III SA/Wa 633/13
WyrokWSA w Warszawie2013-06-20
Skład orzekający: Maciej Kurasz, Barbara Kołodziejczak-Osetek, Dariusz Zalewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracownik organu jednoosobowego, który brał udział w wydaniu decyzji w pierwszej instancji, powinien zostać wyłączony od udziału w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przez ten sam organ na podstawie art. 221 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pracownik organu jednoosobowego, który brał udział w wydaniu decyzji w pierwszej instancji, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przez ten sam organ na podstawie art. 221 Ordynacji podatkowej. Naruszenie tej zasady stanowi podstawę do wznowienia postępowania, a w konsekwencji do uchylenia decyzji odmawiającej wznowienia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wznowienia postępowania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za styczeń 2005 r. Skarżąca spółka wniosła o wznowienie postępowania powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący niezgodności z Konstytucją przepisu Ordynacji podatkowej. Organ odmówił wznowienia, wskazując na formalną przeszkodę w postaci toczącego się postępowania kasacyjnego przed NSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu, uznając, że doszło do naruszenia przepisów o wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz B. sp. z o.o. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), sędzia WSA Dariusz Zalewski, Protokolant referent stażysta Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją wydaną w zakresie podatku od towarów i usług za styczeń 2005 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz B. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z [...] października 2012 r. odmówił Skarżącej (Strona) - B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] września 2011 r. wydanej w zakresie podatku od towarów i usług za stycznia 2005 r.
W uzasadneiniu wskazał, że decyzją z [...] grudnia 2010 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. określił Skarżącej kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za listopad 2005 r. Od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] września 2011 r. utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Na decyzję Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 15 czerwca 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 3111/11 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Od ww. wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł skargę kasacyjną.
Organ wskazał, że 27 sierpnia 2012 r. wpłynął wniosek Strony o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] września 2011 r. Swoje żądanie Strona umotywowała wystąpieniem przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), dalej “O.p.", zgodnie z którą w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny (P 30/11).
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca podniosła, że w sprawie Strona wskazała na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, jako na przyczynę wznowienia oraz bez wątpienia zachowała termin do złożenia wniosku. Nie można zatem uznać za zasadne twierdzenia organu, jakoby nie zaistniały przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z [...] grudnia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że jeżeli czynności ustalające dopuszczalność wznowienia postępowania przyniosą wynik pozytywny organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. W razie wyniku negatywnego - organ ten odmawia wznowienia postępowania (w formie decyzji). Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania może nastąpić wyłącznie w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności wznowienia postępowania.
Wskazał, że istotą sporu w sprawie jest zatem rozstrzygnięcie, czy w sytuacji, gdy dana decyzja ostateczna poddana została kontroli sądowo-administracyjnej, prawnie dopuszczalna jest jej równoległa ocena w trybie nadzwyczajnego postępowania podatkowego.
Organ podkreślił, że już pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368, ze zm.), dalej “ustawa o NSA", powszechnie przyjmowano, że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego nie jest dopuszczalne wszczęcie przez organ administracji publicznej w tej samej sprawie postępowymi a w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji, a także postępowania o wznowienie postępowania. Tezę tę co do zasady potwierdza najnowsze orzecznictwo sądowo-administracyjne.
Odnosząc się do argumentacji Pełnomocnika Strony, Dyrektor Izby Skarbowej w W. zauważył, iż w Ordynacji podatkowej, a także przepisach prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi nie została wprawdzie zawarta żadna norma prawna wprost odnosząca się do omawianego zagadnienia. Nie oznacza to jednak, że a contrario do postanowień tego przepisu należałoby przyjąć, że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego jest dopuszczalne wszczęcie postępowania administracyjnego. Uprawnienia organu administracji publicznej, po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego zostały, w art. 54 § 3 prawa o postępowaniu przed sądami administarcyjnymi, ograniczone do uwzględnienia skargi w całości do dnia rozpoczęcia sprawy. Kompetencja organu do weryfikacji decyzji w trybie autokontroli jest jedynym wyjątkiem od zakazu badania przez organ sprawy po wniesieniu skargi.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, jeżeli sąd administracyjny stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Z kolei sąd administracyjny, jak stanowi o tym art. 134 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest związany granicami skargi.
