III SA/Wa 604/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Jagiełło (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi S. w N. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... stycznia 2004 r. Nr ... w przedmiocie określenia zaległości we wpłatach na PFRON oddala skargę I I I SA/Wa 604/04 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia ... stycznia 2004 r. Nr ... Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ... maja 2003 r. określającą S. w N. zaległość podatkową z tytułu wpłat na fundusz w kwocie 16.461,61 zł oraz odsetki od zaległości na dzień wydania decyzji w kwocie 1.176,17 zł. Jak ustalił ten organ w wyniku wszczętego z urzędu przez PFRON postępowania stwierdzono, że strona nie wywiązała się, z wynikającego z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.), obowiązku dokonywania należnych wpłat na ten fundusz. Zaległość z tego tytułu za okres od września do grudnia 2002 r. wyniosła wraz z odsetkami, liczonymi do dnia wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, kwotę 17.637,78 zł. W lakonicznym odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że nie dokonano wyliczenia zaległości z podaniem daty powstania poszczególnych zaległości i naliczenia odsetek. Zdaniem odwołującego się nie wskazano, dlaczego datę naliczenia odsetek określono na dzień 13 kwietnia 2003 r. Zdaniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzja organu pierwszej instancji wydana została zgodnie z prawem, na podstawie art. 21 § 3 ustawy - Ordynacja podatkowa ( dalej: ord. pod.) i znajduje uzasadnienie w ustalonym stanie faktycznym. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zaległości podatkowej albo stwierdza nadpłatę, o ile wskutek wszczętego postępowania podatkowego stwierdzi, że podatnik pomimo ciążącego na nim obowiązku nie zapłacił w całości lub w części podatku albo, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, w okresie od września do grudnia strona była zobowiązana do dokonywania comiesięcznych wpłat na rzecz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych według zasad określonych w tym przepisie. Natomiast w myśl art. 49 ust 2 tej ustawy, pracodawcy zobowiązani są do dokonywania wpłat na Fundusz w terminie do 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając jednocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne według ściśle ustalonego wzoru. Zgodnie z art. 52 ord. pod. przez zaległość podatkową należy rozumieć podatek niezapłacony w terminie. Powstanie zaległości związane jest wyłącznie z zaistnieniem faktu niezapłacenia w terminie płatności. Jest to skutek niezależny od zamiaru, woli czy wiedzy którejkolwiek ze stron, w tym od zawinienia czy możliwości płatniczych podatnika. Konsekwencja prawną powstania zaległości jest między innymi naliczanie odsetek za zwłokę ( z zastrzeżeniem art. 54 ord. pod.) i w takim wypadku podatnik jest zobowiązany do powiększenia wpłaty dokonywanej z tytułu zaległości podatkowej o kwotę prawidłowo naliczonych odsetek. Z materiału dowodowego wynika, że wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji poprzedzone zostało sporządzeniem szczegółowego raportu zaległości strony wraz z naliczonymi odsetkami, który został dołączony do akt sprawy. Same zaś odsetki zostały naliczone na dzień wydania decyzji tj. ... maja 2003 r., a nie jak wskazuje strona na dzień ... kwietnia 2003 r. W skardze z dnia 27 lutego 2004 r. S. w N. zarzucił: - błędną interpretację art. 51 ord. pod. poprzez uznanie, że konsekwencją niezapłacenia podatku w terminie jest powstanie zaległości podatkowej niezależnie od zamiaru, woli, czy wiedzy którejkolwiek ze stron stosunku podatkowego; - sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych zawartych w decyzji z istniejącym stanem faktycznym poprzez pominięcie faktu, że zobowiązanie podatkowe nie zostało zapłacone ze względu na przyczyny uzasadnione ważnym interesem podatnika i interesem publicznym. Przy tak sformułowanych zarzutach strona skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, lub ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności, jako wydanej z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu szczegółowo podniesiona została trudna sytuacja finansowa szpitala, która zdanie skarżącej zwalnia go od obowiązku dokonywania wpłat na PFRON. Sytuacja ta powoduje, że istnieje ważny interes publiczny, który stanowi przesłankę do umorzenia zaległości podatkowej na podstawie art. 67 § 1 ord. pod. Istnieje także konieczność prawidłowego wyliczenia zaległości podatkowej szpitala wraz z podaniem daty ich powstania, naliczenia odsetek oraz wskazania podstawy ich naliczenia od dnia 13 kwietnia 2003 r. