III SA/Wa 643/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F.Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący F. Z., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Ze względu na wszczęte postępowania egzekucyjne był zmuszony zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej i w konsekwencji utracił jedyne źródło dochodów. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, ruchomości oraz oszczędności lub praw nabytych. Obecnie utrzymuje się się z doraźnej i nieregularnej pomocy rodziny. Skarżący podniósł, że ze względu na brak środków na wypłatę musiał zwolnić większość pracowników. Ze względu na brak środków Skarżący nie ma możliwości podpisania nowych kontraktów. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwojgiem synów ( ur. w 2001 i 2010 r.) oraz że nie posiada żadnego majątku. Skarżący oświadczył, że z żoną zawarł umowę o rozdzielności majątkowej w dniu [...] sierpnia 2010 r. Z uwagi na fakt, że oświadczenia Skarżącego okazały się niewystarczające dla pozytywnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy wezwał Skarżącego do przedłożenia dodatkowych informacji i dokumentów obrazujących sytuację majątkową swoją oraz żony. Skarżący jednak wymaganych dokumentów i informacji nie przesłał. W dniu 11 kwietnia 2012 r. Skarżący uiścił wymagany w sprawie wpis sądowy w wysokości 27.768 zł. (k. 75 akt sądowych). Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 27.768 zł (uiszczony 11 kwietnia 2012 r.) jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący będąc zobowiązany do przedłożenia informacji obrazujących sytuację majątkową swoją oraz żony takich informacji nie przedłożył. Natomiast – jak wynika z akt sądowych – Skarżący 11 kwietnia 2012 r. uiścił należny w sprawie wpis sądowy w kwocie 27.768 zł (k. 75). W sprawie należało wziąć również pod uwagę, że wpis sądowy był jedynym kosztem, do którego uiszczenia Skarżący był zobowiązany na obecnym etapie postępowania. Zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy należało rozpoznać w oparciu o informacje znajdujące się w aktach sprawy. Po rozpoznaniu wniosków i oświadczeń Skarżącego, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Informacje i oświadczenia Skarżącego są niespójne i budzą wątpliwości. Z jednej strony Skarżący oświadcza, że nie prowadzi działalności gospodarczej, a drugiej strony oświadcz, że zmuszony był zwolnić większość pracowników, oraz że nie posiada środków na podpisanie nowych kontraktów. Ponadto Skarżący oświadczył, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych informacji o sytuacji materialnej swojej oraz żony – uiszcza wpis sądowy w kwocie 27.768 zł. Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.