III SA/Wa 681/15

Dnia 1 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. sp. z o.o. z siedzibą w G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego Skarżąca – A. sp. z o.o. w G. wniosła skargę na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W skardze Skarżąca wniosła również o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Stwierdziła, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wpisu sądowego od skargi, na potwierdzenie czego – na wezwanie Referendarza – przedłożyła wykaz faktur zakupu oraz wykaz faktur sprzedaży za okres od października 2014 r. do marca 2015 r., wyciąg z rachunku bankowego za miesiące od stycznia do marca 2015 r., rachunek zysków i strat na 31 marca 2015 r., rachunek zysków i strat na 31 grudnia 2014 r. oraz wykaz zobowiązań na 31 marca 2015 r. Skarżąca wyjaśniła, że źródłami jej finansowania są przychody z wynajmu samochodów leasingowanych i kredyt kupiecki. Postanowieniem z dnia 8 maja 2015 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od powyższego postanowienia Skarżąca wniosła o jego zmianę oraz przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Skarżącej, z treści art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", nie wynika, w jaki sposób wnioskodawca ma wykazać brak dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, a tym samym jakie dokumenty winny być dołączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dowodem braku dostatecznych środków po stronie wnioskodawcy mogą być więc dokumenty stwierdzające wysokość jego zobowiązań. Skarżąca podniosła, że z przedłożonych przez nią dokumentów wynika wysokość ciążących na niej zobowiązań, których nie jest ona w stanie wypełnić, co oznacza też, iż nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych w sprawie. Skarżąca wyjaśniła, iż nie zwracała się do swoich wspólników (udziałowców) o dokonanie dopłat pieniężnych, celem umożliwienia jej wywiązania się z bieżących zobowiązań, w tym kosztów sądowych, ponieważ jest odrębnym podmiotem gospodarczym i reguluje zobowiązania jedynie ze swojego majątku, co oznacza, iż nie może obciążać nimi udziałowców. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Przepis art. 245 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie zaś z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie wpisu sądowego od skargi. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Osobie prawnej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Sformułowanie "gdy osoba prawna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Innymi słowy, obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w określonym zakresie spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie skarżącej prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ocena zasadności przyznania stronie skarżącej prawa pomocy wymaga odniesienia jej sytuacji majątkowej do wysokości kosztów, które jest ona zobowiązana ponieść w postępowaniu sądowym. Porównanie takie pozwala bowiem zbadać finansowe możliwości partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowego Oceniając sytuację finansową Skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych Sąd doszedł do przekonania, że wynikające z nich okoliczności nie uzasadniają udzielenia pomocy we wnioskowanym przez Skarżącą zakresie. Skarżąca obowiązana jest uiścić wpis sądowy w kwocie 500 zł, która to kwota stanowi jedynie niewielką część przychodów uzyskiwanych przez nią z działalności gospodarczej, co wynika z rachunku zysków i strat na koniec 2014 r. (przychody netto ze sprzedaży 452.239,46 zł) i oraz z wyciągów z rachunku bankowego za styczeń i luty 2015 r., na których odnotowano wpływy środków. Wyciągi te wskazują przy tym, że Skarżąca wywiązuje się z płatności na rzecz swoich kontrahentów. Obciążenia finansowe przedsiębiorcy są jego indywidualną sprawą, a samo ich istnienie nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego, a tym bardziej w sytuacji, gdy te inne zobowiązania są regulowane. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 327/13, brak jest ustawowych podstaw do przyjęcia, że wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Bez znaczenia z punktu widzenia spełnienia przesłanek przyznania Skarżącej prawa pomocy, był jej końcowy wynik finansowy za 2014 r., tj. strata w kwocie 89.310,55 zł oraz strata w kwocie 68.785,74, jaka wystąpiła na koniec marca 2015 r. Strata oznacza wystąpienie nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 327/13 oraz z 22 marca 2011 r. sygn. akt II GZ 112/11; dostępne j.w.). Skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi wynoszącego 500 zł. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.