III SA/Wa 656/17

12/4/2017 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 12/4/2017 r. po rozpoznaniu wniosku E. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]/11/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Spółkę od wpisu od skargi kasacyjnej powyżej 500,- zł; 2. Odmówić spółce przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. E. Sp. z o.o. dalej jako "Skarżąca", w odpowiedzi na wezwanie o uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej, zwróciła się na formularzu PPPr z 30/3/2017 r, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na to, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych z uwagi na działania organów skarbowych, zajęcie rachunków bankowych. Powołała się na ocenę jej sytuacji majątkowej, zawartą w prawomocnych postanowieniach Sądu. Skarżąca zadeklarowała przekazanie odpisy zeznań podatkowych, zawiadomień o zajęciach rachunków bankowych, bilansów, , zestawienie faktur VAT, wyciągi z rachunków bankowych. Referendarz sądowy odstępuje od pouczenia Skarżącej o regułach przyznawania prawa pomocy z art. 246 i n. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1269 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", ponieważ Skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, niezależnie od tego, ze w nieodległej perspektywie czasowej toczyły się względem niej postepowania o prawo pomocy, w których sytuacja Spółki została dogłębnie zbadana i oceniona. Jedynym kosztem sądowym wymaganym obecnie o spółki – jest wpis od skargi kasacyjnej w kwocie ok 1772 zł. W ocenie referendarza sądowego, z przedłożonych dokumentów oraz z deklaracji złożonych pod groźbą odpowiedzialności karnej nie wynika, by sytuacja spółki (i wspólników) zmieniła się w stosunku do tej, ocenionej w prawomocnym postanowieniu Sądu. Dlatego w pełni referendarz sądowy podziela pogląd Sądu wyrażony w postanowieniu z 27 kwietnia 2017 r., III SA/Wa 656/17, zgodnie z którym "Skarżąca w realiach rozpoznawanej sprawy wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (...). Zdaniem Sądu, przemawiają za tym następujące okoliczności: Spółka nie posiada środków na rachunkach bankowych, w stosunku do Spółki prowadzone są postępowania egzekucyjne, na koniec 2016 r. posiadała zobowiązania krótkoterminowe (...)" . Stąd szacunek do dorobku prawnego, który referendarz sądowy żywi (curiae est via, veritas et vita), jest przyczyną uwzględnienia oceny wyrażonej w przywołanym postanowieniu. Urzędnik sądowy podziela również pogląd Sądu, który uznał, że "(...) nie oznacza jednak, że Skarżąca w ogóle nie jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania. Sąd przyjął, że uiszczenie przez Spółkę wpisu na poziomie 500 zł nie przekracza jej możliwości finansowych. (...). Zauważyć bowiem należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11). W powyższym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Powyższe stanowisko zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1072/14, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1062/14)". W niniejszym postępowaniu, z uwagi na wzmiankowany horyzont czasowy i okoliczności faktyczne sporu jak też brak zmiany sytuacji Spółki, należy podzielić pogląd Sądu z przywołanego powyżej postanowienia, że "w niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała, że zdobycie funduszy w drodze dopłat od wspólników, chociażby w części, nie jest możliwe. Skarżąca nie podjęła więc wszystkich możliwych działań celem chociażby częściowego pokrycia kosztów wszczętego przez nią postępowania sądowego. Niemniej jednak, co już było wskazane wyżej, z uwagi na aktualnie skomplikowaną sytuację majątkową i finansową Skarżącej, Sąd częściowo przychylił się do jej wniosku i uznał za zasadne zwolnienie Skarżącej od wpisu sądowego ponad kwotę 500 zł." W każdym również wypadku Skarżąca nie wykazała, że dochowała staranności w zabezpieczeniu środków na poczet kosztów sporu związanego z (domniemanym) wystawieniem i korzystaniem faktur niedokumentujących faktycznie dokonanych czynności. Uwaga ta dotyczy również oceny zdolności ponoszenia drobnych kwot tytułem opłat kancelaryjnych, do których ponoszenia Skarżąca może być zobowiązana w wyniku składanych przez nią wniosków procesowych (qui habet commoda, ferre debet onera). Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.