III SA/Wa 665/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (sprawozdawca), Protokolant referent Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2015 r. uchyla zaskarżoną decyzję Wójt Gminy C.(dalej jako: "Wójt Gminy", "organ I instancji") decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr: [...], ustalił M. S. (dalej także jako "Podatnik", "Skarżący") wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2015 r. na kwotę 1019 zł od nieruchomości położonej w miejscowości D., stanowiącej działkę o nr ewid. [...] oraz usytuowanych na niej budynkach. Organ I instancji wskazał, że Podatnik zgodnie z zapisami ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w N. jest właścicielem działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości D., która oznaczona jest w części jako użytki rolne o powierzchni 0,3327 ha oraz jako nieużytki o powierzchni 0,0694 ha. Na przedmiotowej działce usytuowane są budynki. Wójt Gminy wyjaśnił, że decydujące znaczenie dla ustalenia, jakim podatkiem należy opodatkować grunty mają, zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.) dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Organ ustalił na podstawie danych z ewidencji, że działka M.S. jest zwolniona z opodatkowania ze względu na jej klasyfikację, poza tym na tej działce znajdują się budynki, których powierzchni Podatnik nie wykazał do opodatkowania. Wobec tego organ I instancji uwzględniając zapisy z ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w N. oraz przeprowadzone w dniach 17 maja 2010 r. i 12 maja 2016 r. oględziny nieruchomości usytuowanych na powyższej działce ustalił wysokość łącznego zobowiązania. Wyliczenia przedstawił w tabelach, z których wynika kwota podatku od nieruchomości w wysokości 1 019 zł. Z powyższym rozstrzygnięciem Podatnik nie zgodził się, wnosząc odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej jako "SKO", "organ odwoławczy"). W odwołaniu podniósł, iż na działce była posadowiona hala wybudowana w 1975 r. przez byłego właściciela. Hala od 2003 r. jest pustostanem, nie jest zamknięta, nie jest użytkowana. Dach był pokryty papą, która po 50 latach pod wpływem warunków atmosferycznych popękała i przecieka podczas deszczów. Budynek hala-rudera nie przynosi żadnych korzyści i nie posiada żadnej wartości majątkowej. SKO po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji ustalającą wymiar podatku od nieruchomości za 2015 r. w kwocie 877 zł. Organ odwoławczy powołując się na art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj.: Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej jako "u.p.o.l."), wskazał co może być przedmiotem opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, a co jest wyłączone. SKO podkreśliło – powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych – w jakim zakresie dla wymiaru podatku wiążące są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Z danych tych wynika, iż sporna nieruchomość stanowiąca działkę nr ew. 198/5 położona w miejscowości D. jest zabudowana budynkiem o funkcji produkcyjnej. Jak wynika z protokołu oględzin z dnia 12 maja 2016 r i dołączonych do niego zdjęć, budynek jest wydzielony ścianami, posiada fundamenty, okna i dach, który nie jest zniszczony. Budynek ten nie stracił więc cech budynku określonych w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. To, że nie jest on użytkowany od 2003 r. – w ocenie organu - nie przemawia za tym, iż nie powinien być opodatkowany. Budynek nie jest też zawalony, ani nie był przeznaczony do rozbiórki, nie jest w tak złym stanie technicznym, który wyłączałby go z opodatkowania. Wobec tego, SKO uznało, że organ I instancji prawidłowo wyliczył podatek i zakwalifikował sporny budynek, jako przedmiot opodatkowania. M.S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję SKO odniósł się do kwestii stanu budynku, który jego zdaniem ma wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Podniósł, że uzasadnienie organu odwoławczego w tym zakresie oparte jedynie na "literze prawa jest sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem". W ocenie Skarżącego hala-rudera-pustostan od kilkunastu lat nieużytkowana, nie posiadająca żadnej wartości i nie przynosząca żadnych korzyści nie powinna być opodatkowania. W pozostałej części uzasadnienia Skarżący powołał argumentację wskazaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 13 lutego 2018 r. Skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze, a także wniósł "o zasądzenie od Gminy C. zadośćuczynienia po 1000 zł, za każdy rok nękania i gnębienia". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu, choć z innych przyczyn, aniżeli w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn.zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że podstawą niewadliwej decyzji administracyjnej jest prawidłowo ustalony stan faktyczny. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ odwoławczy dokonał pobieżnych ustaleń i w sposób nieprzekonywujący uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W szczególności należy zwrócić uwagę, że SKO z niewiadomych przyczyn w sentencji decyzji wskazało, że rozpatrzyło odwołanie od decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] sierpnia 2016 r. ustalającej wymiar podatku od nieruchomości na 2015 r. w kwocie 877 zł, w sytuacji, gdy w sentencji decyzji organu I instancji wskazana jest inna kwota tj. 1019 zł. W odwołaniu od decyzji Wójta Gminy również Podatnik wskazał wysokość podatku podaną w decyzji I instancji. SKO podając zupełnie inną kwotę w sentencji rozstrzygnięcia, rozbieżności tej nie wyjaśniło, ani w zaskarżonej decyzji, ani w odpowiedzi na skargę. Wobec tego już z tych powodów zaskarżona decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym. Prawdopodobnie wskazana kwestia stanowi oczywistą omyłkę pisarską, jednak nie wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Poza tym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy – na co również zwrócił uwagę organ odwoławczy - mają dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Konieczność uwzględniania w sprawie danych zawartych w powyższej ewidencji wynika z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Przepis ten stanowi, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w przedmiotowej ewidencji powinny być uwzględniane przez organy podatkowe dokonujące wymiaru podatków. