III SA/Wa 68/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz – Szyjko, , , po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. postanawia: odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca M. N. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając przedmiotowy wniosek wskazała, że pomimo posiadania wysokich zarobków, na skutek działania jej męża borykała się i boryka z problemami finansowymi. Skarżąca spłaciła część i spłaca kolejne kredyty zaciągnięte na prowadzenie działalności gospodarczej przez jej męża. Zaznaczyła także, że fakt niespłacania kredytów był przed nią ukrywany, a w tej chwili były już mąż nie interesuje się problemem spłaty zobowiązań, podobnie, jak nie utrzymuje kontaktów z rodziną i dziećmi. Skarżąca wskazała, że przez 1,5 roku miesięczne raty przewyższały jej dochody. Wskazała, że odeszła z pracy, by uzyskać odprawę, bo bank nie chciał już negocjować warunków spłaty zadłużenia. Teraz pracuje na umowę zlecenie do końca lutego 2008 r. Strona ma jeszcze zobowiązania wobec banku i jest zobowiązana do rozliczenia się z urzędem skarbowym. Skarżąca posiada mieszkanie w P. (62 m2) oraz - współwłasność - mieszkanie w Z. (pow. 48 m2). Z tytułu pracy na umowę zlecenia uzyskuje miesięcznie ok. 3000 zł. Do formularza PPF Skarżąca dołączyła wykaz dochodów za 2007 r., zeznanie podatkowe za 2006 r., wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie z banku, dowody wpłat. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 28 lutego 2008 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe postępowanie Skarżąca wniosła w ustawowym terminie sprzeciw. W uzasadnieniu podniosła, że referendarz sądowy błędnie wskazał wysokość osiąganych przez Skarżącą dochodów na kwotę 300 tys. Zł. Skarżąca w rzeczywistości uzyskuje kwotę 3000 zł brutto. Ponownie wniosła o dokładne przeanalizowanie jej trudnej sytuacji materialnej i życiowej, uzasadniającej zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Odnosząc się do otrzymanych nagród jednorazowych, rocznych i jubileuszowych Skarżąca wyjaśniła, że z kwot tych spłaciła samodzielnie kredyt. Wskazała jednocześnie, że w mieszkaniu, którego jest współwłaścicielem, zamieszkuje jej córka. Reasumując ponownie wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych. Do sprzeciwu dołączyła kserokopie rachunku za zużycie wody, energii elektrycznej, kserokopię paragonu stwierdzającego zakup lekarstw oraz opłaty za czynsz. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 28 lutego 2008 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Stosownie zaś do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem administracyjnym prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o prawo pomocy w zakresie częściowym, które w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, iż przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za stronę skarżącą Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Skarżącej oraz jego zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez Skarżącą uwzględnić należało zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 500 zł, zatem w tym zakresie należy rozpoznać wniosek Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd, oceniając sytuację finansową Skarżącej, stwierdza, że przesłanki będące warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym nie zachodzą. Skarżąca nie wykazała bowiem w sposób niebudzący wątpliwości, że uiszczenie wpisu od skargi spowoduje powstanie uszczerbku w zaspokajaniu potrzeb niezbędnych do jej egzystencji. Ze złożonego formularza PPF wynika, iż Skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest właścicielem mieszkania w P. (62 m2) oraz współwłaścicielem mieszkania w Z. (pow. 48 m2). Skarżąca z tytułu umowy zlecenia otrzymuje miesięcznie kwotę 3.000 zł miesięcznie. W ocenie Sądu przedstawione przez Skarżącą okoliczności powstania zaległości, trudności związane ze spłatą zobowiązań, wysokością rat, stosunkami z byłym mężem, nie odnoszą się do aktualnej sytuacji finansowej Skarżącej i związanej z tym jej zdolności do ponoszenia kosztów postępowania w sprawie. Jak wynika z dołączonego do akt sprawy wyciągu z rachunku bankowego, Skarżąca posiada płynność finansową i dysponuje, cały czas, wolną kwotą środków, które może przeznaczyć na wybrany przez nią cel, w tym na uiszczenie wymagalnych kosztów sądowych w wysokości 500 zł. Skarżąca oprócz stałego wynagrodzenia w kwocie 3000 zł brutto, otrzymała również nagrody jednorazowe, roczne, jubileuszową – ta ostatnia, z 31 grudnia 2007 r., w wysokości 13.859 zł., a zatem dysponowała ona środkami finansowymi. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie okoliczności tej nie zmienia konieczność spłaty kredytu bankowego w wysokości ok. 25.000 zł że Zważyć należy, że obowiązek uiszczenia należności o charakterze cywilnoprawnym nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami z tytułu postępowania sądowego, zwłaszcza, że te ostatnie mogą być zaspokojone ze środków dostępnych na rachunku bankowym, nie wspominając już o otrzymywanym w chwili składania wniosku wynagrodzeniu. Przedstawione przez Skarżącą argumenty nie przekonują Sądu do uznania, że nie dysponuje ona środkami pieniężnymi na zapłacenie wpisu sądowego. Podkreślić należy, że posiada ona stałe źródło dochodu w wysokości 3.000 zł. Kwota ta przekracza wysokość należnego wpisu sądowego w sprawie. Z kwoty tej, zdaniem Sądu, Skarżąca może wygospodarować kwotę pozwalającą na uiszczenie wpisu sądowego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 w związku z art. 254 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.