III SA/Wa 657/09

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. S, K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżących od wpisu od skargi 2. odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. W. S.i K. S., dalej jako skarżący, wnioskiem z 3 maja 2009 r., zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ "(...) skarżący jest rencistą a skarżąca emerytką (..)". W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 8 maja 2009 r. skarżący nadesłali PIT 37 za 2008 r., odpis z rachunku bankowego, wyciąg z tabeli opłat [...] SA, decyzję US z [...] stycznia 2009 r., zaświadczenie z [...], decyzje ZUS wydane dla obu skarżących, wysokość aktualnych świadczeń z ZUS oraz wypełniony formularz PPF. W treści formularza PPF skarżący wskazali, że posiadają mieszkanie o powierzchni 55 m. kw. , samochód [...] z 2004 r., działkę rekreacyjną o powierzchni 300 m.kw. Skarżący poinformowali nadto o tym, ze uzyskują miesięcznie z tytułu emerytury, renty, działalności ławnika sądowego kwotę ok. 4400,- zł brutto. Do końca kwietnia 2009 r. W.S. uzyskiwał dochody – ok. 1200,- zł – z tytułu pracy w [...]. W piśmie z 25 maja 2009 r. skarżący poinformowali nadto o niemożności dostarczenia wyciągów bankowych z rachunku w [...] Bank – ze względu na koszt 10,- zł za stronę z tym związany. Wskazali także na to, że ponoszą koszty związane z poratowaniem zdrowia – tj. z leczeniem [...]. Skarżący ponoszą co miesiąc koszt kredytów (ok. 1200,- zł); spłaty kart kredytowych (ok. 350,- zł), koszt lekarstw (ok. 400,- zł); koszt wizyt lekarskich ( ok. 200,- zł); paliwa (400,- zł); spłaty zaległości podatkowej (175 zł); czynsz (400,- zł); telefon stacjonarny, komórki (201,- zł); TV (50,- zł); światło (100,- zł); gaz (30,- zł). Nadto skarżący wskazali, że praca w [...], której podjął się W. S., umożliwiła im spłatę należności z tytułu polisy AC i OC oraz zaległości z tytułu opłat za mieszkanie i zużytą wodę. Referendarz sądowy wskazuje skarżącym, że stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia jest zobowiązana na danym etapie postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., II FZ 781/05).. Ciężar wykazania przesłanek, o których mowa wyżej spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (por. postanowienie z dnia 5 września 2005 r., II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., II FZ 575/05). Jak zauważył Sąd Najwyższy, przy ocenie zdolności strony do partycypowania w występujących w sprawie kosztach sądowych należy uwzględniać stopień wykorzystywania przez stronę swoich możliwości zarobkowych (por. postanowienie SN z 31 marca 1987 r. I CZ 26/87, podobnie NSA w postanowieniach z 14 października 2004 r. FZ 464/04, FZ 465/04 i z 19 maja 2005 r. II FZ 211/05). Stąd odmowa przekazania odpisów z rachunku bankowego lub – chociażby – informacji o przepływach finansowych w innej formie na rachunku w [...]Bank SA, nie może zostać oceniona pozytywnie przez referendarza sądowego. Zestawienie wysokości środków, które ma do dyspozycji jego rodzina z wysokością wymaganych kosztów sądowych prowadzi do wniosku, że uiszczenie wpisu od skargi nie uniemożliwia skarżącemu zaspokajania bieżących potrzeb życiowych: gdyby tylko te zmienne referendarz sądowy brał pod uwagę, wniosek skarżącego należało rozpoznać odmownie. Jednakże z treści nadesłanych dokumentów, tj. z karty informacyjnej ze szpitala i z treści zaświadczenia lekarskiego, wynika konieczność ponoszenia nakładów związanych z poratowaniem zdrowia, czym należy miarkować zdolność skarżącego do ponoszenia kosztów sądowych na tym etapie postępowania sądowego. Nadto możliwości gromadzenia dochodów przez skarżącego zostały ograniczone, ponieważ zrezygnował on – z przyczyn zdrowotnych, niezależnych od niego – z pracy w [...]. Wskazane powyżej przyczyny uniemożliwiają skarżącemu natychmiastowe zgromadzenie środków na potrzeby postępowania sądowego: na obecnym etapie postępowania – będące warunkiem rozpoznania skargi. Stąd też decyzja referendarza sądowego o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, co zapewni skarżącym rozpoznanie ich sprawy i zabezpieczy realizację prawa do Sądu, o którym mowa w art. 45 Konstytucji RP. Odmowę przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj zwolnienia innych opłat sądowych, jak wpisu od skargi kasacyjnej, czy opłat kancelaryjnych, referendarz sądowy uzasadnia tym, że woli skarżących pozostawione są decyzje, co do lokowania posiadanych przez nich regularnych wpływów środków finansowych. W żadnym natomiast razie należności cywilnoprawne regulowane przez skarżących, jak te z tytułu ubezpieczenia samochodu, czy należności za telefon, nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu kosztów sądowych, co referendarz sądowy jest zobowiązany mieć na uwadze. Mając powyższe na uwadze, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 §1 w związku z art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 u.p.p.s.a. zadecydował, jak w sentencji.