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega, zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola ta ogranicza się, więc do badania, czy rozpoznając sprawę nie naruszyły one prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W przedmiotowej sprawie Sąd takiego naruszenia prawa nie stwierdził. Odnosząc się do zarzutów rozpatrywanej skargi podkreślić należy, że dla oceny czy organy podatkowe właściwie zastosowały prawo materialne konieczne jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy nie doszło w toku postępowania administracyjnego do naruszenia przepisów regulujących postępowanie podatkowe, w tym dowodowe, i tym samym czy prawidłowo ustalono stan faktyczny konieczny do rozstrzygnięcia. Nie budzi, bowiem wątpliwości, że podstawowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest określenie zakresu praw i obowiązków strony postępowania. Organy podatkowe zapewniły stronie skarżącej czynny udział w postępowaniu (art. 123, art. 200 §1 ord. pod.), aczkolwiek z możliwości tej strona nie skorzystała. Zgodnie z art. 122 ord. pod. organy podatkowe zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Przepis zaś art. 187 § 1 ord. pod. - konkretyzujący i rozwijający powyższą zasadę prawdy obiektywnej - stanowi, że organ podatkowy zobowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Niewątpliwe jest jednak, że przedmiotem dowodu winny być jedynie okoliczności istotne dla sprawy, to jest takie, które mogą się przyczynić do jej wyjaśnienia. Wymogom tym organy administracyjne w przedmiotowej sprawie sprostały. Co jest istotne dla sprawy wskazują normy prawa materialnego w tym przypadku przede wszystkim art. 21 ust. 1 w związku z art. 49 ust. 1 i 2 cyt. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Stosownie do jego treści, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2002 r., pracodawcy zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy obowiązani są, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać comiesięcznych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych według zasad określonych w tym przepisie. Obowiązek ten jest niezależny od sytuacji ekonomicznej tak określonych podmiotów. Wpłat tych pracodawcy dokonują w terminie do 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając jednocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne według ustalonego wzoru (art. 49 ust. 2). W sprawie bezsporne jest, że S. w N. jest podmiotem zobligowanym do wpłat na rzecz Funduszu w trybie tych przepisów oraz, że obowiązku tego za okres od września do grudnia 2002 r. nie dopełnił. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej organy w przedmiotowej sprawie dokonały szczegółowych ustaleń, co do wysokości kwot należnych za poszczególne miesiące oraz wysokości odsetek za zwłokę. Ustalenia w tym względzie znajdują pełne potwierdzenie w zgromadzonych w aktach sprawy materiałach w postaci raportu zaległości oraz rozliczenia odsetek. Nadmienić należy, że odsetki te, stosownie do treści art. 53 § 1 i 4 ord. pod., zostały naliczone na dzień ... maja 2003 r. tj. datę wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, a nie jak to po raz kolejny błędnie wskazuje skarżący, na dzień ... kwietnia 2003 r. Zgodnie z art. 49 ust. 1. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1 stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. W omówionym wyżej stanie faktycznym organ ten był zobligowany do wydania decyzji w trybie art. 21 § 3 ord. pod. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik pomimo ciążącego na nim obowiązku nie zapłacił w całości lub w części podatku albo, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Za bezzasadne należało uznać, podniesione w skardze, zarzuty naruszenia art. 51ord. pod. oraz pominięcia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, który był powodem niewywiązania się skarżącego ze zobowiązań podatkowych. Przede wszystkim należy podkreślić, na co trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji, że zaległość podatkowa ma charakter obiektywny, a jej powstanie jest związane z niezapłaceniem należnego podatku w terminie płatności. Oznacza to, że jest ona niezależna od zamiaru, woli bądź winy podatnika. W orzecznictwie przyjmuje się , że nie ma na to także wpływu błędne przekonanie podatnika o braku obowiązku podatkowego. Bez wpływu na jej powstanie pozostaje także sytuacja ekonomiczna zobowiązanego, czy też jakiekolwiek okoliczności uzasadniające istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Wskazać przy tym należy, że decyzja wydana w trybie art. 21 § 1 ord. pod. nie ma charakteru uznaniowego. Okoliczności te, co przyznaje strona skarżąca, mogą być natomiast przedmiotem rozważań w postępowaniu o umorzenie zaległości podatkowych w trybie art. 67 § 1 ord. pod. Kwestia ta pozostaje jednakże poza zakresem rozpoznania w przedmiotowej sprawie. Z tych wszystkich względów należało uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co stosownie do treści art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), skutkuje oddaleniem skargi.