III SA/Wa 684/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. B. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. B. i B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata Skarżący, S. B. wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, iż nie jest w stanie ponieść tak wysokiej opłaty, gdyż jego zarobki wynoszą 2.200 zł netto. Oświadczył, że ma na utrzymaniu żonę i troje dzieci. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną B. i trzema córkami M., K. oraz A. oraz, że posiada dom o powierzchni 180 m², oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,89ha (2/3 we współwłasności). Z oświadczenia wynika także, iż skarżący uzyskuje miesięczne dochody z tytułu zatrudnienia w kwocie 3.250 zł. Pismem z dnia 10 lutego 2010 r. skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów źródłowych obrazujących jego stan majątkowy, a wezwanie to jak wynika z dowodu jego doręczenia otrzymał (odebrała żona skarżącego) w dniu 17 lutego 2010r. Mimo prawidłowego doręczenia wezwania skarżący wymaganych dokumentów nie przedłożył. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od (ewentualnej) skargi kasacyjnej wynoszącą 100 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Wskazać należy, że obecnie skarżący nie jest zobowiązany do uiszczenia żadnych kosztów. Jednakże w sytuacji gdyby skarżący zdecydował o wniesieniu skargi kasacyjnej w sprawie to koszty wpisu na podstawie § 1 ust. 1 oraz § 3 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193), zostaną określone w kwocie 100 zł. W niniejszej sprawie skarżący w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podniósł, że z uwagi na fakt, iż na jego utrzymaniu znajduje się żona i troje dzieci, a skarżący uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 2.200 zł netto, to nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika.. Oświadczenie natomiast o sytuacji majątkowej i dochodach okazało się niewystarczające dla pozytywnego załatwienia przedmiotowego wniosku. Dlatego, pismem z dnia 10 lutego 2010 r. skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. Wezwanie to jak wynika z dowodu jego doręczenia otrzymał (odebrała żona skarżącego) w dniu 17 lutego 2010 r.– jednakże dokumentów tych nie przedłożył. Fakt ten przemawia za odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż ocena faktycznej sytuacji majątkowej skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym okazała się być niemożliwa. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że skarżący posiada dom o powierzchni 180 m² , oraz 2/3 nieruchomości rolnej o powierzchni 1.89 hektara Dochody natomiast skarżącego uzyskiwane z tytułu zatrudnienia wynoszą 3.250 zł. brutto (jak podaje skarżący 2.200 zł netto). Stwierdzić zatem należy, że informacje te nie są wystarczające dla pozytywnego załatwienia wniosku strony, gdyż na ich podstawie nie można stwierdzić jednoznacznie jaka jest faktycznie sytuacja wnioskodawcy, czy np. posiadane nieruchomości przynoszą skarżącemu dochody, jakie są jego miesięczne wydatki albo czy żona skarżącego uzyskuje dochody. Należy zatem stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych oraz kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat. Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącemu prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 u.p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji