III SA/Wa 673/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Sławomir Kozik, sędzia WSA Beata Sobocha, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi A. H. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...]lutego 2015 r., którym oddalono skargę A.H. (dalej "Skarżący") na czynność egzekucyjną. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej "organ egzekucyjny") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z [...] października 2014 r. o numerach [...] wystawionych przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S. A. obejmujących zaległości z tytułu opłat abonamentowych rtv. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z 4 listopada 2014 r. nr [...] podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego w banku P. S.A. oddział w S. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 13 listopada 2014 r., zaś Skarżącemu wraz z odpisami tytułów wykonawczych 20 listopada 2014 r. W odpowiedzi dłużnik zajętej wierzytelności pismem z 18 listopada 2014 r. poinformował, że nie prowadzi rachunku na rzecz Skarżącego. Pismem z 26 listopada 2014 r. Skarżący wniósł skargę na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Skarżący podniósł, że tytuły wykonawcze nie zostały zaopatrzone we wzmiankę o wykonalności, a więc nie podlegają wykonaniu. Skarżący wskazał, że nie posiada rachunku bankowego w banku P. S.A. oddział w S. Ponadto zarzucono, że Sąd nie doręczył Skarżącemu postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności ww. tytułom wykonawczym. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] lutego 2015 r. nr [...] działając na podstawie art. 54 § 1 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619 t.j., dalej u.p.e.a.) oddalił skargę na czynność egzekucyjną wskazując, że czynność egzekucyjna w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego dokonana przedmiotowym zawiadomieniem spełnia wymogi formalne przewidziane w obowiązujących przepisach prawa. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał również, że zarzuty dotyczące nienadania przez Sąd klauzuli wykonalności ww. tytułom wykonawczym oraz braku doręczenia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności nie podlegają rozpatrzeniu w niniejszym postępowaniu, z uwagi na inny zakres przedmiotowy prowadzonego postępowania. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący podniósł, że przedmiotowe tytuły wykonawcze nie zostały zaopatrzone w klauzulę wykonalności. Skarżący wskazał, że podniesione w skardze zarzuty formalno-prawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego nie zostały merytorycznie rozpoznane przez organ. Ponadto w ocenie Skarżącego czynności egzekucyjne organu naruszają art. 80 u.p.e.a., ponieważ zajęto wierzytelności z rachunku bankowego, który nie jest prowadzony na rzecz Skarżącego. Podniesiono, że organ egzekucyjny wezwał bank aby nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego, nie sprawdziwszy uprzednio czy Skarżący ma w tym banku rachunek. W konsekwencji w ocenie Skarżącego, mimo że zastosowano prawidłowy środek egzekucyjny, to czynności dokonane przy jego wykonaniu należy uznać za wadliwe w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Minister Finansów postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 4 lutego 2015 r. nr [...] w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu postanowienia Minister Finansów wyjaśnił, że podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 u.p.e.a. Wskazał, że w ramach tego środka zaskarżenia można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, więc w niniejszej sprawie zbadaniu pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami prawa podlegała jedynie czynność faktyczna podjęta przez organ egzekucyjny polegająca na zastosowaniu egzekucji z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Minister Finansów stwierdził, że czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu rachunku bankowego została przeprowadzona stosownie do procedury określonej w art. 80 u.p.e.a., zaś druk zawiadomienia, na dzień dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, odpowiadał wzorowi określonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 37, poz. 1541 ze zm.). Minister Finansów oceniając prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, pod względem wykonawczym, nie stwierdził naruszenia prawa. Minister Finansów odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 80 u.p.e.a., w zakresie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, który nie jest prowadzony na rzecz Skarżącego, uznał go za bezzasadny. Zdaniem Ministra Finansów organ egzekucyjny dokonując zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem działał zgodnie z obowiązującymi przepisami u.p.e.a., które nie uzależniają możliwości dokonania zajęcia rachunku bankowego od wiedzy organu, co do faktu jego prowadzenia przez bank. Dopiero po dokonaniu zajęcia dłużnik zajętej wierzytelności, którym w tym wypadku jest bank, składa oświadczenie czy uznaje zajęcie. Jak wynika z akt sprawy, dokonane przez organ egzekucyjny zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego okazało się nieskuteczne, albowiem bank P.P S.A. oddział w S. poinformował, że nie prowadzi rachunku dla Skarżącego. Minister Finansów wyjaśnił, że twierdzenia Skarżącego o nienadaniu przez Sąd klauzuli wykonalności przedmiotowym tytułom wykonawczym oraz braku doręczenia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności nie podlegały rozpatrzeniu w trybie art. 54 u.p.e.a. z uwagi na inny zakres przedmiotowy niniejszego postępowania. Na marginesie wskazano, że Strona skorzystała z innego środka zaskarżenia i w dniu 26 listopada 2014 roku złożyła również zarzuty w trybie art. 33 u.p.e.a., w których zarzuca zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. i są one przedmiotem odrębnego postępowania. