III SA/Wa 666/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2009 r. sprawy ze skargi I. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania od decyzji odmawiającej wznowienia postępowania podatkowego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz I. Z. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. określi M. Z. - Skarżącej w niniejszej sprawie, zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego w wysokości 5.338,00 zł oraz stwierdził nadpłatę tego podatku w wysokości 314,00 zł i zarządził zwrot tej kwoty wraz z odsetkami od dnia 23 stycznia 2007 r. O powyższej decyzji Skarżąca nie złożyła odwołania i decyzja stała się ostateczna. W dniu 28 lipca 2008 r. do Urzędu Celnego w C. wpłynął wniosek Skarżącej o zwrot podatku akcyzowego, w którym powołała się na nowe przepisy w sprawie akcyzy od samochodów gdyż " obecnie Sejm przyjął ustawę, wobec tego proszę o nadanie sprawie biegu urzędowego." Po wezwaniu przez organ do uzupełnienia braku formalnego, poprzez wskazanie w jakim trybie pismo to ma być rozpatrzone, Skarżąca wyjaśniła, że prosi o "zastosowanie się wobec prawa przewidzianego ustawą, przyjętą przez Sejm RP i praktyką procedury administracyjnej." Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. odmówił wznowienia postępowania podatkowego, stwierdzając, że Skarżąca pomimo wezwania, nie wskazała podstawy prawnej do wznowienia postępowania podatkowego w tej sprawie. Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w W. pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie z dnia 13 października 2008 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] września 2008 r. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że Skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych odwołania przez sprecyzowanie zarzutów wobec decyzji, w trybie art. 222 Ordynacji, pismem z dnia 14 grudnia 2008 r., w którym została pouczona, iż w przypadku nieuzupełnienia braków, zgodnie z art. 228 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 6, poz. 80 ze zm.) jej odwołanie zostanie pozostawione bez rozpatrzenia. Wobec nieusunięcia braków formalnych odwołania, Dyrektor Izby Celnej pozostawił go bez rozpatrzenia. Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zwróciła się z prośbą o "ponowne przywrócenie terminu celem kontynuowania postępowania" w sprawie zwrotu podatku akcyzowego. Wskazała, iż w toku postępowania przed Naczelnikiem Urzędu Celnego i Dyrektorem Izby Celnej wielokrotnie została wprowadzona w błąd przez te organy, co miało wpływ na wynik niniejszej sprawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów, w tym wypadku decyzji administracyjnej, zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Stosownie zaś do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z tej przyczyny, Sąd, w pierwszej kolejności, zbadał czy toczące się postępowanie nie naruszyło norm postępowania, zawartych w Ordynacji podatkowej jak też, czy wydane w sprawie decyzje są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Przemawiała za tym również i ta przesłanka, że złożona skarga, wskazywała na niezrozumienie przez Skarżącą charakteru dwuinstancyjnego postępowania. Po analizie materiałów, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, nie podzielił poglądu Dyrektora Izby Celnej, iż odwołanie Skarżącej M. Z. nie zawierało zarzutów wobec decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. i wymagało wezwania jej do sprecyzowania takich zarzutów. M. Z. w odwołaniu podała, iż ".... podtrzymuje swoje żądanie zwrotu nadpłaty zgodnie z ustawa sejmową." Odwołanie nie jest pismem, ocenianym w oderwaniu od pozostałych materiałów postępowania podatkowego, a wręcz przeciwnie, jest przynajmniej drugim pismem, badając postępowanie poprzez art. 165 §3 Ordynacji podatkowej, traktujący o wszczęciu postępowania. M. Z. we wniosku o wszczęcie postępowania (sprecyzowała o ponowne zbadanie sprawy), powołała się na tę okoliczność, iż Sejm uchwalił nowe prawo. Okoliczność ta powinna być znana z urzędu zarówno Naczelnikowi Urzędu Celnego w C. jak i Dyrektorowi Izby Celnej w W.. W dniu 18 lipca 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o zwrocie nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego albo importu samochodu osobowego (Dz. U. Nr 118, poz. 745). Przepis art. 1 stanowi "ustawa określa zasady ustalania nadpłaty w podatku akcyzowym zapłaconym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego albo importu samochodu osobowego, dokonanego w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 30 listopada 2006 r., na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257, z późna. zm.), zwanej dalej "zwrotem nadpłaty"", zaś przepis art. 4 "W przypadku żądania strony o wznowienie postępowania w związku z orzeczeniem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie C-313/05 (Dz. Urz. UE C 56 z 10.03.2007, str. 6) termin, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), liczy się od dnia następującego po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy" Z zacytowanych