III SA/Wa 683/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. O. o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w sprawie ze skargi K. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności spadkobiercy wraz z innymi spadkobiercami za zaległości podatkowe spadkodawcy w podatku od spadków i darowizn postanawia odrzucić wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego Skarżąca – K. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności spadkobiercy wraz z innymi spadkobiercami za zaległości podatkowe spadkodawcy w podatku od spadków i darowizn. Pismem z dnia 20 czerwca 2016 r. Skarżąca wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. do czasu rozpoznania skargi przez Sąd. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wyjaśniła, że podjęcie działań mających na celu wykonanie decyzji o nałożeniu na nią podatku z racji dziedziczenia po jej zmarłym mężu, przed rozpoznaniem skargi jest bezprawne. Ponadto stwierdziła, że wykonanie decyzji przed rozpoznaniem skargi przez Sąd naraża ją na koszty związane zarówno z upomnieniem, jak i postępowaniem egzekucyjnym. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 683/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności spadkobiercy wraz z innymi spadkobiercami za zaległości podatkowe spadkodawcy w podatku od spadków i darowizn. Pismem z dnia 30 grudnia 2016 r. Skarżąca złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. W uzasadnieniu podniosła, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego W. dokonał zajęcia jej świadczenia emerytalnego. W ocenie Skarżącej wykonanie decyzji przed rozpoznaniem sprawy przez WSA jest bezprawne i naraża ją na koszty. Do wniosku Skarżąca dołączyła zawiadomienie o zajęciu jej świadczenia emerytalnego, tytuł wykonawczy oraz postanowienie Sądu Rejonowego o dziale spadku i zniesieniu współwłasności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny bądź doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Na wstępie Sąd zauważa, iż w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 12 lipca 2016 r. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Organu II instancji. W ocenie Sądu, bezzasadnym jest wydawanie postanowienia wstrzymującego wykonanie decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy wcześniej sąd orzekł już prawomocnie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, utrzymującej w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Sąd w postanowieniu z dnia 12 lipca 2016 r. wyjaśnił, iż wniosek Skarżącej, pomimo wyraźnego wskazania, że dotyczy wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W., należało potraktować jako żądanie wstrzymania wykonania rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w W. Powyższe jest konsekwencją okoliczności, że decyzja organu odwoławczego utrzymuje w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego i jako decyzja ostateczna podlega wykonaniu. Sąd podkreśla, iż postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, które sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym, wiąże sąd od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem (art. 164 p.p.s.a.). Natomiast strony, jak również inne sądy i organy, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, postanowienie wiąże z chwilą uprawomocnienia (art. 170 p.p.s.a.). Tym samym Organy administracji są nim związane i nie posiadają kompetencji do jego podważenia po jego uprawomocnieniu. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie – także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. (por. wyrok SN z dnia 13 stycznia 2000 r., II CKN 655/98, LEX nr 51062). Zgodnie zaś z art. 61 § 6 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę czy uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. W niniejszej sprawie skarga Skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności spadkobiercy wraz z innymi spadkobiercami za zaległości podatkowe spadkodawcy w podatku od spadków i darowizn nie została dotychczas rozpoznana. W związku z powyższym w świetle postanowienia Sądu z dnia 12 lipca 2016 r. obecne działania Naczelnika Urzędu Skarbowego W. mające na celu wyegzekwowanie zobowiązania podatkowego na podstawie decyzji z dnia [...] września 2015 r., nr 1431.PP-2.4234.7.1.15 są działaniami bezprawnymi, naruszającymi art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a. W związku z powyższym Skarżąca winna zwrócić się ze stosownym wnioskiem do organu wyższego stopnia w trybie art. 56 § 1 u.p.e.a. lub art. 23 § 6 u.p.e.a. W sytuacji, gdy organ administracji publicznej nie zastosuje się do orzeczenia sądu, wówczas uzasadni to możliwość zaskarżenia aktu lub czynności wydanego na tej podstawie do sądu. W związku z powyższym jak również wobec treści wniosku Skarżącej Sąd uznał, iż wniosek Skarżącej należy zakwalifikować jako wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego zobowiązania Skarżącej z tytułu solidarnej odpowiedzialności spadkobiercy wraz z innymi spadkobiercami za zaległości podatkowe spadkodawcy w podatku od spadków i darowizn. Powyższy tytuł egzekucyjny został wystawiony na podstawie decyzji z dnia [...] września 2015 r. utrzymanej w mocy przez zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. Tymczasem Sąd nie ma prawnej możliwości, by wstrzymać egzekucję prowadzoną w myśl przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.). Działania w kwestii wstrzymania, zawieszenia czy umorzenia postępowania egzekucyjnego zastrzeżono wyłącznie do kompetencji organu egzekucyjnego lub organu nadzoru. Należy bowiem zauważyć, że sądy administracyjne są właściwe do orzekania w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych do nich orzeczeń organów administracji, natomiast wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego nie ma podstawy prawnej w przepisach normujących postępowanie przed tymi sądami. Sąd administracyjny nie jest ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru i przez to nie jest właściwy do wydania orzeczeń merytorycznych, które mogą zapadać tylko w toku postępowania administracyjnego, w tym wypadku postępowania egzekucyjnego w administracji. Sądy administracyjne nie mają kompetencji do zastępowania administracji publicznej, a jedynie sprawują kontrolę jej działalności stosownie do treści art. 3 p.p.s.a. (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2015r. o sygn. akt II FZ 601/15; dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Dodatkowo należy zauważyć, że przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego reguluje art. 56 § 1 u.p.e.a. Wniosek w tym przedmiocie podlega rozpatrzeniu w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym przez właściwe organy, a następnie orzeczenia tych organów mogą podlegać kontroli sądowej w zakresie wyznaczonym przez przepisy p.p.s.a. Natomiast wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego możliwie jest w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 23 § 6 u.p.e.a., a organem władnym do wstrzymania takiego postępowania, jest organ sprawujący nadzór nad egzekucją, a więc organ wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. Dopiero wydany w tym trybie akt może być przedmiotem badania Sądu pod kątem spełnienia przesłanek wstrzymania jego wykonania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku art. 64 § 3 w związku z art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.