III SA/Wa 604/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku od towarów i usług oddala skargę Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 i art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – powoływana dalej jako "ord. pod."), po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej A. z siedzibą w W., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] października 2007 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych dotyczących wniosku o zwrot podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że strona skarżąca zwróciła się z wnioskiem o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2005 r. Pismem z dnia 27 grudnia 2006 r. organ podatkowy wezwał spółkę do uzupełnienia wniosku o oryginał tłumaczenia przysięgłego treści zaświadczenia (ze szczególnym uwzględnieniem rodzaju prowadzonej działalności), sporządzonego przez tłumacza przysięgłego, wskazującego, iż podmiot uprawniony jest podatnikiem podatku od towarów i usług lub podatku o podobnym charakterze zarejestrowanym w kraju siedziby. W treści pisma organ podatkowy pouczył stronę, iż zgodnie z art. 169 § 1 ord. pod. nieuzupełnienie braków formalnych w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Ponadto w pouczeniu zawarł informację o możliwości przywrócenia terminu przez organ podatkowy na wniosek zainteresowanego, w razie uchybienia tego terminu, jeżeli zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 162 § 1 ord. pod.). Wezwanie to zostało stronie doręczone w dniu 12 lutego2007 r. Dnia 27 marca 2007r nadano w urzędzie pocztowym wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku VAT. Do wniosku załączono tłumaczenie przysięgłe treści zaświadczenia (wykonane w dniu 8 marca 2007 r.). Wyjaśniając przyczyny uchybienia terminu strona wskazała, iż w wyznaczonym terminie nie była w stanie przezwyciężyć okoliczności faktycznych, takich jak: nieznajomość języka polskiego, brak przedstawicielstwa w Polsce, konieczność zlecenia zaświadczenia tłumaczowi przysięgłemu, konieczność konsultacji z doradcami w W. W celu wyjaśnienia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzyganej sprawy tj. przebiegu podjętych przez stronę czynności, zmierzających do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot VAT, organ podatkowy pierwszej instancji wezwał spółkę do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Pełnomocnik spółki złożył stosowne wyjaśnienia. Postanowieniem z dnia [...] października 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku ze względu na niespełnienie przesłanek zawartych w art. 162 § 1 i § 2 ord. pod. Organ stwierdził, iż przytoczona przez stronę argumentacja nie uwiarygodniła staranności w dochowaniu czynności procesowej. Świadczy o tym w szczególności zwłoka w dostarczeniu dokumentu wskazanego w wezwaniu do organu podatkowego. Tłumaczenie przysięgłe zaświadczenia zostało wykonane w dniu 8 marca 2007 r., zaś dopiero 19 dni od daty sporządzenia tłumaczenia tj. 27 marca 2007 r. dokument wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zostały nadane w polskiej placówce pocztowej. W uzasadnieniu zażalenia strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 162 § 1 i art. 125 ord. pod. Wyjaśniła, że uzyskanie żądanego zaświadczenia wiązało się z koniecznością zlecenia tłumaczowi przysięgłemu sporządzenia właściwego dokumentu, wobec czego, strona niezwłocznie zwróciła się z prośbą do swojego doradcy podatkowego w W. o zorganizowanie tłumaczenia. Tłumacz przysięgły w trybie pilnym dokonał tłumaczenia zaświadczenia i w dniu 8 marca 2007 r. D. Sp. z o.o. odebrał oryginał tłumaczenia przysięgłego. W tym samym dniu spółka wszczęła wewnętrzną procedurę w celu ustanowienia pracowników D. Sp. z o.o. pełnomocnikami strony w zakresie kwestii związanych ze zwrotem podatku od towarów i usług. Tego samego dnia podpisała również pełnomocnictwo, na które musiała jednak uzyskać zgodę spółki – matki w S. Po otrzymaniu zgody w dniu 27 marca 2007 r., D. Sp. z o.o. nadał w polskiej placówce pocztowej wniosek o przywrócenie terminu, który wpłynął do Naczelnika Urzędu Skarbowej w dniu 2 kwietnia 2007 r. W opinii strony skarżącej uzupełnienie braku przy dołożeniu wszelkich starań, nie było możliwe w wymaganym 7-dniowym terminie. W uzasadnieniu postanowienia organ drugiej instancji wyjaśnił, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 