III SA/Wa 682/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek, , po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2008 r., Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku akcyzowego za 2004 r. postanawia: - przyznać Skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. w postaci zwolnienia od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 500 zł (pięćset złotych) - Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2008 r. Skarżąca – D. sp. z o.o. złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. zwolnienie od wpisu w kwocie 3 980 zł. Wniosek ten zawierał brak formalny, w postaci braku podpisu, dlatego też Skarżąca została wezwana do jego podpisania przez organ uprawniony do jej reprezentowania. Ponadto Skarżąca została wezwana do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów. W dniu 18 kwietnia 2008 roku do Sądu wpłynął prawidłowo podpisany wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym Skarżąca powtórzyła żądania wnosząc o częściowe zwolnienie z kosztów sądowych. Wskazała, że zajmuje się handlem detalicznym [...]. W uzasadnieniu wniosku poinformowała, że ze względu na toczące się względem niej postępowanie podatkowe znalazła się na krawędzi bankructwa. Organy podatkowe określiły Skarżącej zaległość z zapłatą [...] złotych i zaległość tę próbują wyegzekwować. Obecnie z powodu braku środków finansowych Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej. Posiadane przez nią rachunki bankowe zostały zajęte przez organy skarbowe, a znajdujące się na nich środki zabezpieczono. Skarżąca nie posiada środków na zakup towarów handlowych, a kontrahenci nie dostarczają jej towarów w kredycie, ponieważ nie jest w stanie spłacić zobowiązań od 2006 roku. Ponadto niespłaceni kontrahenci uzyskali przeciwko niej nakazy płatnicze. Skarżąca nie może zbywać posiadanego majątku trwałego, ponieważ został on zabezpieczony na poczet należności, nieruchomości obciążono hipoteką, a leasingowane środki transportowe "zostaną na dniach odebrane przez leasingodawców". Od 2007 r. Skarżąca posiada zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Urzędu Skarbowego i pracowników. W celu umożliwienia kontaktów z organami podatkowymi spółka zatrudnia dwóch księgowych – w niepełnym wymiarze. Wspólnicy nie mogą wnieść dopłat do spółki w celu pokrycia długu, ponieważ określona w akcie notarialnym spółki dopuszczalna wysokość dopłat została już wniesiona. W oświadczeniu o majątku i dochodach Skarżąca wskazała kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, na dzień 31 grudnia 2007 r. środki trwałe o wartości [...] zł jak i stratę za 2007 r. w kwocie [...] zł. Oświadczyła również, że na rachunku bankowym posiada [...] zł Skarżąca załączyła kopie bilansu i rachunku wyników za 2006 rok wraz z zeznaniem podatkowym CIT-8, kopie deklaracji CIT-2 za okres od marca do listopada 2006 r., wydruk z ksiąg – rachunek zysków i strat, bilans za 2007 r. oraz CIT-8 za 2007 r., deklaracje VAT -7 za miesiące od listopada 2007 r. do lutego 2008 r., kopie wyciągów bankowych z Banku [...] za okres od 27 listopada 2007 r. do 24 marca 2008 r., zestawienie aktualnych należności i zobowiązań oraz informację o środkach trwałych. Ponadto poinformowała, że według stanu na dzień 15 kwietnia 2008 r. jest właścicielem, obciążonej hipoteką przymusową w wysokości [...] zł, nieruchomości w N.. Spółka wniosła skargę na ten wpis, ale postanowieniem z [...] października 2007 r. Sąd Rejonowy w M. utrzymał w mocy zaskarżony wpis. Spółka ma zajęte również inne środki trwałe (załączone protokoły zajęcia) oraz rachunek bankowy (załączone zawiadomienie o zajęciu konta bankowego). Nie posiada udziałów w innych firmach. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2008 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Od tego postanowienia pełnomocnik Skarżącej w ustawowym terminie złożył sprzeciw wnosząc o zwolnienie Skarżącej od wpisu od skargi w wysokości powyżej 500 zł. W uzasadnieniu zaznaczył, że w kwietniu 2008 r. Skarżąca nie prowadzi działalności, nie posiada dochodów ani majątku, który mogłaby zbyć, nie spłaca zobowiązań. Ponadto na posiadaną nieruchomość w N. (na której znajduje się niszczejąca stacja paliw) nie ma chętnych na dzierżawę, energia elektryczna została tam odcięta z powodu długu ok. [...] zł, a ewentualny dzierżawca i tak dokonywałby zapłaty czynszu dzierżawy na zajęte przez organy skarbowe konto bankowe. Pełnomocnik wskazał też, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca rzetelnie przedstawiła swoją sytuację finansową i wykonała wszystkie wezwania referendarza sądowego. Wyjaśnił również, że Spółka posiadała wcześniej rachunek bankowy w Banku Pocztowym lecz został on zamknięty w dniu 20 listopada 2007 r. dlatego Skarżąca nie przesłała wyciągów z tego Banku za 2008 r. Jednocześnie stwierdził, że do pierwotnie złożonego wniosku Skarżąca nie załączyła trzecich stron wyciągów bankowych z Banku [...], ponieważ informacje o obrotach na koncie znajdują się wyłącznie na 2 stronie dokumentów. Trzecie strony wyciągów zawierają jedynie informację o banku. Poinformował, że od stycznia 2007 r. przedsiębiorcy nie składają już do urzędów skarbowych deklaracji w sprawie zaliczek na podatek dochodowy CIT-2, dlatego też Skarżąca nie mogła załączyć do wniosku tych deklaracji za 2007 i 2008 r. Ponadto Pełnomocnik Skarżącej powołał się na sprawy o sygn. akt III SA/Wa 413/08, III SA/Wa 412/08, III SA/Wa 714/08 w których ocena sytuacji finansowej Skarżącej była już rozpatrywana. Stwierdził, że w każdej z tych spraw zostało stronie przyznane prawo pomocy. Do sprzeciwu Pełnomocnik strony Skarżącej załączył trzecie strony wyciągów bankowych z Banku [...] oraz pismo Banku Pocztowego znak L.dz. [...] dotyczące dyspozycji likwidacji rachunku bankowego prowadzonego w tym banku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do meritum sprawy Sąd stwierdza, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może, na wniosek strony, przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku całkowitego przyznania prawa pomocy, prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym obejmuje ono zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie art. 246 § 2 pkt 2 ww. ustawy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykładania językowa powołanych powyżej przepisów p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że to wnioskodawca powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody, iż nie ma żadnych środków lub nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy zatem podkreślić, iż to na Skarżącej spoczywa ciężar dowodzenia, iż nie jest w stanie ponieść należnych, ustawowych kosztów postępowania, w tym wpisu sądowego. Do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych przez stronę okoliczności. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Dodatkowo w niniejszej sprawie Sąd zobowiązany był uwzględnić fakt, iż Skarżąca prowadzi jednocześnie kilka spraw przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w których również zobowiązana jest do ponoszenia kosztów sądowych. W niniejszej sprawie wymagalnym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w wysokości 3 980 zł. W ocenie Sądu Skarżąca spełnia przesłanki do uwzględnienia złożonego przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie jej od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł. Z nadesłanych do Sądu dokumentów wynika, iż Skarżąca obecnie nie prowadzi faktycznie działalności gospodarczej z uwagi na brak środków finansowych. Posiadany przez nią rachunek bankowy zastał zajęty przez organy skarbowe. Wobec spółki toczy się postępowanie egzekucyjne. Spółka w sposób ograniczony może dysponować posiadanym majątkiem, ponieważ został on zabezpieczony na poczet posiadanych zobowiązań. Co prawda strona posiada dotychczas nie wyegzekwowane należności (w tym m.in. dochodzone na drodze sądowej, należności przeterminowane z 2007 r. oraz przysługujące od jednostek postawionych w stan likwidacji lub upadłości), które w przyszłości może wykorzystać, jednak środkami tymi nie jest w stanie obecnie dysponować. W opinii Sądu aktualna sytuacja finansowa Skarżącej nie pozwala na partycypowanie w pełnych kosztach postępowania, w tym w szczególności kosztach związanych z pełnym pokryciem wpisu sądowego w sprawie. Za powyżej wyrażonym poglądem przemawia także – jak wspomniano wcześniej - ilość spraw skarżącej (aktualnie 12 spraw niezakończonych), od których Sąd żąda – w krótkim okresie czasu – uiszczenia opłat sądowych. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, iż przesłanki, będące warunkiem niezbędnym do częściowego zwolnienia Skarżącej od kosztów sądowych są spełnione w stopniu uzasadniającym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu do wysokości wnioskowanej przez Skarżącą, tj. ponad kwotę 500 zł. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.