III SA/Wa 671/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa P. w S. na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należnych odsetek na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę Pismem z dnia [...] lutego 2004r. Przedsiębiorstwo P. w S. zwróciło się z wnioskiem o umorzenie odsetek za zwłokę w wysokości 208.573,86 zł. od wpłat należnych na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za rok 1998. W uzasadnieniu wskazano, iż zwłoka w dokonaniu zapłaty nastąpiła na skutek rozpatrywania przez Trybunał Konstytucyjny zasadności dokonywania tych wpłat przez państwowe jednostki organizacyjne. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 września 2000r. sygn. akt K 26/99, strona przekazała w dniu 16 stycznia 2001r. kwotę 158.727,00 zł. za rok 1998 na konto PFRON. Pomimo zapłacenia wskazanej kwoty, Prezes Zarządu PFRON wydał w dniu 11 października 2002r. decyzję o naliczeniu odsetek w wysokości 209.713,38 zł. Decyzja ta została utrzymana mocy przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Na skutek zaskarżenia powyższej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrokiem z dnia 11 grudnia 2003r. sygn. akt III SA 1287/03, NSA oddalił skargę Przedsiębiorstwa. W uzasadnieniu wskazanego orzeczenia znalazło się jednak stwierdzenie, iż wobec naruszenia przez organy wyrażonej w art. 121 ord. pod. zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, okoliczności te winny być wzięte pod uwagą "w ewentualnej odrębnej sprawie o umorzeniu odsetek za zwłokę". Strona powołując się na wskazany fragment wyroku NSA wniosła o umorzenie odsetek w wysokości 208.573,86 zł. należnych za rok 1998. W wyniku rozpoznania wniosku z dnia 13 lutego 2004r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji osób Niepełnosprawnych decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2004r. umorzył postępowanie w sprawie umorzenia odsetek w wys. 208.573.86 zł. na PFRON, za okres od stycznia do grudnia 1998r. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie wskazał, iż ponieważ należność główna wraz z odsetkami za rok 1998 została uiszczona przez stronę, nie może być ona traktowana jako zaległość podatkowa. Jeżeli zaległość nie istnieje, należy na podstawie art. 208 § 1 ord. pod. umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. nr [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] marca 2004r.W uzasadnieniu wskazano, iż strona wykonała zobowiązanie za okres od stycznia do grudnia 1998r. przed wszczęciem postępowania przed organem pierwszej instancji w sprawie umorzenia należnych wpłat na PFRON za wskazany okres, a zatem organ pierwszej instancji dokonał prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2004r., o nakazanie Prezesowi Zarządu PFRON zwrotu skarżącemu kwoty 208.573,86 zł. tytułem nienależnie opłaconych odsetek na Fundusz za okres od stycznia do grudnia 1998r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu strona powtórzyła argumenty zawarte we wniosku z dnia 13 lutego 2004r. Wskazała jednocześnie, iż zapłata na rzecz PFRON kwoty 208.573,86 zł. nie była dobrowolna, nastąpiła ona na skutek decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia 11 października 2002r. oraz otrzymanego tytułu wykonawczego Urzędu Skarbowego w S. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje: Artykuł 184 zdanie pierwsze Konstytucji RP stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne, w zakresie określonym w ustawie, sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Na gruncie ustawowym zasada powyższa została wyrażona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Przepis § 2 przywołanego artykułu precyzuje, że kontrola administracji publicznej sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądami administracyjnymi, o których mówi Konstytucja, są – stosownie do art. 2 wyżej powołanej ustawy – Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne. Te ostatnie, w myśl art. 3 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, rozpoznają sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych w pierwszej instancji. W ramach swej właściwości wojewódzkie sądy administracyjne orzekają – na podstawie wyżej wymienionych przepisów oraz art. 1, art. 2, art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 13 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako u.p.p.s.a. – w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Właściwość Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest uzasadniona, znajdującą się w W. siedzibą organu administracji publicznej, którego decyzja została zaskarżona (art. 13 § 2 u.p.p.s.a.). Analiza zarzutów skargi doprowadziła Sąd do