III SA/Wa 647/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber (spr.), Sędziowie Asesor WSA Artur Kot, Asesor WSA Hieronim Sęk, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2006 r. sprawy ze skargi E. M. - M na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania za marzec - kwiecień 2005 r. oraz przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2005 roku o nr [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], na mocy której Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) odmówił E. M., przedsiębiorcy prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą M. wypłaty dofinansowania za okres sprawozdawczy obejmujący miesiące marzec-kwiecień 2005 r. oraz umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące za wymieniony okres. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. organ wskazał, że wniosek o wypłatę dofinansowania za wskazany w orzeczeniu okres winien zostać złożony w terminie przewidzianym ustawą z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123, poz. 776 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą", to jest do dnia 20 maja 2005 r. Wniosek ten strona przekazała natomiast do Funduszu, za pośrednictwem Systemu Obsługi Dofinansowań w dniu [...] maja 2005 r. Zdaniem organu terminy wskazane w art. 26 c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy (w tym termin do składania wniosku o wypłatę dofinansowania) mają charakter materialnoprawny. W związku z powyższym, zgodnie z treścią art. 26 c ust. 4 a ustawy w przypadku, gdy nie został dokonany proces uzgodnienia salda przysługującego dofinansowania do końca miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania Fundusz zobowiązany był do wydania decyzji o odmowie wypłaty dofinansowania. Organ drugiej instancji, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez stronę, w decyzji wskazał, że przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji był – złożony po terminie – wniosek pracodawcy o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Warunkiem wypłaty takiego dofinansowania – zgodnie z art. 26 c ust. 1 pkt 2 ustawy, jest złożenie przez pracodawcę wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącach, których wniosek dotyczy. W związku z powyższym, wyznaczony wskazanym przepisem termin jest terminem materialnoprawnym, nieprzywracalnym. Od zachowania tegoż terminu zależy nabycie uprawnienia do uzyskania dofinansowania. Uchybienie terminu słusznie, zdaniem organu odwoławczego, skutkowało odmową wypłaty dofinansowania. Prawidłowe było także rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w kwestii umorzenia postępowania dotyczącego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania. Do terminów materialnoprawnych nie stosuje się bowiem instytucji przywrócenia terminu. Organ pierwszej instancji nie był zatem władny wydać postanowienia o przywróceniu lub odmowie przywrócenia terminu. Odpowiadając na zarzuty odwołania Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, że Zakład Pracy Chronionej E. M., jak wynika z ustaleń organu pierwszej instancji nie próbował łączyć się z systemem obsługi dofinansowań w okresie od 18 do 24 maja 2005 r. lecz dopiero w dniu 25 maja 2005 r. natomiast wniosek wpłynął w dniu 25 maja 2005 r. E. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji nie zawierała faktycznego uzasadnienia, a decyzja organu odwoławczego w ogóle nie odnosi się do zarzutów strony. Nadto skarżący wskazał, iż uchybienie terminowi nie nastąpiło z jego winy, lecz z awarii systemu informatycznego. Skarżący wniósł o wypłatę dofinansowania za miesiące marzec-kwiecień 2005 r. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, powtarzając co do zasady argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwana dalej "u.p.p.s.a." - sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 u.p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione. Oceniając zaskarżoną decyzję należy stwierdzić, że nie odpowiada ona prawu, a skarga co do zarzutu braku w decyzji Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, właściwego uzasadnienia – również skutkuje jej uchyleniem. Art. 26 a ust. 1 ustawy określa, że pracodawcy zatrudniającemu osoby niepełnosprawne, które nie osiągnęły wieku emerytalnego i zostały ujęte w ewidencji prowadzonej przez PFRON, o której mowa w art. 26b ust. 1, przysługuje ze środków PFRON wypłacane raz na dwa miesiące miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń tych pracowników. W myśl natomiast art. 26 c ust. 1 ustawy pracodawca, o którym mowa w art. 26a, składa do PFRON w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego informacja dotyczy - miesięczne informacje o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych, z uwzględnieniem pracowników, u których stwierdzono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe lub epilepsję oraz pracowników niewidomych, a w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącach, których wniosek dotyczy - wniosek o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące. Wniosek ten składa się przez transmisję danych w formie dokumentu elektronicznego, jednocześnie pobiera się drogą elektroniczną potwierdzenie wysłanej informacji lub wniosku. E. M. złożył pismo skierowane do PFRON, w którym zawarł wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania Wn-D za marzec-kwiecień 2005 r. Organ pierwszej instancji wydał decyzję w oparciu o art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – powoływanej dalej jako "k.p.a.". Przepis ten w paragrafie pierwszym nakazuje taką formę rozstrzygnięcia, jeśli organ uzna, że postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi przepis art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Innymi słowy z bezprzedmiotowością mamy do czynienia wówczas, gdy w oczywisty sposób organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym. W sprawie niniejszej jednak, zdaniem Sądu, nie było podstaw prawnych do wydania rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za miesiące marzec - kwiecień 2005 r. Organy w uzasadnieniach wydanych decyzji wskazywały na brak ustawowej przesłanki do wydania postanowienia w przedmiocie przywrócenia lub odmowy przywrócenia terminu z uwagi na jego materialnoprawny charakter. W konsekwencji organy uznały, że nie były władne wydać merytorycznego rozstrzygnięcia w tymże przedmiocie. Podkreślić w tym miejscu należy, że brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku nie czyni prowadzonego postępowania bezprzedmiotowym, lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony. Jeżeli zatem w toku dokonywania ustaleń faktycznych organ prowadzący postępowanie dojdzie do przekonania, że okoliczności sprawy nie uzasadniają merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, to wówczas powinien odmówić uwzględnienia wniosku, nie zaś umarzać postępowanie jako bezprzedmiotowe. Wątpliwość nasuwa także druga część rozstrzygnięcia dotycząca odmowy przyznania dofinansowania. Nie dlatego, że przepis art. 26 c ust. 1 pkt 2 ustawy nie daje podstaw do wydania decyzji administracyjnej, ale dlatego, że przepisy nie dają organowi podstaw do wydania takiej decyzji z urzędu. Zważyć bowiem należy, że wniosek strony w istocie ograniczył się do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku Wn-D za marzec - kwiecień 2005 r. i nie dotyczył kwestii dofinansowania. Minister Pracy i Polityki Społecznej podtrzymał decyzję organu pierwszej instancji. W konsekwencji zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja wykroczyła poza granice złożonego wniosku, co oznacza w świetle przepisu art. 61 § 1 k.p.a., że została wydana przy istnieniu ujemnej przesłanki procesowej. Nadto wskazać również należy, że decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera uzasadnienia faktycznego orzeczenia w zakresie odmowy wypłaty dofinansowania za okres sprawozdawczy obejmujący miesiące marzec - kwiecień 2005 r. Uzasadnienie decyzji składać się powinno z uzasadnienia faktycznego i prawnego, co wynika z art. 107 k.p.a. Rozwinięcie tych pojęć ustawodawca zawarł w § 3 tego artykułu, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wspomniana decyzja nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 107 k.p.a., gdyż organ pierwszej instancji w ogóle pozostawił poza swoimi rozważaniami uzasadnienie faktyczne wydanego orzeczenia. Zdaniem Sądu naruszenie przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przepisów art. 61 § 1 k.p.a.,art.105 k.p.a oraz art. 107 § 3 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c" u.p.p.s.a. Sąd uchylił obie wyżej wskazane decyzje, stwierdzając, że nie mogą być wykonane stosownie do treści art. 152 u.p.p.s.a.