III SA/Wa 635/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Asesor WSA Jolanta Sokołowska (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...].02.2004r. nr [...] Minister Finansów, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17, art. 18 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia pełnomocnika A.L., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...].08.2003r. nr [...] w sprawie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. Z motywów postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytuły: opłaty skarbowej za 1999r. i 2001r., podatku od środków transportowych za 2001r., mandatu karnego kredytowego za 2001r. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec A. L. W dniu [...].06.2003r. zawiadomieniem nr [...][...]dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych - PIT 37 w Urzędzie Skarbowym w S., o czym zobowiązany został powiadomiony. Pismem z dnia [...].07.2003r. pełnomocnik A.L. wniósł do Izby Skarbowej w Ł. skargę na dokonaną czynność egzekucyjną w części dotyczącej realizacji tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu opłaty skarbowej. Zarzucił naruszenie art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymując, że egzekucję skierowano do osoby nie będącej zobowiązaną. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003r. Dyrektor Izby Skarbowej oddalił wniesioną skargę jako nieuzasadnioną. Stwierdził, że zarzut naruszenia art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie może podlegać ocenie w ramach skargi, o której mowa w art. 54 § 1 tej ustawy, lecz stanowi podstawę do wniesienia zarzutów właśnie w oparciu o art. 33. Uznał, iż dokonana czynność egzekucyjna jest zgodna z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś pismo pełnomocnika z dnia [...].07.2003r. wskazujące na błąd zobowiązanego powinno zostać rozpatrzone we właściwym trybie przez organ egzekucyjny. W zażaleniu pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 23 § 4 pkt 2 i § 6 w związku z art. 45 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ pomimo błędu co do osoby zobowiązanego nie odstąpiono od czynności egzekucyjnych oraz rażące naruszenie art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, przez co naruszono zaufanie do organów Państwa. Minister Finansów zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Zwrócił uwagę, że przedmiotem postępowania jest postanowienie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. W ramach tego środka zaskarżenia można wyłącznie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Nie można natomiast wnosić zarzutów materialnoprawnych, co wynika nie tylko z istoty skargi na czynności egzekucyjne, ale także z treści art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z tego względu w tym postępowaniu nie podlegają rozpatrzeniu zarzuty dotyczące błędu co do osoby zobowiązanego. Zauważył, że zarzut ten był przedmiotem rozpoznania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., który postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003r. nr [...] uznał wniesiony zarzut za nieuzasadniony. Poddając ocenie prawidłowość zastosowanego środka egzekucyjnego stwierdził, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa. Organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, o którym mowa w art. 1a pkt 12a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś procedura postępowania przy zastosowaniu tego środka egzekucyjnego była zgodna z postanowieniami art. 89 tej ustawy. Druk "Zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank" odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Zajęcie zostało podpisane przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego i doręczone za zwrotnym potwierdzeniem odbioru zobowiązanemu. Zarzut naruszenia art. 7 i 8 Kpa uznał za nieuzasadniony. Postępowanie egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania zaległości z tytułu opłaty skarbowej zostało wszczęte zgodnie z art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze pełnomocnik powtórzył zarzuty podniesione w zażaleniu. Jego zdaniem skierowanie egzekucji do osoby nie będącej zobowiązaną stanowi szczególnego rodzaju naruszenie art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwłaszcza gdy na skutek wniosku o wznowienie postępowania organ podatkowy podjął czynności zmierzające do wznowienia postępowania w przedmiocie określenia zobowiązania w opłacie skarbowej. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera zespół norm określających postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów postępowania, podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Omawiana ustawa zawiera gwarancje represyjne, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, albowiem ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. Przewidziana w art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego i egzekutora nie zastępuje instytucji zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 tej ustawy, a którego podstawą może być błąd co do osoby zobowiązanego. Określenie "czynności egzekucyjne", zawarte w art. 54 § 1 ustawy, oznacza czynności typu wykonawczego (R. Hauser, Z. Leoński: Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Warszawa 1995, s. 87). Skarga nie przysługuje w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego), albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (tamże, s. 88). Za niedopuszczalną należy uznać sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie egzekucyjnej i mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych (R. Sawuła: glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 1997r. sygn. I SA/Wr 1243/96, OSP 1998, nr 4, s. 206). Stwierdzić zatem należy, że skarżący nie może oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, jeśli przedmiotem skargi wniesionej w trybie art. 54 § 1 ustawy egzekucyjnej uczynił zarzut, o którym mowa w art. 33 pkt 4 tej ustawy, tj. błąd co do osoby zobowiązanego. Jak już powiedziano, omawiana ustawa przewiduje inny środek, w ramach którego zarzut ten może być rozpatrzony, a w związku z tym rozpatrzenie go na podstawie art. 54 § 1 oznaczałoby wręcz wadliwość takiego rozstrzygnięcia. Poza tym zarzut stawiany w obecnym postępowaniu był poddany ocenie w przewidzianym do jego rozpoznania trybie art. 33. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych - PIT 37 w Urzędzie Skarbowym w S., o czym zobowiązany został powiadomiony zgodnie z dyspozycją przepisu art. 89 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowany środek egzekucyjny jest jednym z przewidzianych w art. 1a pkt 12a tiret piąty tej ustawy, tj. egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych. Tak więc dokonana czynność egzekucyjna została przeprowadzona w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Z tych względów nie dopatrzono się naruszenia art. 23 § 4 pkt 2, który to przepis nakłada na organ sprawujący nadzór nad egzekucją administracyjną obowiązek sprawowania kontroli przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne. Nie może być też mowy o naruszeniu art. 45 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, iż organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od czynności egzekucyjnych, jeśli zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Wystąpienie każdej ze wskazanych w tym przepisie okoliczności stanowi podstawę do wniesienia zarzutu. Zgodnie bowiem z art. 33 pkt 1, 2 i 3 podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, bądź błąd co do osoby zobowiązanego. Tryb art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest więc właściwy do uwzględnienia przesłanek art. 45 § 1 tej ustawy. Już tylko na marginesie, jako że nie może mieć znaczenia ta kwestia w niniejszej sprawie, można dodać, iż samo wniesienie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ustalającą egzekwowany obowiązek nie przesądza o błędnym rozstrzygnięciu w niej zawartym i nie czyni nieprawidłową czynność dokonaną w postępowaniu egzekucyjnym. Za niezrozumiały należy uznać zarzut naruszenia art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten mówi o wstrzymaniu czynności egzekucyjnych, natomiast przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie w sprawie skargi na czynności egzekucyjne. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd oceniając zaskarżony akt rozstrzyga w granicach danej sprawy, aczkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice rozpoznania sprawy przez sąd wyznacza treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dlatego wszelkie zarzuty skargi nie dotyczące rozstrzygnięcia objętego zaskarżonym postanowieniem nie mogą być poddane rozważaniom w niniejszym postępowaniu sądowym. W tym miejscu wyjaśnić też trzeba, że ocenie Sądu poddawany jest stan faktyczny i prawny sprawy występujący w dacie wydania zaskarżonego aktu administracyjnego. Wszelkie zmiany stanu faktycznego uprawniają do ponownego skorzystania z przysługujących zobowiązanemu środków zaskarżenia. Pozostał jeszcze do rozpatrzenia zarzut naruszenia art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Otóż wbrew twierdzeniom skargi organy orzekające w niniejszej sprawie rozważyły wszystkie okoliczności sprawy, w wyniku czego wydały prawidłowe rozstrzygnięcie. Wyjaśniły przesłanki, którymi kierowały się podejmując rozstrzygnięcie, wskazały przepisy, które rządzą postępowaniem w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, poinformowały o przyczynie, dla której stanowisko zobowiązanego nie może być uwzględnione. Zatem zarzut ten należy uznać za niezasadny. Mając powyższe na względzie, nie ma podstaw by stwierdzić, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, a wobec tego skarga, jako niezasadna, podlega oddaleniu w myśl art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.