fragmentów wprost wynika, że wystarczy wniosek strony o wznowienie postępowania, a powinien być on badany pod kątem przepisu art. 240 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Przepis ten wskazuje też, że wniosek o wznowienie jest złożony w terminie, o ile zostanie zgłoszony w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub publikacji orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Przepis art. 4 ustawy stanowi, że w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym ów termin jednomiesięczny rozpoczyna bieg od dnia następującego po dniu wejścia w życie ustawy. Weszła ona w życie, stosownie do art. 10 ustawy, po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia. Ogłoszona została 4 lipca 2008 r., a więc weszła w życie 18 lipca 2008 r. Przepis art. 241 § 2 pkt 2, na który powołuje się ustawa - jest uzupełnieniem przepisu art. 240 § 1 pkt 8 i pkt 11 Ordynacji podatkowej, które posiadały i posiadają dyspozycje: "W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 8) została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny; 11) orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ma wpływ na treść wydanej decyzji " Jak wykazano przepisy układały się w całość - jeżeli podatnik złożył wniosek o wznowienie postępowania w terminie jednego miesiąca od wejścia w życie ustawy, organy celne miały obowiązek zbadać przesłanki wznowieniowe, wskazane w tej ustawie. Skutek badania każdej z przyczyn, mógł dać podstawę do wznowienia lub też ujawnić brak przesłanek do wznowienia postępowania o zwrot akcyzy. M. Z. złożyła wniosek w dniu 24 lipca 2008 r., a więc w ustawowym terminie, wskazując w nim, że chodzi jej o zwrot akcyzy uchwalonej przez Sejm. Sejm w istocie uchwalił ustawę o zwrocie wcześniej wpłaconego podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów osobowych, pod pewnymi warunkami, co wynika z zapisów przytoczonej ustawy. Skarżąca wskazała więc podstawę prawną żądania. W ten sam sposób wskazała zarzuty odwołania, złożonego do Dyrektora Izby Celnej. W ocenie Sądu odwołanie nie jest nieczytelne, jego treść, może lakoniczna, koresponduje z przepisami, które Dyrektor Izby Celnej musi znać z urzędu. Skoro podatnik nie może zasłaniać się nieznajomością prawa, tym bardziej urząd administracji publicznej nie może pominąć obowiązujących ustaw. Należy przy tym zwrócić uwagę na tę okoliczność, że badanie odwołania pod kątem spełnienia przez to odwołanie warunków, o których mowa w art. 222 Ordynacji podatkowej, powinno mieć miejsce, co do zasady, przed organem pierwszej instancji, który przekazując organowi odwoławczemu odwołanie wraz z aktami sprawy, ma obowiązek ustosunkowania się do przedstawionych zarzutów. W swoim piśmie może również zawrzeć wniosek o pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, na podstawie art. 228 § 1 pkt Ordynacji podatkowej (zobacz Sławomir Presnarowicz komentarz do art. 228, Ordynacja podatkowa, Komentarz - Lex 2007, wydanie II) Odwołanie nie zawierało tak sprecyzowanego zarzutu jak uczyniłby to profesjonalista, ale podatnik nie ma obowiązku korzystać z pomocy radcy prawnego, doradcy podatkowego czy adwokata. Natomiast organ celny, który w tym przypadku działa jako organ podatkowy, zgodnie z art. 121 Ordynacji podatkowej, ma obowiązek prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, w tym ma obowiązek udzielenia niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego, pozostających w związku z przedmiotem postępowania. Również to na organach podatkowych, zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej, spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy, wobec czego, powołanie się przez Skarżącą na nowe przepisy w sprawie podatku akcyzowego, które w istocie regulowały całość zagadnienia, było wystarczające do określenia zarzutów stawianych zaskarżonej decyzji. Od pierwszego wniosku Skarżące, jej intencje były czytelne. Z tej przyczyny Sąd nie podzielił stanowiska Dyrektora Izby Celnej, iż M. Z. w istniejącym stanie faktycznym miała obowiązek sprecyzowania zarzutu w sposób bardziej precyzyjny. W ocenie Sądu Dyrektor Izby Celnej winien rozpatrzyć odwołanie Skarżącej, nie zamykając jej prawa do uzyskania decyzji przed organem drugiej instancji. Wobec tego w ponownym postępowaniu Dyrektor Izby Celnej rozważy czy decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w C. zasadnie odmówiła wznowienia postępowania o zwrot akcyzy. Rozważając tę kwestię Dyrektor Izby Celnej winien mieć na uwadze przepis art. 243 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, traktujący o dopuszczalności wznowienia, a następnie przepis art. 245 Ordynacji, stosujący się do drugiego etapu postępowania. Naruszenie przez Dyrektora Izby Celnej przepisu art. 228 § 1 pkt.3 w zw. z art.222 Ordynacji podatkowej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie, Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdził też, że postanowienie nie może być wykonane do czasu uprawomocnienia wyroku, a o kosztach orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.