III SA/Wa 641/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek /spr/, Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi A. sp. z o. o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... grudnia 2003 r. Nr ... w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1) Uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2) Określa, że zaskarżone postanowienia nie podlegają wykonaniu w całości; 3) Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. z dniem ... listopada 2002 r. wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia ... listopada 2002r. nr od ... do ... wystawionych przez Urząd Miasta w G. dotyczących należności A. Spółka z o.o. w G. z tytułu należności w podatku od nieruchomości. W dniu 26 listopada 2002r. Spółka zgłosiła zarzut w sprawie prowadzonej egzekucji wnosząc o jej umorzenie i uzasadniła, że jako zakład pracy chronionej spełniła przesłanki dotyczące zwolnienia z podatku od nieruchomości, którego dotyczą należności dochodzone na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych. W związku z powyższym podniosła zarzut, o którym mowa w art. 33 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj: Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.; dalej u.p.e.a.) - nieistnienia obowiązku dochodzonego w drodze egzekucji, co uzasadniało umorzenie prowadzonego postępowania. Na podstawie art. 34 § l w związku z art. 33 pkt l u.p.e.a. organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o wyrażenie stanowiska w zakresie zgłoszonego zarzutu. Postanowieniem z dnia ... grudnia 2002 r. nr ... Burmistrz Miasta G. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułów wykonawczych. Spółka od postanowienia Burmistrza Miasta G. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., które postanowieniem z dnia ... kwietnia 2003r. Nr ... uchyliło zaskarżone postanowienie Burmistrza Miasta G. w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Burmistrz Miasta G. w dniu ... maja 2003r. ponownie odmówił umorzenia postępowania prowadzonego na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych. W wyniku wniesionego przez Spółkę zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia ... sierpnia 2003 r. Nr ... uchyliło ww. postanowienie organu I instancji w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W dniu 9 września 2003r. Spółka zwróciła się do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku z uznaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniesionych przez nią zarzutów. W postanowieniu z dnia ... października 2003r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na wniosek Spółki wyjaśniło, iż stanowiskiem wierzyciela, o którym mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a. jest postanowienie organu odwoławczego z dnia ... sierpnia 2003r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. postanowieniem z dnia ... listopada 2003 r. Nr ... r. zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania przez wierzyciela postanowienia w zakresie zgłoszonych zarzutów. W uzasadnieniu wskazał, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia ... sierpnia 2003 r. uchyliło postanowienie Burmistrza Miasta G. i umorzyło postępowanie I instancji, czego efektem jest pozbawienie organu I instancji możliwości wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto stwierdził, iż wbrew wywodom Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., do chwili wydania postanowienia zawieszającego postępowanie Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. nie otrzymał ostatecznego stanowiska wierzyciela. W zażaleniu na powyższe postanowienie kierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej w W. strona wniosła o uchylenie postanowienia organu I instancji oraz wydanie postanowienia uwzględniającego wniesiony zarzut oraz postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazała, że zgodnie z art. 34 § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zakończeniu egzekucji jedynie w przypadku jeśli wierzyciel w terminie 14 od dnia powiadomienia o wniesionych zarzutach nie wyraził swojego stanowiska. Stanowisko wierzyciela w rozpatrywanej sprawie zostało przedstawione w postanowieniu Burmistrza Miasta G. z ... grudnia 2002r., które zostało zaskarżone i następnie w toku ponownego rozpatrzenia sprawy w dniu ... sierpnia 2003r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zostało wydane ostateczne postanowienie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Na tym etapie postępowania organ egzekucyjny powinien wydać postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a nie postanowienie zawieszające postępowanie egzekucyjne. Z ostatecznego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynikało, iż w chwili wszczęcia egzekucji nie istniał po stronie dłużnika obowiązek podatkowy, co oznacza, iż wniesiony zarzut był zasadny. W dniu ... grudnia 2003r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem nr ... utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wskazał, iż w rozumieniu art. la pkt 13 u.p.e.a. przez wierzyciela rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. W rozpatrywanej sprawie bezspornie wierzycielem egzekwowanego obowiązku był Burmistrz Miasta G. i tylko on jest właściwy do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Z akt sprawy wynikało, iż wierzyciel nie przedstawił swojego stanowiska organowi egzekucyjnemu, a rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. nie może być przesłanką do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, iż efektem rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest pozbawienie organu I instancji możliwości wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Dla organu odwoławczego brak było podstaw do zajęcia stanowiska w sprawie zasadności wydanego postanowienia. Przepisy ustawy egzekucyjnej poza wierzycielem tj. Burmistrzem Miasta G., nie przewidują wykonania tego obowiązku przez innego uczestnika postępowania egzekucyjnego. W skardze na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji. W uzasadnieniu wskazała, iż prawomocne rozstrzygnięcie organu odwoławczego stanowiło w niniejszej sprawie podstawę do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów. Wynika to z wykładni gramatycznej art. 34 § 4 u.p.e.a. zgodnie, z którym wskazane tam postanowienie ma być prawomocnym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela. Kwestionowanie powyższego rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny oznacza niewłaściwe zastosowanie obowiązujących przepisów poprzez ich błędną interpretację. W odpowiedzi na skargę z dnia 26 kwietnia 2004r. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej uchylenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zgłoszone przez dłużnika, na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W myśl art. 34 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. Z powyższego wynika, iż wyrażone w ten sposób stanowisko dotyczy przedstawionych przez dłużnika zarzutów stanowiących przewidzianą w art. 33 u.p.e.a. formę zaskarżenia prowadzonej egzekucji. Ich podstawa ograniczona jest jedynie do przyczyn enumeratywnie wymienionych w treści cyt. artykułu. - dotyczących naruszenia zasad postępowania egzekucyjnego, lub niedopuszczalności egzekucji. Podkreślić należy, iż organ egzekucyjny na skutek wniesienia zarzutów nie rozpatruje sprawy od strony merytorycznej ale jedynie pod kątem spełnienia wskazanych przesłanek. Pozbawienie organu egzekucyjnego prawa do merytorycznego rozpatrywania sprawy wiąże się z także z faktem, iż w przypadku wniesienia zarzutów o których mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem wierzyciela. Możliwość wniesienia zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku ustawodawca przewidział w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Regulacja wprowadzona tym artykułem ma na celu ochronę interesów zobowiązanego - co do zasady znajdującego się w gorszej sytuacji procesowej w postępowaniu egzekucyjnym Wobec uzyskania ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli wierzyciel uznał zarzuty za uzasadnione - postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego dochodzi na podstawie art. 34 § 3 u.p.e.a. jeżeli wierzyciel w terminie 14 dni od dnia powiadomienia przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach nie wyrazi stanowiska - zawieszenie postępowania następuje do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy należy uznać, iż organ egzekucyjny nie miał podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 3 u.p.e.a. na tym etapie postępowania, na którym do tego doszło. Ocena czy do zawieszenia postępowania powinno dojść wcześniej, tj. po przekazaniu zarzutów Burmistrzowi Miasta G. pismem z dnia 2 grudnia 2002r. pozostaje poza zakresem poniższych rozważań. Bezspornym pozostaje, że po przekazaniu zarzutów Burmistrz Miasta G. wyraził swoje stanowisko postanowieniem z dnia ... grudnia 2002r., a w wyniku późniejszego postępowania w sprawie, w chwili zawieszenia postępowania, stanowisko wierzyciela wyrażone było ostatecznym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z ... sierpnia 2003r. Z postanowienia wynikało, iż organ, kwestionując pogląd wyrażony przez Burmistrza Miasta G. zgadza się ze stanowiskiem prezentowanym przez dłużnika, co w istocie prowadzi do uznania wniesionego zarzutu. Jak wspomniano na wstępie art. 34 § 4 u.p.e.a. jako podstawę do wydania postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów wprowadza wymóg otrzymania ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. Pod pojęciem ostatecznego postanowienia, zgodnie z nauką postępowania administracyjnego, należy rozumieć postanowienie, od którego nie służy już stronie środek zaskarżenia - zażalenie, o ile przepis prawa w ogóle przewiduje w danym przypadku możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie. Ostatecznym jest więc postanowienie organu II instancji wydane w wyniku wniesionego zażalenia, jak również postanowienie organu I instancji od którego nie wniesiono w przewidzianym terminie zażalenia. (por. komentarz do art. 141 k.p.a. [w] M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000) Wydane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia ... sierpnia 2003r. było więc postanowieniem ostatecznym, od którego nie przysługiwało zażalenie. Co za tym idzie uznanie, tak jak uczynił to zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego, jak i Dyrektor Izby Skarbowej, iż brak jest w rozpatrywanej sprawie stanowiska wierzyciela było błędne. Kontrola organu II instancji przewidziana na skutek zażalenia wniesionego na podstawie art. 34 § 2 u.p.e.a. zakłada możliwość wydania przez ten organ zarówno rozstrzygnięcia, w którym utrzymuje w mocy postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, jak również uchylającego je jako niegodne z prawem. Założenie, iż stanowisko wierzyciela mogło zostać wyrażone jedynie postanowieniem Burmistrza Miasta G. mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której wyrażone po ponownym rozpatrzeniu sprawy stanowisko byłoby za każdym razem niezgodne z prawem i kwalifikowałoby się jako takie do uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Prowadziłoby to do niemożliwości wydania postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów, a więc ich rozpatrzenia przez organ egzekucyjny - co niesłusznie pogarszałoby sytuację dłużnika. Strona skarżąca w skardze wniosła jedynie o uchylenie rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej, jednakże zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej u.p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany jej wnioskami i wobec uznania, iż rozstrzygnięcia organów obu instancji naruszają przepisy art. 34 § 3 i § 4 u.p.e.a., konieczne jest ich uchylenie. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Stosownie do art. 152 tej ustawy Sąd stwierdził, iż zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji nie mogą być w całości wykonane. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej od Dyrektora Izby Skarbowej w W. Sąd orzekł, na podstawie art. 200 powołanej ustawy.