Rozpoznając skargę, niezależnie od jej zarzutów, sąd administracyjny bada istnienie podstaw wznowienia postępowania i w razie ich stwierdzenia jest uprawniony do uchylenia decyzji. Takie same uprawnienia posiada organ administracyjny w sprawie o wznowienie postępowania.
Przyjmując niedopuszczalność dwutorowości postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w stosunku do ostatecznych decyzji i postanowień organ uznał, że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wykluczona jest możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego
Dyrektor Izby Skarbowej w W. zauważył, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. akt P 30/11 na który powołuje się Skarżąca ogłoszony został 24 lipca 2012 r. w Dzienniku Ustaw (Dz. U poz. 848), a więc wszedł w życie (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji) oznacza to, że wszystkie organy władzy publicznej, w tym również organy władzy sądownieczej, mają obowiązek przestrzegania tych orzeczeń.
Reasumując w sytuacji skutecznego wniesienia przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. skargi kasacyjnej od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, postępowanie sądowo-administracyjne jest nadal w toku. Zapadły w sprawie wyrok WSA w Warszawie z 15 czerwca 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 3111/11 nie ma przymiotu prawomocności, a zaskarżona decyzja jest nadal poddana pod ocenę sądu administracyjnego. W sprawie wystąpiła zatem formalna przeszkoda do wznowienia postępowania podatkowego, gdyż wszczęcie postępowania wznowieniowego doprowadziłoby do zbiegu dwóch postępowań: sądowo-administracyjnego (kasacyjnego) oraz podatkowego w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Wznowienie postępowania w rozpatrywanej sprawie jest zatem niedopuszczalne, dopóki w sprawie nie zapadł prawomocny wyrok.
W skardze na powyższą decyzje Sakrżąca wniosła o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarzonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 240 § 1 pkt 8 w zw. z art. 241 § 1 i 2 pkt 2 i art. 243 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz.U. 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), dalej “O.p." w zw. z art.. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzjami ostatecznymi, pomimo zaistnienia wszystkich przesłanek określonych w przepisach prawa, koniecznych do wznowienia postępowania, pomimo że Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie o niezgodności art. 70 § 6 pkt 1 O.p. z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej,
2. art. 243 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie i niewydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, pomimo braku istnienia przesłanek negatywnych uniemożliwiających wszczęcie postępowania wznowieniowego.
3. art. 120 O.p. w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez odmowę wszczęcia postępowania wznowieniowego pomimo braku przepisów prawa, które zakazywałyby wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy sprawa jest zawisła przed sądem administracyjnym.
W uzasadnieniu Skarżąca złożyła w terminie miesiąca od daty ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r. sygn. akt P 30/11. Zatem odmowa wszczęcia postępowania przez organy podatkowe, pomimo zaistnienia wszystkich przesłanek do wznowienia postępowania, w ocenie Pełnomocnika prowadzi do pozbawienia Strony jej ustawowego prawa do wznowienia postępowania. Po prawomocnym zakończeniu sprawy przed sadami administracyjnymi Strona nic będzie bowiem mogła już złożyć wniosku o wznowienie postępowania, z uwagi na upływ terminu określonego w art. 241 § 2 pkt 2 O.p.
W dalszej części skargi Skarżąca zauważył, iż w analizowanym stanie faktycznym wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez prawidłowo umocowanego pełnomocnika strony, żądanie dotyczyło postępowania zakończonego decyzjami ostatecznymi, została wskazana podstawa wznowienia (wyrok Trybunału Konstytucyjnego) oraz został zachowany termin do złożenia wniosku. W konsekwencji powyższego niezasadne jest stanowisko organu podatkowego jakoby nie zaistniały przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania.
Kontynuując Skarząca podkreśliła, że samo wszczęcie postępowania wznowieniowego nie zobowiązuje organu do merytorycznego prowadzenia sprawy, a tylko takie zachowanie organu prowadziłoby do równoległego badania sprawy w dwóch postępowaniach, a także do ingerencji organu administracji w sprawę zawisłą przed sądem administracyjnym
W analizowanym stanie faktycznym brak było podstawy prawnej dla odmowy wznowienia postępowania, zatem oczywistym jest. że zostały naruszone wskazane na wstępie przepisy Ordynacji podatkowej oraz Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł się również na innych powodach niż w niej wskazane. Działanie takie umożliwia art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 1270 ze zm.), dalej – "p.p.s.a.", stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.