przekonania, iż nie jest ona zasadna, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za sprzeczną z prawem. W punkcie wyjścia zauważyć należy, iż jak wynika z akt sprawy strona pismem z dnia 13 lutego 2004r. wniosła o umorzenie należności z tytułu odsetek na rzecz PFRON, które to należności uiściła- jak sama wskazała w skardze - w dniu 15 listopada 2002r., a więc ponad rok przed wszczęciem postępowania w sprawie przed organem pierwszej instancji. W tej sytuacji organy trafnie uznały, iż na skutek zapłaty zaległości doszło do faktycznego wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, brak było bowiem przedmiotu tego postępowania, a zatem postępowanie wszczęte na wniosek podatnika złożony po wygaśnięciu zaległości w przedmiocie jej umorzenia, winno być umorzone jako bezprzedmiotowe w myśl art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach : z dnia 2 lutego 1999r., sygn. Akt III SA 7973/98 oraz z dnia 29 września 1999r. sygn. Akt SA SZ 1291/98. Na marginesie Sąd zauważa, iż nie zawsze wygaśnięcie zobowiązania czyni postępowanie podatkowe bezprzedmiotowym. Jak stwierdził Sad Najwyższy w wyroku z 6 lutego 2002r. sygn. Akt III RN 198/00 zapłacenie przez stronę podatku w czasie toczącego się postępowania odwoławczego nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania w sprawie umorzenia zaległości. W myśl powołanego orzeczenia, aby skutek w postaci wygaśnięcia zobowiązania nie nastąpił, uiszczenie tego zobowiązania winno być dokonane w trakcie toczącego się postępowania w przedmiocie jego umorzenia, po wydaniu przez organ I instancji decyzji. W takiej sytuacji organ odwoławczy nie jest zwolniony od obowiązku rozpoznania sprawy i nie jest upoważniony do umorzenia postępowania odwoławczego. W rozpoznawanej sprawie opisana wyżej sytuacja nie miała miejsca. Jak wskazano wyżej, ponieważ zaległość została zapłacona przed datą wszczęcia postępowania o jej umorzenie, jedynym słusznym rozstrzygnięciem organów rozpoznających sprawę było umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Ustosunkowując się do argumentów strony powołanych w skardze, wyjaśnić należy, iż nie ma znaczenia, że zapłata zaległości, o której umorzenie strona wnioskuje, "nie była dobrowolna", a nastąpiła w wyniku decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia 11 października 2002r oraz wystawionego przez Urząd Skarbowy tytułu wykonawczego. Rozstrzygające w sprawie znaczenie ma bowiem fakt skutecznego dokonania zapłaty zaległości przed datą wszczęcia postępowania sprawie o jej umorzenie. Na uwzględnienie nie zasługuje również argumentacja skarżącego, odwołująca się do uzasadnienia powoływanego wyżej uzasadnienia wyroku NSA z dnia z 11 grudnia 2003r. W wyroku tym Sąd uznał między innymi, iż wobec naruszenia przez organy wyrażonej w art. 121 ord. pod. zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, okoliczności te winny być wzięte pod uwagą "w ewentualnej odrębnej sprawie o umorzenie odsetek za zwłokę." Zważywszy, że, jak sama strona przyznała i jak wynika z akt sprawy należność z tytułu odsetek za sporny okres skarżąca zapłaciła w dniu 15 listopada 2002r. a więc na 11 miesięcy przed wydaniem powołanego wyroku NSA, mając także na uwadze zawarte w rzeczonym wyroku sformułowanie "odrębna sprawa", za błędne należy uznać stanowisko strony, upatrujące w cytowanym fragmencie orzeczenia NSA podstawy umorzenia wnioskowanych odsetek za zwłokę w wysokości 208.573,86 zł od wpłat na PFRON za rok 1998. Orzekający w sprawie skład sędziowski dopatrzył się co prawda naruszenia przez organ odwoławczy art. 210 § 4 ord. pod., poprzez nie ustosunkowanie się w zaskarżonej decyzji do powołanego przez stronę już na etapie postępowania odwoławczego zarzutu upatrującego zasadność wniosku o umorzenie odsetek w cytowanym fragmencie wyroku NSA – w ocenie Sądu uchybienie to pozostało jednak bez wpływu na wynik sprawy. Na zakończenie, odnosząc się do sformułowanego w ust .2 pettitim skargi żądania "nakazania zainteresowanemu Prezesowi Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w W. do zwrotu Przedsiębiorstwu Państwowej [...] w S. kwoty 208.573,86 zł (...)", Sad wyjaśnia, iż nie jest władny do podejmowania tego rodzaju czynności. Sąd administracyjny dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, przy czym czyni to wedle stanu prawnego i akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Oznacza to, iż sąd ten na skutek zaskarżenia działania organu nie przejmuje sprawy do jej prowadzenia i końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działanie tego organu pod kątem zgodności z prawem. W tych warunkach, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.