III SA/Wa 614/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie postępowania egzekucyjnego oddala skargę Z akt sprawy wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku "V. " Sp. z o. o., z siedzibą w S. z wniosku Okręgowego Urzędu Miar w K. Organ egzekucyjny, zawiadomieniem z dnia 16 sierpnia 2007 r., dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego dłużnikowi zajętej wierzytelności doręczono za potwierdzeniem odbioru w dniu 20 sierpnia 2007 r., zaś zobowiązanemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 17 sierpnia 2007 r. Pismem z dnia 21 sierpnia 2007 r. spółka wniosła zarzut błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. dalej jako "u.p.e.a."). Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. pismem z dnia [...] sierpnia 2007 r. zwrócił się do wierzyciela - Okręgowego Urzędu Miar w K. o wyrażenie w formie postanowienia stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. Dyrektor Okręgowego Urzędu Miar w piśmie z dnia 3 września 2007 r. stwierdził, iż zarzut spółki w przedmiocie błędu co do osoby zobowiązanego jest bezpodstawny, gdyż zmianie uległa nazwa spółki z M. Sp. z o.o. na V. Sp. z o.o. Organ egzekucyjny w piśmie skierowanym do wierzyciela z dnia [...] września 2007r. wyjaśnił, iż odpowiedź wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu winna być udzielona w formie postanowienia. W odpowiedzi wierzyciel w pismach z dnia 25 września, 2007r., 18 października 2007 r. i z dnia 8 listopada 2007 r. nie zgodził się z poglądem organu egzekucyjnego, uznając, iż prawidłową formą, w jakiej w niniejszej sprawie wierzyciel winien odnieść się do zgłoszonego zarzutu jest forma zwykłego pisma, a nie postanowienia. Postanowieniem z dnia [...]listopada 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. mając na względzie stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów, wyrażone w piśmie z dnia 3 września 2007 r. uznał zarzut błędu co do osoby zobowiązanego za nieuzasadniony. Zobowiązany złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, stwierdzając, iż nie podziela racji, którymi kierował się organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu, gdyż o związaniu organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w przedmiocie oceny zarzutu z art. 33 pkt 4 u.p.e.a. można mówić w sytuacji, gdy wierzyciel wyrazi stanowisko w formie postanowienia. Zdaniem spółki oparcie rozstrzygnięcia o pismo z dnia 3 września 2007 r. nie wywołuje skutku w postaci związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...]stycznia 2008 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu pierwszej instancji. W wydanym postanowieniu uznał, iż pismo Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar z dnia [...]września 2007 r., uzupełnione pismami z dnia 24 września 2007 r. oraz z dnia 18 października 2007 r. i z dnia 8 listopada 2007 r. skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w sprawie stanowiska wierzyciela nie wyczerpuje formuły postanowienia w rozumieniu przepisów art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej jako "kpa"). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie Dyrektor Okręgowego Urzędu Miar podniósł, że Dyrektor Izby Skarbowej podzielając stanowisko zobowiązanego przyjął, iż wypowiedź wierzyciela o której mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a. winna być wyrażona w formie postanowienia. Zdaniem strony skarżącej nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu ponieważ. Przepis art. 34 § 1 u.p.e.a. nie używa pojęcia "postanowienia". Jedynie w art. 34 § 1a u.p.e.a. nakazuje wierzycielowi w przypadkach w tym przepisie wymienionych ustosunkować się do zarzutów dłużnika w formie postanowienia. W opinii Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w sprawie będącej przedmiotem postępowania nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w przepisie art. 34 § 1a u.p.e.a. Brak jest podstaw do przyjęcia, że stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutu dłużnika winno zostać wyrażone w formie postanowienia. Ponadto strona skarżąca podniosła, iż przepis art. 34 § 4 u.p.e.a. dotyczy wyłącznie postanowienia, jakie powinno zostać wydane w przypadku stanu faktycznego sprecyzowanego w przepisie art. 34 § 1a u.p.e.a. i nie jest samodzielną podstawą do nakazania wierzycielowi wydania postanowienia zawierającego jego stanowisko co do zarzutów dłużnika. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 u.p.e.a. są środkiem prawnym ochrony zobowiązanego przed naruszeniem podstawowych zasad postępowania, jak również przed niedopuszczalną egzekucją. Z konstrukcji prawnej przepisów normujących postępowanie w sprawie zarzutów wynika, iż na skutek ich zgłoszenia w postępowaniu egzekucyjnym dochodzi do wydania rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym. Tego rodzaju rozstrzygnięcia nie mogą być wydawane przez organ egzekucyjny, gdyż organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, o czym stanowi art. 29 u.p.e.a. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do przymusowego wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Stosownie do regulacji zawartej w art. 34 u.p.e.a., wniesienie przez zobowiązanego zarzutu kreuje dla organu egzekucyjnego obowiązek zwrócenia się do wierzyciela o zajęcie merytorycznego stanowiska co do zgłoszonych zarzutów. Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 ust. 1 -7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zdaniem składu orzekającego przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie pozostawiają wątpliwości co do tego, iż wypowiedzi wierzyciela odnośnie zgłoszonych zarzutów ustawodawca nadał sformalizowaną formę postanowienia. W pierwszej kolejności wskazać należy na unormowanie zawarte w art. 17 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny i wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa, lub kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Przepis ten wprowadza zatem zasadę, zgodnie z którą dla rozstrzygnięć i innych oświadczeń woli organu egzekucyjnego i wierzyciela właściwa jest forma postanowienia. Zasada ta pozostaje aktualna także na gruncie regulacji dotyczącej postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. Wniosku tego nie zmienia podnoszona przez stronę okoliczność, iż w § 1 art. 34 u.p.e.a. ustawodawca nie używa pojęcia "postanowienie", stanowiąc jedynie o wypowiedzi wierzyciela odnośnie zgłoszonych zarzutów. Kwestie tę jednoznacznie rozstrzyga § 2 omawianego przepisu, stanowiąc, iż na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. Nie ma racji skarżący twierdząc, iż przepis ten odnosi się jedynie do § 1a, który określa przesłanki wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Gdyby bowiem racjonalny ustawodawca formę postanowienia chciał zarezerwować wyłącznie do rozstrzygnięcia o niedopuszczalności zarzutu, w § 2 zamiast "postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela" znalazłby się zapis o "postanowieniu o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu". Także analiza kolejnych jednostek redakcyjnych omawianego artykułu nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż dla wypowiedzi wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów wymagana jest forma postanowienia. Z§4 art. 34 u.p.e.a. wynika, iż organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Jeżeli natomiast wierzyciel nie wyrazi stanowiska w terminie 14 dni od powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, do czasu wydania postanowienia o którym mowa w §4 (czyli postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, lub postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów). Nie ulega wątpliwości, iż treść przepisów winna być związana z ich sensem i celem. Samo bowiem sformułowanie przepisów dokonywane jest z punktu widzenia celów, jakie mają realizować. Instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym służy ochronie praw zobowiązanego. Aby ochrona ta nie była iluzoryczna, pozbawiona normatywnego znaczenia, ustawodawca wypowiedzi wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów nadał sformalizowaną formę prawną. Takie rozwiązanie stwarza możliwość kontroli instancyjnej, a następnie sądowoadministracyjnej postanowienia wierzyciela, a w konsekwencji stanowi gwarancję rzetelnego rozstrzygnięcia wątpliwości co do dopuszczalności prowadzenia w danej sprawie egzekucji administracyjnej. Trafnie zatem Dyrektor Izby Skarbowej ocenił, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego S. jako organu egzekucyjnego wydane zostało przedwcześnie, tj. przed wydaniem przez wierzyciela postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów, co w konsekwencji skutkować musiało jego uchyleniem. W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.