Kontroli Sądu poddana została decyzja w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2011 r. wydaną w zakresie podatku od towarów i usług za listopad 2005 r.
Zaskarżona decyzja wydana została w trybie określonym w art. 221 O.p. Przepis ten stanowi, że w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, dyrektora izby skarbowej, dyrektora izby celnej lub przez samorządowe kolegium odwoławcze odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym.
Z uwagi na zastosowanie tego przepisu zarówno decyzję w pierwszej instancji, jak i decyzję w postępowaniu odwoławczym wydał ten sam organ podatkowy – Dyrektor Izby Skarbowej w W..
Z akt sprawy wynika, że decyzja z dnia [...] października 2012r. podpisana została przez działającego z upoważnienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. D. H. - wicedyrektora Izby Skarbowej w W..
Na egzemplarzu tej decyzji znajdującym się w aktach znajdują się ponadto podpisy kierownika [...] oddziału Podatku od Towarów i Usług A. P. i naczelnika wydziału B. S..
Natomiast zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r., podpisał, również działający z upoważnienia Dyrektora Izby Skarbowej w W., A. P. - wicedyrektor Izby Skarbowej w W..
Na egzemplarzu tej decyzji znajdującym się w aktach znajdują się ponadto podpisy: naczelnika wydziału B. S. kierownika Oddziału [...] Podatku od Towarów i Usług A. P. oraz wicedyrektora Izby Skarbowej w W. D. H..
Z powyższego wynika, że w wydaniu zaskarżonej decyzji uczestniczyły osoby, które brały udział w załatwieniu sprawy zakończonej wydaniem decyzji, od której Skarżąca wniosła odwołanie.
Innymi słowy, te same osoby uczestniczyły w wydaniu decyzji z dnia [...] października 2012 r., jak też brały udział w rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji.
Przede wszystkim nie ulega przy tym wątpliwości, że w wydaniu zaskarżonej decyzji uczestniczył wicedyrektor Izby Skarbowej w W. D. H., który z upoważnienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. wydał decyzję zaskarżoną odwołaniem.
W tej sytuacji rozważyć należało, czy pracownik wydający w pierwszej instancji decyzję z upoważnienia organu podatkowego – Dyrektora Izby Skarbowej, w toku postępowania wywołanego wniesieniem odwołania na tę decyzję, może zostać uznany za pracownika, o którym mowa w art. 130 § 1 pkt 6 O.p., to jest za pracownika podlegającego wyłączeniu od udziału w postępowaniu.
Przepis ten stanowi, że pracownik urzędu skarbowego, urzędu gminy (miasta), starostwa, urzędu marszałkowskiego, izby skarbowej, funkcjonariusz celny lub pracownik urzędu celnego, izby celnej, urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz członek samorządowego kolegium odwoławczego podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Istota wynikającego stąd problemu dotyczy zatem zasadności wyłączenia pracownika załatwiającego daną sprawę w pierwszej instancji od rozpoznania jej w postępowaniu odwoławczym przed organem jednoosobowym, w postępowaniu, w którym nie obowiązuje zasada dewolutywności.
Zagadnienie powyższe zostało rozstrzygnięte uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2013r. sygn. akt I GPS 2/12 (dostępna na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którą "Artykuł 130 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze zm.) ma zastosowanie do pracownika organu jednoosobowego w postępowaniu odwoławczym, o którym mowa w art. 221 tej ustawy".
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że instytucja wyłączenia pracownika – jak się przyjmuje – jest elementem sprawiedliwości proceduralnej, a więc jednej z zasad demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika ogólny wymóg, aby wszelkie postępowania prowadzone przez organy władzy publicznej w celu rozstrzygnięcia sporów indywidualnych odpowiadały standardom sprawiedliwości proceduralnej. Podkreślając znaczenie tej zasady Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz piśmiennictwa.
