III SA/Wa 640/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, , po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych w miesiącu lipcu 2010r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych "J. " Sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej: "Spółka" lub "Skarżąca"), we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPPr, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że jej aktualna sytuacja finansowa jest trudna. W ubiegłym roku Spółka poniosła stratę w wysokości 2.170.353,36 zł. W wyniku wprowadzenia nowych przepisów w przedmiocie podatku od gier, Spółka zapłaciła o 277,8% podatku więcej niż gdyby uiszczała go na zasadach obowiązujących przed nowelizacją przepisów. Spółka podejmuje próby zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych obniżając koszty funkcjonowania firmy. Z kwoty 42.548.449,58 zł w 2009r. zredukowano je do kwoty 29.590.804,36 zł w 2010 r. Powodem trudnej sytuacji jest również wstrzymanie wydawania nowych zezwoleń na prowadzenie powyższej działalności oraz wygasanie i nieprzedłużanie posiadanych zezwoleń. W 2009 r. Spółka prowadziła działalność w 606 punktach, a w 2010 r. już tylko w 179. Na koniec maja 2011 r. zanotowano dalszy spadek i działalność prowadzono już tylko w 154 punktach. Spółka oświadczyła, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 2.336.820 zł, wartość środków trwałych 211.918,80 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 638.087,99 zł. Na rachunku bankowym Spółka posiada 5.163,01 zł. Do wniosku Spółka dołączyła wyciąg z rachunku bankowego, bilans na dzień 31 lipca 2011 r. oraz rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 lipca 2011 r. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Spółka nadesłała rejestry zakupów i sprzedaży VAT, deklaracje VAT-7 za styczeń i luty 2013 r., bilans oraz rachunek zysków i strat za 2012r., wyciągi z rachunku bankowego. Postanowieniem z 13 maja 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 27 maja 2013 r. dochowując terminu ustawowego Spółka złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu zarzuciła postanowieniu naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153,poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a) poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Skarżąca podkreśliła, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Spółka dodała ponadto, że z uwagi na fakt, że nowe licencje nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, w związku z czym popyt na ten składnik majątku Spółki jest obecnie zerowy. Skarżąca podkreśliła ponadto, że sprzedaż majątku nieruchomego Spółki miałaby charakter nieodwracalny. Spółka na potwierdzenie swojego stanowiska powołała się na tezę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2005 r. sygn. akt II OZ 954/05, postanowienie z 6 czerwca 2008 r. I GSK 1202/07, a także postanowienie z 30 czerwca 2010 r. sygn. akt I GZ 193/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia Referendarza sądowego, tj. postanowienia z 13 maja 2013 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym Skarżącą kosztem sądowym jest wpis od skargi w kwocie 2693 zł. W ocenie sądu, mając na uwadze powyższe regulacje, wniosek Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z danych ujętych we wniosku oraz w przedłożonych dokumentach nie wynikało bowiem w sposób jednoznaczny, iż nie posiada ona środków pozwalających jej na sfinansowanie pełnych kosztów sądowych. W pierwszej kolejności należy wskazać, że z nadesłanych do sądu dokumentów wynika, że Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą w zakresie gier na automatach. Skala tej działalności, mimo odnotowanej straty za poprzedni rok obrotowy, a także ograniczenia ilości punktów, w których prowadzi działalność w zakresie gier na automatach, w dalszym ciągu jest znaczna. Z rachunku zysków i strat wynika, że w 2012 r. Spółka uzyskała przychody netto ze sprzedaży w wysokości 16.451.170,26 zł. Skalę tej działalności obrazują również bieżące deklaracje VAT-7. I tak w styczniu 2013 r. wartość dokonanych przez Spółkę dostaw towarów i usług wyniosła łącznie 1.032.984 zł, zaś zakupów 1.456 zł. Podobnie wartości te wyglądały w lutym 2013 r., gdzie sprzedaż wyniosła 1.339.998 zł, a zakupy 4.817 zł. Z kolei z bilansu na dzień 31 grudnia 2012 r. wynika, że środki pieniężne i inne aktywa pieniężne Spółki wynosiły na ten dzień 1.259.608,71 zł, w tym w kasie i na rachunkach 1.145.748,71zł. Odnosząc się do podnoszonej we wniosku trudnej sytuacji finansowej Spółki, a zwłaszcza odnotowanej, znacznej straty z tytułu prowadzonej działalności, zauważyć należy, że Skarżąca prowadząc działalność gospodarczą należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenia kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie. Istotniejsze jest zatem to, że Spółka uzyskuje przychody z działalności i kształtują się one na znacznym poziomie. Trudno zatem przyjąć, że Skarżąca - przy tak wysokich przychodach i dużym majątku (wg bilansu - rzeczowe aktywa trwałe Spółki wynoszą ponad 7 mln zł) - nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym przezeń sporem sądowym. Na obecnym etapie kosztem takim jest wpis od skargi w kwocie 2.693 zł. W tej sytuacji w sprawie nie może mieć decydującego znaczenia odnotowany ujemny wynik działalności gospodarczej. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z 13 maja 2013 r. Skarżąca podnosi, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Dodatkowo podkreśliła, że sprzedaż majątku nieruchomego Spółki miałaby charakter nieodwracalny. Odnosząc się do powyższego Sąd stwierdził, że nawet jeżeliby przyjąć – jak twierdzi Spółka – że automaty do gier stanowiące znaczną część jej majątku nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości, to nie można tracić z pola widzenia, że Spółka posiada również inne składniki majątku o znacznej wartości np. środki transportowe, urządzenia techniczne i maszyny. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację Spółki, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku. W związku z powyższym, uznać należy, iż wartość środków, jakimi Spółka w ostatnim okresie obracała, w porównaniu z wysokością należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi w wysokości 2693 zł, czyni nieuzasadnionym twierdzenia strony, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wbrew twierdzeniom Spółki, istniała możliwość wygospodarowania środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Tym bardziej podkreślenia wymaga fakt, że mimo trudnej sytuacji finansowej, Skarżąca potrafiła wygospodarować środki na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem Sądu posiadanie środków pieniężnych znacznie przekraczających wysokość kosztów sądowych w danej sprawie sądowoadministracyjnej pozwala na przyznanie prawa pomocy jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca przedstawi istotne powody przeznaczenia posiadanych środków pieniężnych na inne cele niż opłacenie kosztów sądowych. Tymczasem w sprawie Skarżąca takich okoliczności nie przedstawiła. Nie stanowi zaś takiej okoliczności wskazane w toku postępowania ponoszenie kosztów związanych z prowadzeniem przez Spółkę działalności gospodarczej. Dodatkowo należy podkreślić, że strona wnosząca skargę do sądu powinna liczyć się z koniecznością uiszczenia wpisu sądowego. Zdaniem Sądu Skarżąca mogła poczynić stosowne oszczędności w swoich wydatkach miesięcznych pozwalające na uiszczenie wpisu sądowego. Decydując się na wszczęcie postępowania sądowego Skarżąca powinna przewidywać konieczność ponoszenia kosztów z tym związanych i nie może, jeżeli ma możliwości zgromadzenia wymaganych należności, choćby w wyniku przedsięwzięcia oszczędności oczekiwać, że zostaną one zapłacone z budżetu sądu (por. postanowienie NSA z 26 października 2004 r. sygn. OZ 510/04). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Skarżąca nie udowodniła w sposób wystarczający, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.