III SA/Wa 658/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" S.A. w likwidacji w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]grudnia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej Skarżąca "A" S.A.. w likwidacji w P. zwróciła się o zwolnienie od obowiązku jej uiszczenia, powołując się przy tym na wydane w niniejszej sprawie postanowienie zwalniające ją od wpisu od skargi. Pismem z dnia 22 listopada 2007 r. referendarz sądowy wezwał Skarżącą do nadesłania wypełnionego formularza PPPr oraz do złożenia wskazanych w piśmie dokumentów i oświadczeń dotyczących jej stanu majątkowego oraz dochodów. W dniu 23 listopada 2007 r. wpłynął do Sądu formularz PPPr, w którym Skarżąca zaznaczyła że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, argumentując, iż działalność gospodarcza zawieszona została w styczniu 2004 r. Podniosła, że nie posiada żadnych środków finansowych. Wyjaśniła, że likwidator z racji pełnionej funkcji nie pobiera od trzech lat wynagrodzenia. Kapitał zakładowy Skarżącej wynosi 520.000 zł. Skarżąca nie posiada rachunków bankowych. Wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 22 listopada 2007 r. Skarżąca przesłała pismo z dnia 4 grudnia 2007 r., w którym wskazała, że z tytułu czynszu powinna otrzymywać 2.854,80 zł miesięcznie, podczas gdy w rzeczywistości otrzymała ok. 50% tej kwoty. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest niesystematyczne wnoszenie opłat przez najemców. Skarżąca w ciągu ostatnich miesięcy nie wyegzekwowała posiadanych przez siebie wierzytelności. Uregulowała natomiast zobowiązania względem ZUS (1.114,98 zł) i Urzędu Skarbowego w P. (963,60 zł). Zobowiązań wobec [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w P. nie udało się zmniejszyć. Skarżąca podniosła że opłaty z tytułu czynszu które regulowane są niesystematycznie przestały pokrywać wysokość czynszu który powinien być wpłacany do spółdzielni. Zaznaczyła że likwidator wielokrotnie podejmował próby reaktywowania działalności które jednak - z uwagi na brak inwestorów - nie powiodły się. Poinformowała że Prokuratura Okręgowa w W. wszczęła kolejne śledztwo w sprawie przekroczenia uprawnień przez p. urzędników skarbowych. Do pisma Skarżąca dołączyła deklaracje VAT-7 za okres od kwietnia do października 2007 r., wezwanie do zapłaty, informację o wysokości opłat za lokal przy ul. [...]w P.. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. Z tym obowiązkiem strony powiązany jest odpowiadający mu obowiązek Sądu niepodejmowania żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata (art. 220 § 1 p.p.s.a.). W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). W ocenie referendarza sądowego wniosek Skarżącej – mimo udzielonego jej wcześniej zwolnienia od wpisu od skargi podyktowanego zapewnieniem realizacji prawa do kontroli przez niezawisły sąd wydanego w stosunku do niej aktu z zakresu administracji publicznej bez nieuzasadnionej zwłoki, nie zasługuje na uwzględnienie. Referendarz sądowy porównał bowiem składane przez Skarżącą oświadczenia i doszedł do wniosku że zachodzi między nimi nieścisłość w zakresie dochodu generowanego przez należące do niej dwa lokale użytkowe. W piśmie z dnia 4 grudnia 2007 r., Skarżąca powołała się mianowicie na fakt niesystematycznego wnoszenia opłat przez najemców, podnosząc że z tytułu czynszu powinna otrzymywać 2.854,80 zł miesięcznie, podczas gdy w rzeczywistości otrzymała ok. 50% tej kwoty. Odnosząc się do powyższego należy w pierwszej kolejności zauważyć iż na okoliczność tę Skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu. Nadesłała jedynie wezwanie do zapłaty zaległości (czynsz najmu) skierowane do A. M., który według wcześniejszych jej oświadczeń (pismo z dnia 2 maja 2007 r.) wynajmuje 1/3 powierzchni lokalu przy ul. [...] i wnosi z tego tytułu opłatę w wysokości 500 zł. Nadesłanie tego wezwania oznacza zatem tylko tyle, że Skarżąca uprawdopodobniła fakt niesystematycznego wnoszenia jedynie części (a już na pewno nie 50%) opłat należnych od najemców. Fakt ten nie dowodzi natomiast tego, że opłaty z tytułu czynszu przestały pokrywać wysokość czynszu który powinien być wpłacany do spółdzielni. Niewykluczone bowiem że kwota uzyskiwana z najmu pozostałej (2/3) powierzchni lokalu przy ul. [...] pokrywa w całości należny za ten lokal czynsz, który – przypomnijmy - wynosi 856,83 zł (k. 56 akt sądowych). Poza tym nie jest jasne, jak w świetle oświadczenia o niesystematycznym wnoszeniu opłat i wynikających z tego konsekwencji, Skarżąca wytłumaczy fakt uregulowania w ciągu ostatnich miesięcy – co prawda nieznacznej bo wynoszącej nieco ponad 2.000 zł – kwoty z tytułu zobowiązań względem ZUS (1.114,98 zł) i Urzędu Skarbowego w P. (963,60 zł) oraz fakt iż zobowiązanie wobec [...]Spółdzielni Mieszkaniowej w P. nie zwiększyło się (z pisma z dnia 4 grudnia 2007 r. należy bowiem wnioskować że wprawdzie zobowiązań wobec [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w P. nie udało się zmniejszyć, to jednak nie uległy one także zwiększeniu). Znamienne jest również to że jeśli dotychczas dochody z najmu umożliwiały dokonywanie opłat do spółdzielni (pismo z dnia 2 maja 2007 r.) to niezrozumiały jest sam fakt powstania zobowiązań względem niej. Mając na uwadze opisane wyżej niejasności stwierdzić należy, że Skarżąca nie wykazała, iż jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Dopiero bowiem ich wyjaśnienie pozwoli na ustalenie jakimi rzeczywiście środkami finansowymi Skarżąca dysponuje, a w konsekwencji czy sytuacja w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 p.p.s.a. Niewykluczone też że wyjaśnienie tych niejasności na dalszym etapie postępowania (sprzeciw) skutkować będzie odmiennym od podjętego przez referendarza sądowego rozstrzygnięciem. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.