III SA/Wa 603/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, , , po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł Skarżąca A. K. wniosła na urzędowym formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku wskazała, że jest 85-letnią przewlekle chorą osobą z bardzo ograniczoną funkcją chodzenia. Źródłem utrzymania Skarżącej jest renta w wysokości 783 zł, przy kosztach wynoszących 700 zł i braku środków na lekarstwa. Dodatkowo wsparcia finansowego udziela jej rodzina. Skarżąca mieszka samotnie. Do majątku zaliczyła dom i mieszkanie (oba do remontu). Do formularza dołączyła informację PIT-40A za 2006 r., zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia, odcinki dwóch przekazów pocztowych. Wykonując wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik Skarżącej przesłał pismo z dnia 2 maja 2008 r. w którym wyjaśnił, że wymienione wyżej składniki majątku nie są przedmiotem najmu, ani dzierżawy. Przedstawił dokumenty świadczące o zajęciu renty Skarżącej oraz wierzytelności z tytułu dzierżawy nieruchomości. Dodał że dzierżawca w dalszym ciągu uchyla się od płacenia czynszu. Wszelkie czynności wobec niego są bezskuteczne, a postępowania sądowe są w toku. Skarżącej pomaga siostra, syn zaś przechodzi rehabilitację. W postępowaniu cywilnym Skarżąca uzyskała częściowe zwolnienie z kosztów sądowych (odwołanie w toku). Do pisma pełnomocnik dołączył oprócz dokumentów dotyczących jego osoby, także postanowienie SR w T. zwalniające Skarżącą od ponoszenia opłaty sądowej ponad kwotę 1.000 zł, zawiadomienia o zajęciu praw majątkowych, pismo ZUS Oddział w S. informujące o niemożności wstrzymania potrąceń egzekucyjnych, pismo Urzędu Miasta K. z dnia 21 kwietnia 2008r. Postanowieniem z dnia 21 maja 2008r. Referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącej złożył w ustawowym terminie sprzeciw. W uzasadnieniu sprecyzował trudną sytuację materialną Skarżącej. Do sprzeciwu dołączył pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczące samowoli budowlanej popełnionej na działce Skarżącej, która naraziła ją na znaczne straty materialne, pismo Prokuratury Rejonowej K. dotyczące samowoli budowlanej i wyłudzenia 21.000 zł, pismo ZUS Oddział w S. z dnia 3 czerwca 2008r., pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 23 maja 2008r., stanowiące ponaglenie dłużnika zajętej wierzytelności z tytułu dzierżawy nieruchomości oraz kserokopię umowy dzierżawy nieruchomości, będącej własnością Skarżącej, z treści której wynika, iż koszty utrzymania nieruchomości ponosi dzierżawca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W pierwszej kolejności Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż Skarżąca złożyła wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie z kosztów sądowych. Zdaniem Sądu, wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo ..., s. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Skarżącego oraz jego zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 100 zł. Z dokumentów przedłożonych przez Skarżącą, a w szczególności z jej oświadczeń wynika, że jedynym źródłem utrzymania jest renta w wysokości 783 zł, przy kosztach wynoszących 700 zł i braku środków na lekarstwa. Skarżąca przedłożyła również dokumenty świadczące o zajęciu renty oraz wierzytelności z tytułu dzierżawy nieruchomości. Konsekwentnie podnosiła, że dzierżawca jej nieruchomości w dalszym ciągu uchyla się od płacenia czynszu. Wszelkie czynności wobec niego są bezskuteczne, a postępowania sądowe są w toku. Sąd, badając sytuację finansową Skarżącego w oparciu o nadesłane przez niego dokumenty źródłowe oraz złożone oświadczenia, stwierdza, że sytuacja finansowa Skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. Skarżąca wykazała bowiem, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zważywszy na całość przedstawionej wyżej argumentacji oraz na podstawie art. 260 w zw. z art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.