis. W ocenie Sądu, niewypełnienie przez organ administracji publicznej obowiązku wynikającego z art. 64 § 2 Kpa należy uznać za naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybienie to stanowi zatem wystarczającą przesłankę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. Sąd uznał natomiast, po dokonaniu wykładni językowej art. 64 § 2 Kpa, uzupełnionej wykładnią systemową wewnętrzną oraz wykładnią celowościową, że nie sposób podzielić argumentacji skarżącego, iż tylko organ odwoławczy uprawniony jest do podejmowania stosownych działań w celu uzupełnienia braków formalnych odwołania. Obowiązujące przepisy nie regulują wprost tej kwestii, ale nie oznacza to, iż organ, który wydał decyzję i za pośrednictwem którego odwołanie się wnosi, nie jest uprawniony do wezwania wnoszącego do usunięcia braków tegoż odwołania. Wręcz przeciwnie, skoro na podstawie art. 132 § 1 Kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję, jeżeli uzna, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, to oznacza, iż organ ten obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy odwołanie spełnia warunki formalne, a następnie – jeżeli sytuacja tego wymaga – wezwać wnoszącego odwołanie do usunięcia braków formalnych. Do przepisu art. 132 odsyła nadto przepis art. 133 Kpa, tj. przepis nakładający na organ administracji publicznej, który wydał decyzję, obowiązek przesłania odwołania wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132. W trakcie postępowania administracyjnego organy administracji publicznej nie naruszyły zatem przepisów art. 19 i art. 20 Kpa. Odnosząc się do wątpliwości skarżącego, w jakiej postaci występował on w postępowaniu administracyjnym, zauważyć należy, że postępowanie zostało wszczęte na jego wniosek, czyli wniosek S. S.. Sąd podziela zatem stanowisko Ministra Finansów, iż w świetle art. 128 Kpa mógł on zostać uznany za stronę postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w R. z 18 czerwca 2001 r. W ocenie Sądu, mając na względzie okoliczności sprawy oraz treść wniosku o wszczęcie postępowania, brak jest podstaw do uznania, że organ egzekucyjny obowiązany był prowadzić postępowanie wyjaśniające celem ustalenia, w jakim charakterze wnioskodawca występował. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 § 1, art. 152 oraz art. 200 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.