III SA/Wa 661/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 2. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata UZASADNIENIE: Skarżąca W. C. , wniosła do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku, Skarżąca wskazała, że mieszka w mieszkaniu córki. Skarżąca opłaca czynsz – 705 zł, energię elektryczną – 150 zł za dwa miesiące, wodę – 120 zł miesięcznie. Skarżąca wydała książkę "[...]". Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i posiada pokój o powierzchni 18 m² wraz z komórką. W banku Skarżąca posiada oszczędności (wspólne z córką) w kwocie około 12.000 zł. Ponadto Skarżąca posiada działkę o powierzchni 450 m² i dom w stanie surowym. Z tytułu emerytury Skarżąca otrzymuje [...] zł. Za pomoc domową Skarżąca ponosi koszt 400 zł miesięcznie. Ponadto Skarżąca wyjaśniła, że leczy się w Przychodni [...] w R. z uwagi na chorobę [...] . Oświadczyła, że nie rozumie własnych posunięć i nie zdaje sobie sprawy ze skutków własnego postępowania. Obecnie przebywa w Szpitalu [...] w L. . W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedstawienie dokumentów i oświadczeń obrazujących sytuację materialną, Skarżąca wniosła o przedłużenie terminu o 10 dni z uwagi na leczenie chirurgiczne. Starszy referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 5 lutego 2018 r. na podstawie art. 84 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") przedłużył termin sądowy do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń do 15 lutego 2017 r. Skarżąca jednak nie nadesłała żadnych dokumentów, ani oświadczeń dotyczących jej sytuacji majątkowej. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu (referendarza sądowego) dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.). Skarżąca będąc zobowiązana do nadesłania dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową (zeznania podatkowe, wyciągi z rachunków bankowych, dokumenty świadczące o zobowiązaniach) takich dokumentów nie nadesłała. Zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy należało rozpoznać na podstawie dokumentów i oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy. Za odmową przyznania prawa pomocy przemawia fakt, że Skarżąca posiada stałe źródło dochodów (emerytura – [...] zł) oraz okoliczność posiadanych oszczędności w kwocie 12.000 zł. Z tego względu należało uznać, że Skarżąca jest w stanie wygospodarować środki na uiszczenie wpisu należnego od skargi w kwocie 500 zł. Natomiast ze względu na opisany we wniosku o przyznanie prawa pomocy stan psychiczny Skarżącej oraz przebywanie na leczeniu w Szpitalu [...] w L. , należało przyznać Skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245, art. 246 § 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.