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze Skarżący podniósł, że organ próbując dokonać zajęcia rachunku bankowego Skarżącego w banku, w którym nie posiada on rachunku bankowego, nie naruszył prawa materialnego a procesowe, w związku z tym zarzuty dotyczące art. 80 § 1 u.p.e.a. powinny być uznane za zasadne. Ponadto Skarżący zarzucił naruszenie art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego przez brak rozstrzygnięcia na korzyść strony odwołującej się oraz niezgodne z treścią art. 11 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadnienie rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznanej sprawie zaskarżone zostało postanowienie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Przedmiotem skargi wnoszonej na podstawie art. 54 u.p.e.a. mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy np. przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. W kontekście stanowiska Skarżącego należy wskazać, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W ramach tego środka zaskarżenia można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, więc mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, organ I jak i II instancji zasadnie ograniczył się do rozpoznania podnoszonych przez skarżącego zarzutów związanych z zajęciem praw majątkowych, stanowiących wierzytelność z rachunków bankowych u dłużnika zajętej wierzytelności tj. w niniejszej sprawie banku P. S.A. oddział w S. Zgodnie z art. 80 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty (§ 1). Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (§ 2). Skarżący kwestionował prawidłowość zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, który nie jest prowadzony na rzecz Skarżącego. Obowiązkiem organu jest przesłanie do banku lub też jego oddziału zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Jak stanowi art. 80 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny obowiązany jest zawiadomić zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności przez doręczenie mu odpisu tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpisu zawiadomienia skierowanego do banku. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, która została dokonana z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o tym zajęciu. Przyznać należy rację Ministrowi Finansów, że organ egzekucyjny dokonując próby zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem działał zgodnie z obowiązującymi przepisami u.p.e.a., które nie uzależniają możliwości dokonania zajęcia rachunku bankowego od wiedzy organu, co do faktu jego prowadzenia przez bank. Organ ma prawo podejmować próby zajęcia majątku zobowiązanego także przez skierowanie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, w sytuacji gdy organ nie wie czy adresat zawiadomienia jest dłużnikiem zobowiązanego. Podjęcie próby zajęcia wierzytelności, która okaże się nieskuteczne w żaden sposób nie narusza prawa zobowiązanego. Jak wynika z akt sprawy, w rozpoznanej sprawie podjęta przez organ egzekucyjny próba zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego okazało się nieskuteczne, albowiem bank P. S.A. oddział w S. poinformował, że nie prowadzi rachunku Skarżącego (k. 32 akt egzekucyjnych). Nie oznacza to, że działanie organu było niezgodne z prawem. Wbrew zarzutom skargi wydając zaskarżone postanowienie, jak również poprzedzające je postanowienie organu I instancji organy nie naruszyły art. 54 i art. 80 u.p.e.a. Następnie wskazać należy, że kwestie związane z klauzulą wykonalności tytułu egzekucyjnego, zarzuty niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., nie mogą stanowić przedmiotu rozważań organu egzekucyjnego ani organu nadzoru w postępowaniu wywołanym skargą na czynność egzekucyjną. Skarga na czynności egzekucyjne nie może stanowić substytutu zarzutów, które mogą być wnoszone zgodnie z art. 33 u.p.e.a. W ślad za Ministrem Finansów należy powtórzyć, ze Skarżący złożył zarzuty w trybie art. 33 u.p.e.a. tj. niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. oraz zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i są one przedmiotem odrębnego postępowania, więc będą one podlegały rozpoznaniu we właściwym dla nich trybie. Zarzuty te nie mogą być rozpoznane w trybie skargi wniesionej na podstawie art. 54 u.p.e.a. Nie mógł być również uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 11 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm, dalej: "K.p.a."), ponieważ wbrew zarzutom Skarżącego, zaskarżone postanowienie zawiera prawidłowo sporządzone uzasadnienie. Została w nim wskazana i wyjaśniona podstawa prawna rozstrzygnięcia, rozpoznane zostały zarzuty podniesione w zażaleniu i co najistotniejsze, w sposób wyczerpujący zostały wyjaśnione przyczyny, dla których organ uznał, że skarga na czynności egzekucyjne jest niezasadna. Brak jest podstaw do przyjęcia, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 139 K.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Na podstawie art. K.p.a. przepis art. 139 K.p.a. ma odpowiednie zastosowanie do postanowień. Z wykładni językowej komentowanego przepisu mogłoby wynikać, że zakaz reformationis in peius oznacza niedopuszczalność orzekania przez organ odwoławczy "na niekorzyść strony odwołującej się". Tymczasem zakres tego zakazu jest niewątpliwie węższy i wyraża się w tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać - określonej decyzją organu pierwszej instancji - sytuacji prawnej strony odwołującej się. Strona odwołująca się powinna bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś wypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia. (Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, w: Małgorzata Jaśkowska, Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej LEX). W rozpoznanej sprawie w wyniku wydania zaskarżonego postanowienia do pogorszenia sytuacji Skarżącego nie doszło. Dlatego zarzutu naruszenia art. 139 K.p.a. nie można było uznać za zasadny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), orzeczono jak w sentencji wyroku.