III SA/Wa 68/17

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 15/3/3017 r po rozpoznaniu wniosku B. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. A. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] /10/2016 r. Nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne p o s t a n a w i a odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) Skarżąca B.A. , dalej jako strona, wnioskiem zawartym w formularzu PPF (data 6/3/2017 r), zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Powołała się na złą sytuację materialną, utrwalony status osoby bezrobotnej, brak prawa do zasiłku. Wskazała, że nie dość, że nie dość, że nie dysponuje żadnymi dochodami i jest na utrzymaniu syna, to jeszcze utrzymuje córkę. Nie posiada żadnego majątku, a wydatki na lekarstwa (300 zł) pokrywają dzieci. Wezwania referendarza sądowego z 8/2/2017r – skierowanego na oznaczony w formularzu PPF adres do doręczeń, o przekazanie dodatkowych informacji o sytuacji życiowej strony, tj. o wskazanie źródeł utrzymania, wysokości dochodów, , odpisów wyciągów z rachunków bankowych, kalkulacji kosztów życia i in, skutecznie doręczonego (w trybie art. 173 u.p.p.s.a.) jeszcze 27/2/2017 r (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sądowych) strona nie wykonała. 3) Należy wskazać, że sprawy Skarżącej (i jej syna), z którego pomocy korzysta, były rozpatrywane przez sądy administracyjne i szczątkowe informacje o sytuacji Skarżącej i jej syna są znane urzędnikowi - z urzędu. Tym bardziej referendarz sądowy, zobowiązany jest w swoich decyzjach do uwzględniania reguł racjonalnego myślenia i doświadczenia życiowego: dlatego, m.in., uznał, że skarżąca uchyliła się od przekazania bliższych informacji o swojej kondycji majątkowej, o szczegółach sposobu zaspokajania potrzeb życiowych. Nie złożyła też żadnych dokumentów finansowych, o które była wzywana (wyciągów z rachunków bankowych czy szczegółowej kalkulacji kosztów życia). Nie udzieliła bliższych informacji o szczegółach sposobu finansowania zobowiązań, czy kondycji życiowej bliskich. Referendarz sądowy nie może wobec tego zastosować się w pełni do imperatywu bezkrytycznego przyjmowania twierdzeń wnioskodawcy, zwłaszcza, że z oświadczeń Skarżącej wynika że pomimo zadeklarowanego braku uzyskiwania jakichkolwiek dochodów nie tylko zaspokaja własne potrzeby egzystencjalne, lecz także utrzymuje córkę. Zdaniem referendarza sądowego Skarżąca powinna przekazać zestawienie środków na ten cel (wysokość, źródło pochodzenia, data otrzymania i rozdysponowania) – tak, jak była o to wzywana. Dlatego referendarz sądowy nie ma wyboru: nie chcąc narazić się na zarzut marnotrawienia środków publicznych – i w konsekwencji na odpowiedzialność karną - jest zobowiązany przytoczyć wypowiadane w podobnych sprawach poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego. Urzędnik sądowy jest bowiem zobowiązany do uwzględniania w swoich rozstrzygnięciach ukształtowanego dorobku prawnego (curia via et veritas et vita): NSA nieodmiennie stwierdza natomiast, że "(...) gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 u.p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem (...)". Z powyższego wynika, że niedostarczenie żądanych (przez Sąd) danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny "(...) powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony". 4) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.