III SA/Wa 693/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Chustecka (spr.), Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2008 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2008 r., wydanym na podstawie art. 216 § 1 i § 2 w zw. z art. 162 oraz art. 163 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej "Op") Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił P. Sp. z o.o. (Skarżącej w niniejszej sprawie) przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z [...] września 2007 r. w sprawie udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. Powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w W. wydał na podstawie stanu faktycznego ustalonego w sposób następujący. Pismem z 29 czerwca 2007 r. Skarżąca zwróciła się do organu podatkowego z wnioskiem o wydanie interpretacji w indywidualnej sprawie. Organ I instancji postanowieniem z [...] września 2007 r. uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe. Powyższe postanowienie doręczono Skarżącej w dniu 24 września 2007 r. Pismem z dnia 1 października 2007 r. (data osobistego złożenia w siedzibie organu 2 października 2007 r.) Skarżąca wniosła zażalenie od powyższego postanowienia. Postanowieniem z [...] grudnia 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. Powołując się na art. 236 § 2 Op wskazał, że termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 1 października 2007 r. W tym stanie rzeczy pełnomocnik Skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, w którym wskazał, że o uchybieniu temu terminowi Skarżąca dowiedziała się z otrzymanego w dniu 17 grudnia 2007 r. postanowienia z [...] grudnia 2007 r. Wyjaśnił, że w wyniku wewnętrznego dochodzenia ustalono, że przyczyną złożenia zażalenia z jednodniowym opóźnieniem było omyłkowe opatrzenie przez pracownika Skarżącej datą 25 września 2007 r. otrzymanego w dniu 24 września 2007 r. postanowienia organu I instancji. Pełnomocnik Skarżącej, odwołując się do ustalonych w firmie zasad dotyczących obiegu dokumentów zaznaczył, że Skarżąca nie posiadała innego dokumentu, z którego wynikałoby, że data 25 września 2007 r. nie była datą doręczenia ww. postanowienia. Podkreślił również incydentalny charakter powyższego uchybienia i wywiódł z tego, że jednorazowy błąd pracownika należy traktować jako nieprzewidziane zdarzenie o charakterze losowym niemożliwe do uniknięcia nawet przy zachowaniu należytej staranności. W opisanym stanie rzeczy, w ocenie pełnomocnika Skarżącej, nie można mówić o winie Skarżącej, ponieważ wdrożyła ona stosowną procedurę obsługi dokumentów. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Powołując się na orzecznictwo sądowe organ odwoławczy wskazał, że wina personelu administracyjnego jednostki organizacyjnej obciąża tę jednostkę. Podkreślił, że skoro w sprawie bezsporny pozostaje fakt, że do uchybienia terminowi doszło w następstwie zaniedbania pracownika Skarżącej, to skutki tego zaniedbania obciążają Skarżącą. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W., o braku winy w uchybieniu terminowi nie może stanowić podnoszony przez pełnomocnika Skarżącej fakt, że Skarżąca wdrożyła określoną procedurę obiegu dokumentów, powierzając obowiązki w tym zakresie pracownikowi stosownie przeszkolonemu, z wieloletnim doświadczeniem. W skardze skierowanej do tutejszego Sądu pełnomocnik Skarżącej zarzucił powyższemu postanowieniu naruszenie art. 162 § 1 Op. Powtórzył, że zaistniała sytuacja jest wynikiem jednorazowego nieświadomego błędu ze strony pracownika kancelarii. Zarzucił Dyrektorowi Izby Skarbowej w W., że nie skorzystał z zaoferowanej mu we wniosku o przywrócenie terminu możliwości przedłożenia stosownego oświadczenia ww. pracownika. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej, Spółka dochowała należytej staranności poprzez organizacyjne i funkcjonalne wydzielenie obsługi pism przychodzących poprzez wdrożenie sformalizowanej procedury rejestrowania dokumentów. W jego ocenie, pomyłka w stemplowaniu miała charakter incydentalny biorąc pod uwagę, że od ponad 11 lat funkcjonowania Skarżącej na rynku, do której wypływa ponad 3000 dokumentów dziennie (90.000 miesięcznie, 1.000.000 rocznie), jest to pierwszy taki przypadek. Pełnomocnik Skarżącej - powołując się na wyrok NSA z 11.08.1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98, w którym wskazano, że w sytuacji oceny uchybienia terminowi, pożądany jest kompromis polegający na tym, a by z jednej strony nie doprowadzić do zbyt pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś , aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw – stwierdził, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. powinien był przywrócić wnioskowany termin. Nawiązując do powołanych przez organ wyroków NSA (o sygn. akt I SA/Gd 1676/99 oraz IV SA 1340/99), pełnomocnik Skarżącej stwierdził, że zostały one wydane w odmiennych stanach faktycznych. Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie dokonał zaś analizy przyczyny błędu pracownika, jak również faktycznego wpływu Skarżącej na powstanie tego błędu. Ponadto w uzasadnieniu skargi wskazano, że Skarżąca spełniła wszystkie wymienione w przepisach Op przesłanki warunkujące przywrócenie uchybionego terminu. Mając powyższe na uwadze pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej "ppsa"), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ppsa, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ppsa), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). Ocena legalności postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia opiera się przede wszystkim na zbadaniu, czy prawidłowo organy podatkowe uznały, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu, określone w art. 162 § 1 i 2 Op, a także czy strona dochowała terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż zastosowanie instytucji przywrócenia terminu możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy zostanie bezspornie stwierdzone, iż termin został uchybiony. Tak też było w niniejszej sprawie. Postanowienie organu I instancji doręczono Skarżącej w dniu 24 września 2007 r. Co oznacza, że 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia upływał 1 października 2007 r. Z kolei zażalenie zostało złożone 2 października 2007 r. Powyższe okoliczności nie były kwestionowane. W świetle postanowień zawartych w art. 162 Op uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (w tym wypadku wniesienie zażalenia); strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Brak zatem którejkolwiek z tych przesłanek wyklucza przywrócenie terminu. W realiach przedmiotowej sprawy poza sporem pozostaje występowanie trzech z ww. przesłanek, tj. złożenie wniosku o przywrócenie terminu w przewidzianym przez prawo terminie, jak również to, że wraz z nim Skarżąca dopełniła czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Sporna pozostaje natomiast kwestia uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. Należy wyjaśnić, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 stycznia 1972 r. sygn. akt II CRN 448/71 (OSPiKA 1972/7-8/144) jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. W wyroku z dnia 13 czerwca 2000 r., sygn. akt V SA 2320/01 (Lex nr 109300) NSA podkreślił, że z treści samego przepisu art. 162 § 1 Op wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Ponadto nie tylko wina podatnika, lecz również innych osób, w tym pełnomocnika, gdy pełnomocnik reprezentuje stronę w postępowaniu, czy pracownika wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA w Gdańsku z 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99; POP 2002/6/148). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że jako okoliczność stanowiącą o braku winy Skarżącej w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia, pełnomocnik Skarżącej wskazał na błąd pracownika kancelarii polegający na opatrzeniu wadliwą datą wpływu postanowienia organu I instancji. Tę wersję zdarzeń potwierdził także reprezentujący Skarżącą na rozprawie inny jej pracownik. Odpowiadając na pytanie Sądu wyjaśnił on bowiem, że "sytuacja, która zaistniała, powstała niewątpliwie z winy konkretnego pracownika spółki". Nie negując zatem, że opisana sytuacja jest prawdopodobna, w szczególności jeśli uwzględnić rozmiary wpływającej do kancelarii Skarżącej korespondencji, należy stwierdzić, że art. 162 § 1 Op wymaga nie tylko podania przyczyny uchybienia terminu, ale i uprawdopodobnienia, że przyczyna ta pozostała niezależna od woli i wiedzy podatnika. W tym zakresie oceny należy dokonywać w kategoriach dochowania reguł starannego działania. Jak bowiem wspomniano przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Konstatacji tej nie może zmienić podnoszona przez Skarżącą okoliczność, że o jej należytej staranności świadczy organizacyjne i funkcjonalne wydzielenie obsługi pism przychodzących poprzez wdrożenie sformalizowanej procedury rejestrowania dokumentów i powierzenie obowiązków w tym zakresie doświadczonemu i przeszkolonemu odpowiednio pracownikowi. Do Skarżącej należy bowiem nie tylko stworzenie odpowiednich warunków pracy dla osób zatrudnionych, ale także kontrola wykonywanej przez nich pracy. W przeciwnym zaś razie musi się ona liczyć z tym, że konsekwencje niestarannego działania swoich pracowników – tak jak w niniejszej sprawie - poniesie ona sama. Z powyższego wynika, że w opisanej sytuacji nie wystąpiła przeszkoda, której Skarżąca nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Odnosząc się do postawionego Dyrektorowi Izby Skarbowej w W. zarzutu, że nie skorzystał z zaoferowanej mu we wniosku o przywrócenie terminu możliwości przedłożenia stosownego oświadczenia ww. pracownika, należy wskazać, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność – prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych reguł dowodowych. Z tego względu zachowanie ww. reguł nie jest wymagane, ilekroć w przepisach prawa mowa jest o uprawdopodobnieniu. Powyższy zarzut Sąd uznał za chybiony, zważywszy, że w świetle dokonanych ustaleń oświadczenia takie nie miałyby wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.