III SA/Wa 698/15

Dnia 20 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, , po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji postanawia: 1. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W. R. (zwany dalej: "Skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z 10 lipca 2015 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Postanowieniem z 21 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił Skarżącemu termin do wniesienia sprzeciwu od ww. zarządzenia. Z załączonego do sprzeciwu formularza PPF wynika, że Skarżący nie posiada majątku, pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców, jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Skarżący wskazał, że wprawdzie mieszka z rodzicami, ale nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Korzysta jedynie z wyżywienia. Skarżący wyjaśnił, że od 2010 r. nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia. Były pracodawca nie zapłacił mu zaległego wynagrodzenia za 2010 r. i nie wydał mu świadectwa pracy. Skarżący w tym zakresie złożył pozew do sądu pracy. Ponadto, Skarżący szczegółowo opisał swoje problemy zdrowotne (głównie dotyczące reumatoidalnego zapalenia stawów) oraz wyjaśnił, że ubiega się o rentę inwalidzką. Skarżący wskazał, że w sposób ciągły opiekuje się swoimi schorowanymi, niepełnosprawnymi, [...] -letnimi rodzicami oraz jest ich kuratorem. Przedstawiając miesięczne zestawienie wydatków skarżący oświadczył, że: opłaty za czynsz i fundusz remontowy wynoszą 900 z, energia elektryczna 240 zł, gaz 90 zł, Tv i telefon 260 zł (łącznie 1.490-1.550 zł). Dodatkowo, koszty leków dla Skarżącego jego rodziców wynoszą 350-390 zł, wizyty lekarskie 700 zł (łącznie koszty leczenia 1.100-1.200 zł). Koszty wyżywienia wynoszą 1.600 zł, inne koszty 400 zł. Skarżący oświadczył, że łączne niezbędne wydatki wynoszą 4.500-4.650 zł. Jak wskazał skarżący "na życie pozostaje 600 zł". Do wniosku Skarżący załączył szereg dokumentów, w tym m.in. decyzję z [...] września 2012 r. o uznaniu Skarżącego za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku, zeznania podatkowe PIT-37 za lata 2012-2014 (brak dochodów), kopie dowodów wpłat za czynsz i media, kopię pozwu o wydanie świadectwa pracy, kopię umowy o pracę z aneksami, dokumentację medyczną, zaświadczenie o ustanowieniu Skarżącego kuratorem dla swoich rodziców. Zarzadzaniem z 30 listopada 2015 r. wezwano Skarżącego do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość emerytur otrzymywanych przez rodziców Skarżącego oraz kopii wyciągów z rachunków bankowych Skarżącego oraz jego rodziców za ostatnie dwa miesiące. Korespondencje zawierająca powyższe wezwanie doręczono Skarżącemu 21 grudnia 2015 r. Z informacji uzyskanej z Oddziału Finansowo-Budżetowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynika, że w dokumentach księgowych dotyczących opłat sądowych odnotowano wpłatę kwoty 600 zł, dokonaną przez Skarżącego 28 grudnia 2015 r., tytułem "SYG AKT III SA/Wa 698/15 699/15 700/15". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - dalej "P.p.s.a." -, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z 30 czerwca 2015 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 2 ustawy ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r. poz.658) do postępowań sądowych zainicjowanych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. stosuje się przepis art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej powołaną ustawą. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić najmniejszych nawet należności związanych z toczącym się postępowaniem (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Nadmienić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych oznacza zwolnienie od obowiązku zarówno wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków – art. 241 P.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy jedynie tych opłat i wydatków, których uiszczenie jest aktualne na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy (patrz. H. Knysiak-Molczyk w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", Warszawa 2005, str. 627). Oznacza to, że Skarżący, który uiścił koszty sądowe w postaci wpisu od skargi nie ma interesu prawnego w domaganiu się wydania orzeczenia o zwolnieniu go od tej uiszczonej opłaty. Z chwilą uiszczenia tych kosztów sądowych wygasa obowiązek ich ponoszenia. Miejsce wskazanego obowiązku zajmuje prawo żądania zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 P.p.s.a.).Zatem, mając na uwadze, że Skarżący zapłacił wpis od skargi, należało odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Odnosząc się do wniosku Skarżącego o ustanowienie adwokata, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd zwraca uwagę, że Skarżący mieszka z rodzicami i opiekuje się nimi. Jest ich kuratorem i jednocześnie pozostaje na ich utrzymaniu. To oni ponoszą koszty utrzymania mieszkania, mediów, wyżywienia, leczenia i inne. Nie można więc zgodzić się ze Skarżącym, że prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe. Przez prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego należy, bowiem rozumieć wspólne zamieszkiwanie wraz ze wspólnym zaspokajaniem potrzeb życiowych. Tym samym, należy przyjąć, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. W konsekwencji należało dokonać oceny czy dochody, którymi dysponuje trzyosobowa rodzina Skarżącego, umożliwią partycypowanie w kosztach wszczętego postępowania w zakresie pokrycia wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem Sądu, uwzględniając okoliczności sprawy, dokonaniu tej oceny nie stoi na przeszkodzie nie nadesłanie dokumentów, o których mowa w zarządzeniu z 30 listopada 2015 r. Z oświadczeń złożonych przez Skarżącego wynika, że miesięczne wydatki rodziny na czynsz i media wynoszą 1.490-1.550 zł, leczenie rodziców i Skarżącego 1.100-1.200 zł, wyżywienie 1.600 zł, inne 400 zł. Łączne miesięczne wydatki wynoszą więc ok. 4.500 zł, a po ich odliczeniu, "na życie" – jak wskazuje sam Skarżący – pozostaje 600 zł. Sąd zwrócił uwagę, że część tych środków została przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych w trzech sprawach, toczących się obecnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Skarżący uiścił bowiem trzy wpisy sądowe po 200 zł od skarg w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 698/15, III SA/Wa 699/15 i III SA/Wa 700/15. Z tych względów zadaniem Sądu, sytuacja finansowa i rodzinna Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Zważywszy bowiem na wiek oraz stan zdrowia rodziców Skarżącego, nie można obciążać ich gospodarstwa domowego dodatkowymi kosztami. Mogłoby to bowiem doprowadzić do nieuzasadnionej konieczności ograniczenia ich niezbędnych wydatków, w tym chociażby na leczenie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 260 P.p.s.a, orzekł, jak w sentencji postanowienia.