III SA/Wa 693/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący P.D. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu PPF wskazał, że nie posiada żadnego stałego źródła dochodu, co sprawia, iż nie stać go na ponoszenie stałych opłat i posiada zadłużenie wynoszące kilkanaście tysięcy złotych z tytułu czynszu. Powołał się także na zły stan zdrowia, który wymaga stałego leczenia. Wyjaśnił przy tym, iż niemal każde środki finansowe przeznacza na ratowanie zdrowia – część pieniędzy uzyskuje od rodziny, która pomaga mu zachować minimum egzystencji. Podkreślił, że prowadzone są przeciwko niemu postępowania egzekucyjne, które - z uwagi na brak majątku - są następnie umarzane. Podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwójką małoletnich dzieci. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał pismo, w którym wskazał, iż nie jest możliwe nadesłanie kopii zeznań podatkowych za lata 2014-2015, gdyż w latach tych nie osiągnął żadnego dochodu. Nie jest też możliwe przedstawienie zaświadczeń o stanie zdrowia, jako że Skarżący nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego, a zatem nie ma podmiotu uprawnionego do wystawienia takiego zaświadczenia. Podniósł, że obecnie nie posiada żadnego majątku wskutek "konsekwencji prawnych i toczących się przeciwko niemu postępowań egzekucyjnych". Wyjaśnił, że stwierdzenie o utrzymaniu, czynszu i uzyskiwaniu pieniędzy od rodziny odnosi się do możliwości zamieszkiwania, żywienia się u matki dziecka. Dodał, iż obecnie pełnomocnik pomaga Skarżącemu pro publico bono. Przedłożył wyciąg bankowy. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie tego prawa musi być jednak postrzegane jako wyjątek od wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), zasady ponoszenia kosztów tego postępowania przez stronę. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć zatem świadomość obowiązku ponoszenia kosztów z tym związanych oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku. Konsekwencją tego powinno być z kolei wykazanie przez nią w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem referendarza sądowego Skarżący przesłanki tej nie wykazał. Trudno bowiem - po lekturze jego wyjaśnień – stwierdzić, by były one spójne, logiczne i nie zawierały luk. Wręcz przeciwnie w formularzu PPF przedstawił argumentację sprowadzającą się do twierdzeń o braku stałych dochodów, posiadaniu zadłużenia z tytułu czynszu, prowadzeniu postępowań egzekucyjnych, ponoszeniu wydatków na ratowanie zdrowia, których część finansuje rodzina. Wezwany w trybie art. 255 P.p.s.a. przesłał pismo, które zamiast rozwiać wątpliwości przy ocenie jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, jeszcze bardziej je pogłębiły. Tymczasem uruchomienie tego trybu ma na celu uzyskanie przez Sąd pełni informacji na temat sytuacji majątkowej wnioskodawcy, tak by możliwe było dokonanie, na podstawie kompletnych danych, a nie tylko tych przedstawionych dobrowolnie przez – nieobiektywnego przecież – wnioskodawcę, oceny, czy spełnione zostały wymogi z art. 246 P.p.s.a., umożliwiające skorzystanie z instytucji prawa pomocy. Przede wszystkim nieprzekonująco brzmi oświadczenie Skarżącego o niemożności udokumentowania stanu zdrowia. Brak ten tłumaczy on mianowicie brakiem podmiotu uprawnionego do wystawienia stosowanego zaświadczenia z uwagi na nieposiadanie ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżący zdaje się zapominać, że w formularzu PPF wyraźnie wskazał, iż w ostatnim czasie "wykryto" u niego chorobę, która wymaga stałego leczenia i przyjmowania leków. Z powyższego należy zatem wnioskować, że istnieje jednak podmiot, który chorobę tę zdiagnozował i jako taki mógłby okoliczność tę potwierdzić stosownym zaświadczeniem. Także podnoszony przez Skarżącego argument o konieczności stałego leczenia i przyjmowania leków sugeruje, iż jest on pacjentem jakiejś (należy tylko przypuszczać, że prywatnej skoro - jak twierdzi - nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego) placówki świadczącej usługi w zakresie opieki zdrowotnej. Przedłożenie dokumentu o korzystaniu z jej usług nie powinno więc nastręczać trudności. Wybiórczość i ogólnikowość cechuje również wyjaśnienia Skarżącego w takich kwestiach jak: wydatkowanie przychodu uzyskanego w latach 2009-2010 z tytułu transakcji kupna-sprzedaży nieruchomości; wskazanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu i kosztów bieżącego utrzymania siebie i dwójki małoletnich dzieci, udokumentowanie zadłużenia z tytułu czynszu i faktu uzyskiwania pieniędzy od rodziny. Odpowiedź na skierowane w powyższych kwestiach zapytania (pkt 3-8 wezwania z 8 kwietnia 2016 r.) Skarżący skwitował w zasadzie jednym zdaniem, iż obecnie nie posiada żadnego majątku, zaś "stwierdzenie o utrzymaniu, czynszu i uzyskiwaniu pieniędzy od rodziny odnosi się do możliwości zamieszkiwania, żywienia się u matki dziecka". Pomijając akcentowaną wyżej ogólnikowość nie sposób też nie zauważyć, że w formularzu PPF Skarżący (korzystający nota bene z usług profesjonalnego pełnomocnika) wyraźnie oświadczył, iż "posiada zadłużenie (...) z tytułu czynszu" oraz że "część pieniędzy uzyskuje od rodziny, która pomaga mu zachować tzw. minimum egzystencji". Stwierdzenia te są jednoznaczne i nie wymagają zastosowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych, mogących prowadzić do wniosku, że ich autorowi chodziło o coś innego, niż zostało to wprost wyartykułowane. W tej sytuacji późniejsze tłumaczenie Skarżącego, jakoby stwierdzenia te odnosiły się do możliwości zamieszkiwania, żywienia się u matki dziecka należy ocenić jako próbę uchylenia się od wykonania wspomnianego wezwania z 8 kwietnia 2016 r. Gołosłowne pozostaje również oświadczenie Skarżącego o prowadzeniu wobec niego postępowań egzekucyjnych. Okoliczności tej w żaden bowiem sposób nie udokumentował. Z tych wszystkich względów uznać należało, że wobec braku konsekwencji w twierdzeniach Skarżącego ich wiarygodność budzi uzasadnione wątpliwości. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.