Przesłanka wyłączenia pracownika, określona w art. 130 § 1 pkt 6 O.p., wskazuje, iż niepożądaną jest sytuacja, gdy przy rozpatrywaniu sprawy - i to bez względu na to, czy chodzi o jej rozpoznanie w ramach dwóch instancji, czy też w ramach jednej instancji – zaangażowany w jej merytoryczne rozpoznanie w jej całokształcie jest pracownik, który brał już udział w wydaniu decyzji w poprzedniej fazie. Uczestniczyłby on nie tylko w dokonywaniu ponownej oceny materiału dowodowego, ale również miałby odnieść się do zarzutów stawianych poprzedniej decyzji przez stronę, w tym także zarzutów adresowanych ad personam do osoby np. najpierw prowadzącej postępowanie dowodowe, a następnie wydającej (podpisującej) decyzję. Jest oczywistym, że w tego rodzaju przypadkach może istnieć bardzo prawdopodobna obawa, że ze względu na tę bliskość pracownika do sprawy, wyrażone w uzasadnieniu poglądy, nie będzie on obiektywny przy ocenie podniesionych zarzutów. Byłby tu poza tym niejako "sędzią we własnej sprawie". Pod znakiem zapytania stałaby więc rzetelność i prawidłowość takiego procedowania, a kontrola byłaby iluzoryczna (tak R. Karczmarczyk, glosa do uchwały NSA z 22 lutego 2007r. sygn. akt II GPS 2/06, GSP Przeg. Orzecz. 2008, nr 1, s. 53). Podobnie podkreślał W. Dawidowicz, podnosząc, że "istotą specyficznego stosunku określonego pracownika do określonej sprawy jest jego osobiste zaangażowanie i zainteresowanie w określonym sposobie załatwienia sprawy, stąd rodzi się niebezpieczeństwo, że będzie on działał w sprawie stronniczo, a więc sprzecznie z zasadniczym celem postępowania, jakim jest rozstrzygnięcie sprawy w sposób obiektywny" (tak J.Borkowski, [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2000, s. 147).
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił wyrażany w orzecznictwie pogląd, że przesłanka "brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji", powodująca wyłączenie pracownika jednoosobowego organu podatkowego z postępowania wszczętego wniesieniem odwołania, o którym mowa w art. 221 Ordynacji podatkowej utożsamiana jest z określeniem "udział w załatwianiu sprawy". Ustawodawca nie posługuje się określeniem "wydał zaskarżoną decyzję", a określeniem szerszym, nawiązującym do procesu wydawania decyzji jako czynności rozciągniętej w czasie, obejmującej także jej przygotowanie i podejmowanie czynności procesowych, co niewątpliwie rozszerza istotę tego określenia. W wyroku z 15 grudnia 2008r. sygn. akt P 57/07 (OTK ZU-A 2008, nr 10, poz. 178) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż "przez określenie to należy rozumieć nie tylko wydanie (podpisanie) decyzji przez pracownika (...), lecz także podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Ograniczenie zakresu tego pojęcia tylko do formy wydania decyzji w znaczeniu prawnym wydaje się nieuzasadnione ze względu na szczególną właściwość postępowania administracyjnego, w którym – w odróżnieniu od postępowania sądowego – poszczególne czynności o różnej doniosłości procesowej mogą być wykonywane przez różne osoby, mogące mieć mniejszy lub większy wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie". Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że w pojęciu "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" chodzi o podejmowanie istotnych czynności procesowych, a nie tylko czynności technicznych, organizacyjnych, a więc nie tylko o wydanie decyzji w rozumieniu art. 210 § 1 pkt 2 i 8 O.p. Może się bowiem zdarzyć tak, że jeden upoważniony pracownik przeprowadzi w danej sprawie całe postępowanie dowodowe, a inny – także upoważniony pracownik – wyda decyzję. Może się tak stać z różnych powodów, choroby, przejścia na emeryturę, awansu itp. Zawężające rozumienie tej przesłanki przeczyłoby i niweczyło istotę oraz cele wyłączenia pracownika. Należy przy tym mieć na uwadze to, że istnienie przesłanek wyłączenia należy tylko uprawdopodobnić, ale charakter czynności polegających na braniu udziału w wydaniu decyzji należy wykazać, udowodnić. Niemniej jednak każde wydanie (podpisanie) decyzji przez upoważnionego pracownika w poprzedniej fazie załatwiania sprawy wyłączy go zawsze od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w sytuacji określonej w art. 221 O.p.
