III SA/Wa 62/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, wrzesień, listopad, grudzień 2009 r. oraz luty 2010 r. postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący W.Z. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, iż od 5 lat nie pracuje i nie osiąga dochodu, mieszka u przyjaciół, żyje dzięki pomocy rodziny i przyjaciół. Dodał, iż z uwagi na brak konta bankowego nie może udowodnić wysokości tej pomocy. Skarżący powołał się także na zły stan zdrowia. Do majątku zaliczył zajętą przez komornika działkę rekreacyjną oraz dom letni. Podał, iż utrzymuje się z wypłat z [...] w wysokości 35 zł miesięcznie. Wśród zobowiązań i wydatków wymienił zadłużenie u siostry i syna na kwotę 5.000 zł, koszty leczenia (400 zł), leki (200 zł). Wyjaśnił, że z tytułu zamieszkiwania u przyjaciół i znajomych nie ponosi żadnych kosztów, tj. nie płaci czynszu, rachunków, zaś pożyczki są udzielane Skarżącemu bezpośrednio na bieżące potrzeby. Wskazał, iż nie posiada aktualnie rachunku bankowego. Poinformował, że wynagrodzenie pełnomocnika objęte jest tajemnicą adwokacką. Skarżący przedstawił zeznanie podatkowe, wydruki z księgi wieczystej, zawiadomienie o wszczęciu egzekucji. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 19 lutego 2016 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 22 marca 2016 r. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, iż sytuacja skarżącego nie uległa poprawie, a wręcz przeciwnie jego zadłużenia wzrasta bowiem od zadłużenia naliczane są odsetki. Obecnie sytuacja majątkowa skarżącego jest do tego stopnia niekorzystna, iż w celu zabezpieczenia w stopniu minimalnym środków przeznaczonych na codzienną egzystencję zmuszony był on do zamknięcia posiadanego rachunku bankowego. Ponadto zadłużenie skarżącego doprowadziło obecnie do licytacji przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. nieruchomości położonej w P. stanowiącej własność Skarżącego i jego żony I. Z. . Skarżący podniósł, iż fakt toczącej się egzekucji z nieruchomości położonej w P. stoi w sprzeczności z ustaleniami referendarza sądowego, że skarżący ma gdzie mieszkać, a zatem niewiarygodne są jego wyjaśnienia, że mieszka u przyjaciół i korzysta z ich pomocy. Skarżący w dalszym ciągu korzysta z pomocy przyjaciół i rodziny bez której nie byłby w stanie samodzielnie się utrzymać. O korzystaniu z tej pomocy świadczą znajdujące się już w aktach wyciągu z rachunku bankowego skarżącego, w czasie gdy taki rachunek jeszcze posiadał, ukazujące wpłaty od syna L.Z. i znajomych M.I. oraz W. D. , Jedynym stałym dochodem skarżącego pozostają wpłaty z [...] w wysokości 35 złotych miesięcznie, które nie pozwalają pokryć zobowiązań w postaci zadłużenia u rodziny na kwotę 5.000 złotych i kosztów leczenia i leków w wysokości 600 złotych miesięcznie. W ocenie Skarżącego niezasadnie również w postanowieniu referendarza wskazano, że skarżący musi posiadać dodatkowe dochody skoro korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Sam fakt, że jest on reprezentowany przez adwokata nie oznacza automatycznie, że ponosi koszty z tym związane. że nie wskazał on w swoim oświadczeniu, iż ponosi koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika. Do sprzeciwu załączył protokół licytacji nieruchomości ułamkowej z dnia [...] marca 2016 roku. W skardze kasacyjnej złożonej od wydanego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 62/15 Skarżący podtrzymał wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 19 lutego 2016 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 2 ustawy ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r. poz. 658) do postępowań w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy zainicjowanych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. stosuje się przepis art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej powołaną ustawą Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast - w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd zauważa, że zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić najmniejszych nawet należności związanych z toczącym się postępowaniem. Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym , tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania kosztami sądowymi, które Skarżący musi ponieść, jest opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z nadesłanych dokumentów pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazać trzeba, że Skarżący jest osobą uzyskującą niewielkie dochody z tytułu wypłat z [...] w wysokości 35 zł miesięcznie. Utrzymuje się z pomocy syna i córki. Wśród zobowiązań i wydatków wymienił zadłużenie u siostry i syna na kwotę 5.000 zł, koszty leczenia (400 zł), leki (200 zł). Wyjaśnił, że z tytułu zamieszkiwania u przyjaciół i znajomych nie ponosi żadnych kosztów, tj. nie płaci czynszu, rachunków, zaś pożyczki są udzielane Skarżącemu bezpośrednio na bieżące potrzeby. Wskazał, iż nie posiada aktualnie rachunku bankowego. Z przedstawionego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika PIT-37 wynika, że w 2014 r. osiągnął przychód w wysokości 495 zł, dochód natomiast wyniósł 247.50 zł. Ponadto Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w P. w związku z zadłużeniem Skarżącego przeprowadził licytację nieruchomości stanowiącej własność Skarżącego i jego byłej żony. W ocenie Sądu, Skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. W związku z powyższym poniesienie przez Skarżącego wydatku rzędu 350 zł będzie stanowiło uszczerbek w utrzymaniu koniecznym. Zasadnym było zatem przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.