III SA/Wa 62/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, wrzesień, listopad, grudzień 2009 r. oraz luty 2010 r. postanawia: 1) przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie W.Z. (dalej: Skarżący), wnioskiem zawartym w skardze do Sądu, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ nie uzyskuje żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu rodziny. Uiszczenie opłaty od skargi jest ogromnym wydatkiem. Wezwaniem z 18 lutego 2015 r., referendarz sądowy wezwał Skarżącego o nadesłanie dodatkowych informacji o jego stanie majątkowym: wskazane zestawienia dochodów i wydatków, nadesłania deklaracji podatkowych, oznaczenia wszystkich źródeł utrzymania, itp. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przekazanie informacji o jego sytuacji życiowej, Skarżący przesłał pismo z 9.03.2015 r. Wskazał że po utracie zatrudnienia żona wystąpiła o rozwód i wyprowadziła się. Obecnie samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie prowadzi działalności gospodarczej, nie wystawia faktur VAT. Wskazał, iż jest prezesem spółki z o.o. A. , która z uwagi na przedłużające się prace legislacyjne, nie prowadzi obecnie działalności. Podkreślił, że w 2010 r. został odwołany z funkcji prezesa sp. z o.o., którą jego następcy doprowadzili do problemów finansowych. Wyjaśnił, iż utrzymuje się dzięki pomocy znajomych i rodziny oraz uzyskuje z ZAIKS tytułem praw autorskich ok. 960 zł rocznie. Ponadto w ramach pomocy otrzymał od syna i znajomych, w ciągu ostatnich sześciu miesięcy, kwotę około 5.500 zł. Przedstawił zestawienie miesięcznych zobowiązań (z tytułu czynszu, energii elektrycznej, gazu) określając je na kwotę 1000 zł. Wskazał na zobowiązania kredytowe, których nie reguluje w kwotach: 265.000 zł ([...] ) i 18.000 zł ([...] ) oraz zobowiązania firmy V. sp. z o.o., które go obciążają w wysokości 1.000.000 zł (kredyt firmowy w [...] ). Nadmienił również zobowiązania wobec organów podatkowych dotyczące podatku VAT firmy V. sp z o.o. Wymieniając posiadany stan majątkowy wskazał na nieruchomość rolną (0,38 ha) i dom letniskowy (pow. 125m²), zajęte przez bank [...] . Do pisma Skarżący załączył wydruk z fotografii stanu rachunku [...] , PIT-37 za 2013 r. Postanowieniem z 18 marca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z 2 kwietnia 2015 r., Skarżący złożył sprzeciw (nazwany "zażaleniem") od ww. postanowienia referendarza sądowego, zarzucając między innymi błąd w ustaleniach faktycznych, twierdząc, iż wykazał całość źródeł utrzymania i pełne jego zestawienie. Skarżący ponowił argumentację o swojej sytuacji finansowej i życiowej. Wyjaśnił również kwestie wpłat od syna i znajomego – M. I. , który udzielił mu pożyczki w kwocie 2.000 zł oraz od W.D. (pośrednictwo w zakupie żarówek ledowych). Ponadto wskazał, iż nie posiada środków na bieżące regulowanie zobowiązań kredytowych ani innych opłat. Reasumując stwierdził, iż jego sytuacja finansowa jest skrajnie zła. Uzyskuje pomoc od syna i córki oraz znajomych. Uzyskiwane dochody są niższe niż kwota należności, które powinien regulować. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym, który Skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z nadesłanych dokumentów pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od wpisu od skargi. Wskazać trzeba, że Skarżący jest osobą uzyskującą niewielkie roczne wynagrodzenie w wysokości około 960 zł. Utrzymuje się z pomocy syna i córki. Z przedstawionego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika PIT-37 wynika, że w 2013 r. osiągnął przychód w wysokości 4.680 zł, dochód natomiast wyniósł 3.744 zł. Skarżący nie prowadzi faktycznie działalności gospodarczej i - jak oświadczył - otrzymywane środki w całości przeznacza na pokrycie kosztów utrzymania siebie. W ocenie Sądu, Skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, poniesienie przez Skarżącego wydatku rzędu 500 zł będzie stanowiło uszczerbek w utrzymaniu koniecznym. Zasadnym było zatem przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.