162 ord. pod., skutkujące przywróceniem terminu do uzupełnienia braków. Zdaniem organu przytoczona przez spółkę argumentacja nie uwiarygodniła staranności w dochowaniu czynności procesowej. Świadczy o tym m.in. 19-dniowa zwłoka w dostarczeniu dokumentu wskazanego w wezwaniu organu podatkowego. W dniu 8 marca 2007 r. strona była w posiadaniu zaświadczenia sporządzonego przez tłumacza przysięgłego, zaś dopiero 27 marca 2007 r. dokument ten wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia stosownych uzupełnień został przekazany do organu podatkowego. Zatem w ciągu 7 dni od dnia 8 marca 2007 r., kiedy to weszła w posiadanie żądanego dokumentu tłumaczenia przysięgłego, obowiązana była złożyć stosowny wniosek o przywrócenie terminu, a informacje o terminach określonych art. 169 i 162 ord. pod. zawarte były w wezwaniach z dniach 27 grudnia 2007 i 1 czerwca 2007 r. Strona nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów potwierdzających fakt, uzyskania zatwierdzenia pełnomocnictwa przez spółkę matkę w S. w terminach sugerowanych przez stronę. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego strona skarżąca zarzuciła organowi drugiej instancji naruszenie art. 162 § 1, art. 125 § 1, 121 § 1 oraz art. 122 ord. pod. Strona nie zgodziła się ze stwierdzeniem Dyrektora Izby Skarbowej, że zobowiązana była do dostarczenia oryginału tłumaczenia przysięgłego zaświadczenia potwierdzającego, że spółka jest podatnikiem podatku od wartości dodanej zarejestrowanym w kraju siedziby, w przeciągu 7 dni od dnia 8 marca 2007 r. Strona przyznała, że w dniu 8 marca 2007 r. spółka podpisała pełnomocnictwo dla pracowników D. Sp. z o.o., jednakże sam fakt podpisania tego pełnomocnictwa nie umocował pracowników D. Sp. z o.o. należycie do reprezentowania spółki. Dla ważności bowiem umocowania pracowników D. Sp. z o.o. potrzebna była zgoda udzielona przez spółkę matkę z grupy, mającą siedzibę w S. Wymóg taki wynika z tzw. "Sarbanes-Oxley Act of 2002" - aktu a. przewidującego ograniczoną możliwość świadczenia profesjonalnych usług doradczych i audytorskich przez spółki należące do tej samej grupy na rzecz jednego podmiotu notowanego na giełdzie a. oraz spółek od tego podmiotu zależnych (szczególnie spółek-córek). Brak takiej zgody powoduje takie same skutki, jak pełnomocnictwo udzielone przez osobę nieupoważnioną do reprezentowania. Skarżąca podniosła, iż w przedmiotowej sytuacji nie była zobowiązana do wyboru innego pełnomocnika. Podkreśliła, iż udzieliła pełnomocnictwa pracownikom spółki, która należy do jej grupy w Polsce, do której ma zaufanie, wynikające z długotrwałej współpracy. W przedmiotowej sprawie konieczność kontaktowania się z podmiotem w S. znacznie wydłużyło proces uzyskania akceptacji pełnomocnictwa. Strona zaakcentowała także, iż stosownie do przepisu art. 162 § 1 ord. pod. strona ma obowiązek uprawdopodobnić, a nie udowodnić brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie spółki przedstawione przez nią wyjaśnienia w sposób wystarczający uprawdopodobniają brak winy w uchybieniu terminu. Do skargi załączona została korespondencja, w tym e-meil z dnia 27 marca 2007r., z którego wynika, iż D. sp. z o.o. może reprezentować skarżącą. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznanej sprawie Sąd ocenił zgodność z prawem postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o zwrot podatku od towarów i usług. Zgodnie z art. 162 § 1 ord. pod. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin – art. 162 § 2 ord. pod. Przewidziany w powołanym wyżej artykule warunek braku zawinienia w uchybieniu terminu, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu należy oceniać każdorazowo z uwzględnieniem okoliczności i specyfiki konkretnej sprawy. Przykładanie jednakowych standardów winy podatnika polskiego oraz podatnika mającego siedzibę w innym Państwie Członkowskim, przy ocenie uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku VAT, może mieć w określonych wypadkach w stosunku do tego drugiego charakter dyskryminacyjny i naruszać jego prawa procesowe. Zdaniem Sądu taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. Orzekające w sprawie organy, dostrzegając specyfikę niniejszej sprawy wynikającą z faktu, iż skarżąca jest podmiotem zagranicznym, wzięły pod uwagę podnoszone przez stronę