III SA/Wa 646/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Śledzik po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 czerwca 2018 r. w sprawie ze skargi J.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. J.P. ("Skarżący", "Strona") wnioskiem z dnia 5 czerwca 2018 r. zwrócił się przyznanie prawa pomocy i wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości w niniejszej sprawie. Skarżący w uzasadnieniu wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, nie posiada majątku własnego, a jego miesięczny dochód to 232,98 zł netto miesięcznie z tytułu zatrudnienia na 1/8 etatu. Ponadto wskazał, że żona uzyskuje dochody w wysokości 6949 zł miesięcznie, a także posiada kredyt hipoteczny w kwocie 340.000 zł, opłaca rachunki w wysokości 900 zł miesięcznie oraz ponosi wydatki na szkołę i przedszkole w łącznej kwocie 350 zł. J.P. wskazał również, że opłaca kredyt hipoteczny w wysokości 30.538 CHF oraz ubezpieczenie na życie w kwocie 243 zł. Skarżący posiada 459 zł oszczędności, 5 % udziałów w M. sp z o.o. o kapitale zakładowym 5000 zł oraz 40 % udziałów w I. Sp. z o.o. o wartości szacunkowej 0 PLN. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego J.P. załączył wyciągi z rachunków bankowych, deklaracje podatkowe, zaświadczenia o wynagrodzeniu (k. 28-104 akt sprawy). Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2018 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że osiągany przez Stronę dochód miesięczny w gospodarstwie domowym wynosi niemal 1800 zł, a zatem przekracza minimum socjalne. Ponadto Referendarz wskazał, że Skarżący dysponuje dodatkowym miesięcznym dochodem w wysokości 1000 zł z tytułu najmu lokalu, który umożliwia mu wygospodarowanie środków na poczet postępowania sądowego. Wskazał również, że ustrój rozdzielności małżeńskiej nie zwalnia małżonków od obowiązku wzajemnej pomocy, a w praktyce Skarżący i jego żona pokrywają wydatki wspólnie, a wewnętrzne przekonanie Strony o jej złej kondycji finansowej nie jest wystarczające do przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy zwrócił również uwagę na okoliczność, że sytuacja życiowa Strony została już prawomocnie oceniona przez Sąd w zbliżonym okresie czasu w innych sprawach, a jej sytuacja życiowa i majątkowa jest jedna i nie różni się w poszczególnych sprawach, a Skarżący nie wykazał w tym zakresie żadnych zmian, a zatem referendarz sądowy nie jest uprawniony do podjęcia innego rozstrzygnięcia, w tych samych okolicznościach faktycznych. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, że środki finansowe skarżącego są niewystarczające na pokrycie wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Ponadto podniósł, że przy rozstrzygnięciu wniosku powinna być brana pod uwagę sytuacja majątkowa wnioskodawcy, a nie jego małżonki, zwłaszcza w przypadku ustroju rozdzielności małżeńskiej, a dochody Skarżącego ze stosunku pracy w kwocie 232,98 zł miesięcznie nie pozwalają na poniesienie przez skarżącego kosztu wpisu od skargi w kwocie 500 zł bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Ponadto Skarżący wskazał, że wniósł skargi w trzech innych sprawach, gdzie wpis od skargi również wynosi 500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Prawo pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, dlatego też powinno być przyznawane tylko gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Stosownie do art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania sądowego, jedynym wymogiem dla nadania sprawie dalszego biegu jest uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalszym jego etapie mogą, ale nie muszą, pojawić się dalsze koszty postępowania. Mając na względzie z jednej strony przedstawioną na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentach sytuację materialną i rodzinną Skarżącego, z drugiej zaś strony wielkość obciążeń finansowych w sprawie niniejszej, stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. W przekonaniu Sądu rozstrzygnięcie Referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy i zaprezentowana na jego poparcie argumentacja są w pełni uzasadnione. Sytuacja materialna rodziny Skarżącego przesądza o uznaniu, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające zwolnienie go od kosztów sądowych w jakimkolwiek zakresie. Za powyższym stanowiskiem przemawia fakt, że Skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody, które opiewają na łączną kwotę 7.182,56 zł, a więc wygospodarowanie jednorazowo kwoty 500 zł na wpis od skargi jest w sytuacji finansowej strony jak najbardziej możliwe. Co prawda Strona posiada zobowiązania finansowe w postaci kredytów hipotecznych oraz bieżących kosztów utrzymania (rachunki, szkoła, przedszkole), jednak i one nie powodują, iż niemożliwym jest uiszczenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Wskazać należy, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy wymaga przyjęcia, że strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna uprzednio podjąć wszelkie niezbędne działania, aby we własnym zakresie, bądź z pomocą osób bliskich, zdobyć fundusze na pokrycie wydatków wiążących się z wszczętym przez siebie postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FZ 88/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu nawet konieczność uiszczenia czterech wpisów od skarg w różnych sprawach po 500 zł każdy nie uzasadnia zwolnienia Strony od ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, bowiem dochody jego rodziny i możliwości zarobkowe Skarżącego pozwalają na uiszczenie wpisów od skarg w każdej ze spraw. Mając zatem na uwadze stałe dochody Skarżącego i jego żony stwierdzić należy, iż w sprawie nie wykazano, że Skarżący nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym, także przy pomocy osoby bliskiej, było i jest dla niego obiektywnie niemożliwe. W świetle wskazanych okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.