III SA/Wa 603/08

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie w postępowaniu egzekucyjnym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł Skarżąca A. K. wniosła na urzędowym formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku wskazała, że jest 85-letnią przewlekle chorą osobą z bardzo ograniczoną funkcją chodzenia. Źródłem utrzymania Skarżącej jest renta w wysokości 783 zł, przy kosztach wynoszących 700 zł i braku środków na lekarstwa. Dodatkowo wsparcia finansowego udziela jej rodzina. Skarżąca mieszka samotnie. Do majątku zaliczyła dom i mieszkanie (oba do remontu). Do formularza dołączyła informację PIT-40A za 2006 r., zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia, odcinki dwóch przekazów pocztowych. 2. Wykonując wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik Skarżącej przesłał pismo z dnia 2 maja 2008 r. w którym wyjaśnił, że wymienione wyżej składniki majątku nie są przedmiotem najmu, ani dzierżawy. Przedstawił dokumenty świadczące o zajęciu renty Skarżącej oraz wierzytelności z tytułu dzierżawy nieruchomości. Dodał że dzierżawca w dalszym ciągu uchyla się od płacenia czynszu. Wszelkie czynności wobec niego są bezskuteczne, a postępowania sądowe są w toku. Skarżącej pomaga siostra, syn zaś przechodzi rehabilitację. W postępowaniu cywilnym Skarżąca uzyskała częściowe zwolnienie z kosztów sądowych (odwołanie w toku). Do pisma pełnomocnik dołączył oprócz dokumentów dotyczących jego osoby, także postanowienie SR w T. zwalniające Skarżącą od ponoszenia opłaty sądowej ponad kwotę 1.000 zł, zawiadomienia o zajęciu praw majątkowych, pismo ZUS Oddział w S. informujące o niemożności wstrzymania potrąceń egzekucyjnych, pismo Urzędu Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2008 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. 5. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.). 6. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Jedynym kosztem sądowym, do uiszczenia którego jest ona zobowiązana na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w wysokości 100 zł i w zakresie zwolnienia od tego właśnie obciążenia należy rozpoznać wniosek Skarżącej. 7. Co prawda Skarżąca uzyskuje niewielki dochód z renty (783 zł), a do tego jest osobą straszą i schorowaną, niemniej okoliczności te nie mogą same w sobie stanowić o przyznaniu jej prawa pomocy, w sytuacji, gdy Skarżąca posiada znaczny majątek nieruchomy (dom o pow. 100 m2 i mieszkanie o pow. 40m2). Dodatkowo - jak wynika z postanowienia SR w T. jest ona właścicielką działki o pow. 1.095m2 z zabudowaniami magazynowo-garażowymi. Majątek ten nie jest przedmiotem najmu, ani dzierżawy. Należy zatem wysnuć wniosek, że związane ze wspomnianymi wyżej nieruchomościami opłaty ponosi samodzielnie Skarżąca (ze złożonych przezeń wyjaśnień nie wynika by było inaczej). Poza tym trudno przyjąć, iż w kosztach utrzymania tych nieruchomości partycypuje siostra Skarżącej skoro świadczona przez nią pomoc ma raczej niewielki charakter. Pomoc tę sama Skarżąca określiła jako "na ile pozwala jej wysokość renty nauczycielskiej". Tymczasem powyższe opłaty jako ponoszone na składniki majątku, które nie zaspokajają własnych potrzeb mieszkaniowych Skarżącej, lecz stanowią swego rodzaju lokatę kapitału (nawet jeśli składniki te przeznaczone są do remontu) nie należą do wydatków zaspokajanych w pierwszej kolejności przed kosztami sądowymi. W tej sytuacji referendarz sądowy doszedł do przekonania, że sytuacja majątkowa Skarżącej - oceniana w głównej mierze z perspektywy posiadanego majątku (aktywów) - umożliwia jej uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł. 8. Ubocznie jedynie należy zauważyć, że podobnie zdolność płatniczą Skarżącej ocenił Sąd Rejonowy w T., który uznał, że jest ona w stanie zapłacić 1.000 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu. Co prawda oceną dokonaną w tamtej sprawie referendarz sądowy nie jest związany, niemniej – w okolicznościach faktycznych tej konkretnej sprawy – wyrażony tam pogląd referendarz sądowy podziela i przyjmuje za własny. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.