okoliczności, iż natychmiastową reakcję na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku uniemożliwił spółce brak znajomości języka polskiego, a także konieczność zorganizowania tłumaczenia przysięgłego zaświadczenia. Uwzględniając argumentację spółki tym zakresie, organy przyjęły, iż przeszkoda w uchybieniu terminu ustała w dniu sporządzenia przez tłumacza przysięgłego zaświadczenia, to jest w dniu 8 marca 2007r. Siedmiodniowy termin do wniesienia podania o przywrócenie terminu rozpoczął zatem swój bieg w dniu 9 marca 2007r., a upłynął z dniem 15 marca 2007r. Podkreślić należy, iż każdym przypadku, gdy przedmiotem badania jest kwestia braku winy w uchybieniu terminu, niewątpliwie pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw, z drugiej zaś, aby pochopnie nie doprowadzić do nieuzasadnionego przywracania terminu. Na gruncie rozpoznawanej sprawy w pełni aktualne pozostają poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i literaturze przedmiotu, iż kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Skarżąca jako okoliczność braku winy w uchybieniu terminu, w okresie między odbiorem tłumaczenia przysięgłego zaświadczenia (8 marca 2007r), a dniem jego nadania w placówce pocztowej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu (27 marca 2007r.) wskazała konieczność dopełnienia procedury wewnętrznej związanej z zatwierdzeniem przez spółkę - matkę z siedzibą w S. ustanowionych przez spółkę pełnomocników, będących pracownikami D. sp. z o.o. W tym zakresie skarżąca wyjaśniła, iż D. jest dla niej podmiotem kategorii "SEC Restricted", co skutkuje ograniczoną możliwością świadczenia przez tę spółkę profesjonalnych usług doradczych i audytorskich – stąd wymóg uzyskania akceptacji ustanowionych pełnomocników przez spółkę - matkę. Zgodzić należy się ze spółką, iż wybór pełnomocnika jest suwerenną decyzją spółki, jednak to spółkę obciążają konsekwencje dokonanego wyboru. Skarżąca wyjaśniała, iż D. jest spółką z jej grupy w Polsce, do spółki tej skarżąca miała zaufanie wynikające z długotrwałej współpracy, spółce tej skarżąca powierzyła sprawę tłumaczenia zaświadczenia. Okoliczności te wskazują, iż skarżąca była zdecydowana co do wyboru pełnomocnika. Skarżąca miała także świadomość obowiązujących w grupie - jak sama podkreśliła - długotrwałych procedur, wymagających uzyskania potwierdzenia od spółki - matki zgody na ustanowienie pełnomocnikami pracowników D.. Mogła i powinna była przewidzieć, iż konieczność kontaktowania się z podmiotem w S. znacznie wydłuży proces uzyskania akceptacji pełnomocnictw, a tym samym termin do uzupełnienia braków. Nie jest więc zrozumiałe, dlaczego procedurę ustanawiania pełnomocników wszczęła dopiero w dniu 8 marca 2007r., to jest w dniu sporządzenia tłumaczenia zaświadczenia przez tłumacza przysięgłego. Od strony można i należy oczekiwać należytej staranności w prowadzeniu swych spraw. W omawianej sytuacji w ocenie Sądu nie można stwierdzić, iż spółka podejmując dopiero w dniu 8 marca 2007r czynności mające na celu skuteczne ustanowienie pełnomocników do czynności związanych z uzyskaniem zwrotu podatku VAT, uczyniła zadość wymaganiom staranności i ostrożności w prowadzeniu swych spraw. Rację mają organy twierdząc, iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Za nietrafny uznać należy zatem zarzut naruszenia art.162 § 1 ord. pod., a także art. 121 § 1 oraz 122 ord. pod. Organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, w ramach którego spółka pismem z dnia 28 czerwca 2007r. wypowiedziała się co do okoliczności związanych z uchybieniem terminu. Rację należy przyznać spółce, iż w myśl art.162 § 1 ord. pod. przywrócenie terminu opiera się na uprawdopodobnieniu, a nie udowodnieniu braku winy w jego uchybieniu. Przepis ten nie wymaga udowodnienia istnienia faktu. Stąd też nie mogą mieć tu zastosowania zasady dotyczące dowodów. Podzielić należy także zarzut naruszenia art. 125 § 1 ord. pod., zgodnie z którym organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko. W rozpoznawanej prawie - jak trafnie skarżąca wskazała - od momentu złożenia do urzędu wniosku o przywrócenie terminu do czasu wydania postanowienia przez organ pierwszej instancji w tej sprawie minęło pół roku. Zdaniem Sądu okoliczności te pozostają jednak bez wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.