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej zwana "O.p." i zgodnie z treścią tego przepisu, stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji. Ewidencja gruntów i budynków prowadzona jest na podstawie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38. poz. 454). Organem ewidencyjnym jest starosta, a w miastach na prawach powiatu - prezydent miasta. Jednym z podstawowych zadań nałożonych na starostę jako organ ewidencyjny jest utrzymywanie operatu ewidencyjnego w aktualnym stanie, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek określonych podmiotów (m.in. właścicieli, użytkowników wieczystych gruntów, trwałych zarządców). Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z: prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych, dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej; ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów. Wyjaśnić też należy, że podatek od nieruchomości dla osób fizycznych ustala się na rok podatkowy. Oznacza to, że organ podatkowy corocznie wydaje decyzję ustalającą, powodującą powstanie zobowiązania podatkowego z chwilą doręczenia decyzji. W kolejnym roku podatkowym należy wydać kolejną decyzję wymierzającą podatek na ten rok podatkowy. Podstawą wymiaru podatku od nieruchomości jest aktualny wypis z ewidencji gruntów i budynków. Wobec powyższego należy wskazać, że organ podatkowy powinien dysponować aktualnym wypisem z ewidencji gruntów i budynków, na podstawie którego mógłby określić wysokość podatku. Jak wynika natomiast z akt sprawy, organ w materiale dowodowym posiadał jedynie "zawiadomienie o zmianie w ewidencji gruntów i budynków" z dnia 21 sierpnia 2009 r. Dokument ten zatem nie mógł stanowić podstawy do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, bowiem został sporządzony 7 lat przed wydaniem w sprawie decyzji Wójta Gminy C.. Organ podatkowy wydał zatem decyzję pomimo braku aktualnego wypisu z rejestru gruntów i budynków. W ocenie Sądu, tak zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do wydania rozstrzygnięcia w zakresie zastosowania prawa materialnego. Zwłaszcza, że – w ocenie Sądu – w przedstawionym materiale dowodowym zachodzą sprzeczne ustalenia w zakresie ilości budynków, jakie znajdują się na działce Podatnika. Z nieaktualnej "zmiany ewidencji" z 2009 r., jak i z postanowienia Wójta Gminy C. z dnia [...] kwietnia 2015 r. wszczynającego postępowanie w sprawie wynika, że na przedmiotowej działce znajdują się budynki (w ewidencji wskazane - nr 123, 124, 125) o funkcji produkcyjnej wybudowane w 1975 r., a z protokołów sporządzonych w 2010 r. i 2016 r. wynika natomiast, że na działce posadowiony jest jeden budynek o łącznej powierzchni 210,49m2 (nie wskazano jego numeru). Skarżący w odwołaniu, jak i w skardze także odnosi się do jednego budynku "hali-rudery" z 1975 r. Stwierdzić wobec powyższego należy, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1, oraz 191 O.p. Z dyspozycji art. 122 O.p. wynika obowiązek organu podatkowego do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Kolejną naczelną zasadą postępowania jest wymóg zupełnego zgromadzenia materiału dowodowego, sformułowany w art. 187 § 1 O.p. Zasada prawdy materialnej zakreśla płaszczyznę obowiązków organu podatkowego w dokonywaniu ustaleń faktycznych, które powinny być ujmowane całościowo, nie zaś fragmentarycznie lub pozbawione pełnego kontekstu. Obowiązek przeprowadzenia dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego, tak z urzędu, jak na wniosek wynika z art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 191 O.p.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 187 § 1 O.p), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonywającej treści (art. 122 O.p). W ocenie Sądu organy podatkowe obu instancji nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanych wyżej przepisów. Sąd administracyjny natomiast – co wyżej już wskazano - nie może zastępować organów podatkowych w obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego i dokonywania ustaleń faktycznych. Sąd administracyjny zgodnie ze swoją funkcją sprowadzającą się do kontrolowania administracji ograniczony jest w czynieniu ustaleń o faktach w ten sposób, że jedynie weryfikuje działania organów mające realizować zasadę prawdy materialnej. Wadliwe, bo niepełne ustalenie przez organy okoliczności faktycznych, wybiórcza ocena zgromadzonych w sprawie dowodów stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonego aktu. Taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Wobec stwierdzonych naruszeń postępowania, przedwczesne było odnoszenie się do zarzutów prawa materialnego. SKO przy ponownym rozpatrywaniu niniejszej sprawy będzie zobowiązane uwzględnić zaprezentowane powyżej stanowisko Sądu, co do sposobu prowadzenia postępowania dowodowego, jak i w sposób wyczerpujący uzasadnić swoje stanowisko w sprawie. Organ odwoławczy uzupełni także materiał dowodowy o aktualny wypis z ewidencji gruntów i budynków W odniesieniu do złożonego na rozprawie wniosku Skarżącego o przyznanie od Gminy C. odszkodowania za każdy rok "nękania i gnębienia", stwierdzić należy, iż kwestia ta pozostaje poza zakresem rozpoznania niniejszej sprawy, jak również kognicji sądu administracyjnego. Właściwą dla dochodzenia ww. roszczenia jest droga przed sądem powszechnym (materialnoprawną podstawę takiego roszczenia stanowi art. 417 Kodeksu cywilnego). Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.. Sąd nie orzekł o kosztach postepowania, bowiem Skarżący postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2017. został zwolniony od kosztów sądowych.