Jak już Sąd wskazał, z akt rozpoznanej sprawy wynika, że wicedyrektor Izby Skarbowej D. H. wydał (podpisał) decyzję z dnia [...] października 2012 r., co w świetle przytoczonych wyżej rozważań zawartych w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego powinno było skutkować wyłączeniem tej osoby od udziału w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 221 O.p. Okoliczność, że każdą z wydanych w sprawie decyzji popisała z upoważnienia Dyrektora Izby Skarbowej inna osoba, nie może być uznana za wystarczającą do odstąpienia od zastosowania art. 130 § 1 pkt 6 O.p.
Z akt sprawy wynika bowiem, że wicedyrektor Izby Skarbowej D. H., podobnie jak inne osoby, których podpisy widnieją na znajdujących się w aktach egzemplarzach obu wydanych w sprawie decyzji, uczestniczył w rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji.
Zważyć przy tym należało, że specyfika rozpoznanej sprawy przejawiała się w tym, że postępowanie dowodowe nie było prowadzone, a zatem przygotowanie rozstrzygnięcia w istocie wyczerpywało istotne czynności tego postępowania.
Przepis art. 240 § 1 pkt 3 O.p. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ podlegających wyłączeniu z mocy art. 130-132 tej ustawy.
Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny uchyla zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa dające podstawę do wznowienia postępowania.
W ocenie Składu orzekającego w niniejszej sprawie, z uwagi na wydanie decyzji w pierwszej instancji przez wicedyrektora Izby Skarbowej D. H., który nie został wyłączony następnie od udziału w rozpatrzeniu odwołania, a także uwzględniając okoliczność, że w przygotowaniu obu tych rozstrzygnięć uczestniczyły również inne te same osoby, uznać należy, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania podatkowego, tj. jest art. 130 § 1 pkt 6 w związku z art. 221 O.p., dającego podstawę do wznowienia postępowania.
Odwołanie Skarżącej należy rozpatrzyć ponownie, eliminując udział w tej fazie postępowania pracowników, którzy uczestniczyli w wydaniu decyzji z dnia [...] października 2012 r.
Jednocześnie Sąd nie podziela stanowiska organu podatkowego, iż w sprawie zachodzą przesłanki do odmowy wznowienia postępowania podatkowego. Należy podkreślić, iż Skarżąca jako przesłankę wznowienia wskazała na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, orzekającego o niezgodności z Konstytucją przepisu, który stanowił zdaniem Strony podstawę do wydania ostatecznej decyzji w sprawie a więc przesłankę określoną w art.240 § 1 pkt 8 O.p. Organ nie zbadał tej przesłanki tylko powołując się na formalne przeszkody wznowienia postępowania odmówił wznowienia. Ponadto zauważenia wymaga, czego również nie rozważył organ, iż wniosek o wznowienie postępowania na tej podstawie Strona mogła złożyć jedynie w terminie miesiąca od daty ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego (tj. od 24 lipca 2012 r.).
Jak zatem słusznie zauważono w uzasadnieniu zarzutów skargi odmowa wszczęcia postępowania, pomimo zaistnienia wszystkich przesłanek do wznowienia postępowania, w istocie prowadzi do pozbawienia Skarżącej jej ustawowego prawa do wznowienia postępowania. Po prawomocnym zakończeniu sprawy przed sądami administracyjnymi Spółka nie będzie mogła już złożyć wniosku o wznowienie postępowania, z uwagi na upływ terminu określonego w art. art. 241 § 2 pkt 2 O.p.
W ocenie Sądu, rację również ma Skarżąca podnosząc w skardze, iż samo wszczęcie postępowania wznowieniowego nie zobowiązuje organu do merytorycznego prowadzenia sprawy, a tylko takie zachowanie organu prowadziłoby do równoległego badania sprawy w dwóch postępowaniach, a także do ingerencji organu administracji w sprawę zawisłą przed sądem administracyjnym.
Zgodnie z przepisem art. 201 § 1 pkt. 2 O.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, jeśli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Skarżącej, że nieprawidłowe jest twierdzenie organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zawieszenia postępowania wznowieniowego. Prawidłowo Skarżąca wywiodła w skardze, że od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego będzie zależało dalsze działanie organu w sprawie wznowieniowej. Zatem niewątpliwie rozstrzygnięcie to będzie zagadnieniem wstępnym w niniejszej sprawie.
W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. Zakres, w jakim uchylona decyzja nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło